Tuyên Quang: mở lối phát triển kinh tế biên mậu

Vai trò ngày càng lớn của thương mại biên giới trong cơ cấu kinh tế địa phương

Tuyên Quang hiện là tỉnh duy nhất trên tuyến biên giới phía Bắc tiếp giáp với cả tỉnh Vân Nam và khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) với đường biên giới dài trên 277 km. Tỉnh có một cặp cửa khẩu quốc tế, 2 cặp cửa khẩu song phương và 1 cặp cửa khẩu phụ cùng nhiều lối mở biên giới. Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy và các khu vực cửa khẩu, lối mở được quy hoạch và đang từng bước được đầu tư, xây dựng, nâng cấp; đặc biệt là khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy đã thu hút 40 dự án đầu tư dịch vụ thương mại với tổng vốn đăng ký trên 752 tỷ đồng.

Những năm qua, Tuyên Quang đang có nhiều bước tiến tích cực trong phát triển kinh tế biên mậu. Danh mục hàng hóa xuất khẩu ngày càng đa dạng, phong phú và mang tính đặc trưng, tạo lợi thế cạnh tranh cho tỉnh.

Công nghệ thông tin được ứng dụng mạnh mẽ góp phần cải cách thủ tục hành chính, rút gọn, đơn giản hóa quy trình, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, giảm nhiều loại giấy tờ phải nộp trực tiếp, tăng sự kết nối trực tuyến giữa các cơ quan chức năng, rút ngắn thời gian thông quan.

Quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Tuyên Quang và các địa phương của Trung Quốc được duy trì ổn định, thực chất. Những năm qua, hàng loạt hội nghị xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp xuất khẩu được tổ chức, mở ra nhiều hợp đồng hợp tác sản xuất và tiêu thụ nông sản.

Trong giai đoạn 2021-2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua biên giới đạt gần 1,55 tỷ USD, riêng năm 2025 ước đạt 500 triệu USD. Kết quả này khẳng định vai trò ngày càng lớn của thương mại biên giới trong cơ cấu kinh tế địa phương.

Phát huy tiềm năng, phát triển thương mại biên giới

Mặc dù có nhiều lợi thế, nhưng hoạt động thương mại biên giới của tỉnh vẫn còn nhiều khó khăn và chưa tương xứng với tiềm năng. Hạ tầng phục vụ xuất nhập khẩu dù đã được quan tâm đầu tư, song vẫn thiếu đồng bộ; dịch vụ hỗ trợ thương mại còn hạn chế; hoạt động xuất nhập khẩu giữa các cửa khẩu không đồng đều, chủ yếu tập trung tại cặp cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy – Thiên Bảo, trong khi các cửa khẩu song phương Xín Mần – Đô Long và Săm Pun – Điền Bồng hoạt động còn trầm lắng.

Hàng hóa xuất khẩu chủ yếu vẫn là nguyên liệu thô, giá trị gia tăng thấp. Tỉnh chưa thu hút được doanh nghiệp thương mại lớn hay nhà đầu tư nước ngoài khiến cho thương mại biên giới của tỉnh chưa tạo ra sức bật mạnh mẽ như kỳ vọng.

Ngoài ra, hoạt động thương mại biên mậu thường xuyên chịu tác động từ thay đổi chính sách quản lý biên giới của phía Trung Quốc; tình trạng ùn ứ hàng hóa tại cửa khẩu trong một số thời điểm. Hoạt động khôi phục chợ truyền thống và lối mở biên giới còn ít, chưa đáp ứng nhu cầu giao thương của cư dân vùng biên.

Để phát huy tiềm năng, thời gian tới, tỉnh cần xây dựng Đề án tổng thể phát triển thương mại biên giới. Trong đó, tập trung đánh giá đầy đủ lợi thế so sánh, nhu cầu nhập khẩu từ Trung Quốc và định hướng tiêu thụ trong nước; ưu tiên xuất khẩu chính ngạch, đẩy mạnh chế biến sâu để nâng cao giá trị sản phẩm theo đúng nhu cầu thị trường; lựa chọn các khu vực phát triển theo lộ trình và thứ tự ưu tiên rõ ràng; phân tích lợi thế so sánh giữa Tuyên Quang và các địa phương biên giới phía Bắc nhằm xác định hướng đi phù hợp và bền vững; gắn phát triển thương mại với du lịch, chương trình OCOP, xây dựng và quảng bá thương hiệu sản phẩm; xác định rõ các nguồn lực thực hiện.

Đặc biệt, tỉnh cần tận dụng Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị để huy động nguồn lực từ khu vực kinh tế tư nhân cho phát triển thương mại biên giới.

Với sự quyết tâm của địa phương, sự đồng hành của Bộ Công Thương cùng Trung ương, Tuyên Quang hoàn toàn có thể khai thác tốt tiềm năng thế mạnh, đưa thương mại biên giới trở thành động lực phát triển bền vững.