Vật liệu xây dựng xanh đang hiện diện ngày càng rõ nét trong nhiều công trình

Dấu ấn từ những công trình thực tế

Theo số liệu tổng hợp từ của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), tính đến ngày 31/12/2025, Việt Nam đã có tổng cộng 780 tòa nhà đạt chứng nhận xanh, tương ứng với hơn 18,6 triệu m2 sàn.

Riêng trong năm 2025, thị trường ghi nhận 196 tòa nhà mới đạt chứng nhận (tăng 20% về số lượng), tương đương 4,4 triệu m2 sàn (tăng 15% về diện tích sàn so với năm 2024). Đây là mức tăng kỷ lục so với các năm trước, thể hiện nỗ lực của ngành xây dựng trong việc hướng tới một Việt Nam xanh hơn. Đây là mức tăng nhanh nhất kể từ khi Việt Nam triển khai chương trình thúc đẩy công trình xanh từ năm 2010.

Trong giai đoạn 2010 - 2020, trung bình mỗi năm cả nước chỉ có khoảng 30 - 40 công trình được chứng nhận. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2024 - 2025, số lượng công trình xanh tăng gần 20 lần, thể hiện sự thay đổi rõ rệt trong nhận thức và hành động của doanh nghiệp, nhà đầu tư cũng như cơ quan quản lý.

Với tốc độ hiện nay, Việt Nam đã vượt xa các mục tiêu của Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 - 2030 (VNEEP3), vốn đặt ra 80 công trình xanh vào năm 2025 và 160 công trình vào năm 2030.

Một điểm sáng đáng chú ý là sự gia nhập mạnh mẽ của phân khúc NƠXH. Trong năm 2025, diện tích sàn NƠXH xanh đã tăng tới 165% so với năm trước, chiếm 11,7% tổng diện tích sàn nhà ở đạt chứng nhận xanh. Điều này cho thấy các tiêu chuẩn bền vững đã bắt đầu lan tỏa rộng rãi đến mọi phân khúc bất động sản, không chỉ ở phân khúc cao cấp.

Sự mở rộng nhanh chóng này phản ánh sức hút của xu hướng đầu tư bền vững, đồng thời cho thấy công trình xanh không còn là lĩnh vực thử nghiệm, mà đã trở thành một cấu phần thực chất của ngành Xây dựng đô thị và công nghiệp hiện đại.

Tại Hà Nội, nơi tập trung mật độ xây dựng cao và yêu cầu khắt khe về môi trường đô thị, các dự án sử dụng VLXD xanh đang tạo dấu ấn rõ nét, góp phần thay đổi cách nhìn của thị trường. Tiêu biểu trong số đó là Gelex – tòa nhà văn phòng đạt chứng nhận LEED Platinum, cấp độ cao nhất trong hệ thống đánh giá công trình xanh quốc tế.

Việc một công trình nằm tại khu vực trung tâm Thủ đô đạt được chứng nhận này cho thấy, VLXD xanh hoàn toàn có thể được áp dụng trong điều kiện đô thị hiện hữu, nơi quỹ đất hạn chế và yêu cầu về hiệu quả khai thác rất cao. Không chỉ là biểu tượng kiến trúc hiện đại, Gelex Tower còn góp phần định hình chuẩn mực mới cho các dự án văn phòng tại Hà Nội, trong đó yếu tố bền vững, tiết kiệm tài nguyên được đặt ngang hàng với công năng và thẩm mỹ.

Không chỉ xuất hiện ở các dự án thương mại, VLXD xanh còn từng bước đi vào các công trình công cộng, nơi phục vụ trực tiếp cộng đồng. Trường liên cấp Tây Hồ Tây là ví dụ điển hình với việc áp dụng các giải pháp xây dựng xanh, vật liệu thân thiện môi trường trong công trình giáo dục không chỉ góp phần tiết kiệm năng lượng, mà còn tạo môi trường học tập an toàn, bền vững cho học sinh. Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với quan điểm phát triển bền vững gắn với thế hệ tương lai.

Tạo lực đẩy cho vật liệu xây dựng xanh

Các chuyên gia trong ngành nhìn nhận, sự phát triển nhanh của công trình xanh giai đoạn 2024 - 2025 trùng thời điểm Quốc hội ban hành Luật số 77/2025/QH15 ngày 18/6/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả 2010. Đây được xem là nền tảng pháp lý quan trọng cho tiến trình xanh hóa ngành Xây dựng.

Điều 37 của Luật số 77/2025/QH15 đánh dấu một bước mở rộng phạm vi điều chỉnh quan trọng khi lần đầu tiên đưa “VLXD” vào nhóm đối tượng phải thực hiện biện pháp quản lý sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Cụ thể, điều luật quy định: “Biện pháp quản lý sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đối với phương tiện, thiết bị và VLXD”.

Việc bổ sung “VLXD” vào cùng phạm vi điều chỉnh với “phương tiện và thiết bị sử dụng năng lượng” cho thấy sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý năng lượng, không chỉ dừng ở khâu sử dụng, mà mở rộng ra toàn bộ chuỗi sản xuất - lưu thông - tiêu dùng trong lĩnh vực xây dựng. Đây là cơ sở pháp lý để Bộ Xây dựng xây dựng và ban hành danh mục VLXD phải dán nhãn năng lượng, đồng thời quản lý hiệu suất năng lượng trong quá trình sản xuất các loại vật liệu có cường độ tiêu hao năng lượng lớn như: xi măng, gạch, kính, thép, vật liệu cách nhiệt và các sản phẩm hoàn thiện khác.

Từ quy định này, khái niệm “vật liệu xanh” được xác lập rõ ràng hơn trong hệ thống pháp luật Việt Nam, được coi là một cấu phần không thể tách rời của công trình xanh. Việc quản lý năng lượng trong sản xuất và sử dụng VLXD không chỉ giúp giảm tiêu hao năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và tăng giá trị bền vững của các dự án xây dựng trong toàn bộ vòng đời công trình, từ thiết kế, thi công đến vận hành.

Trên nền tảng chính sách, nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực VLXD và xây dựng đã chủ động chuyển hướng, đầu tư vào các dòng sản phẩm và giải pháp xanh. Không ít doanh nghiệp tập trung phát triển vật liệu không nung, vật liệu nhẹ, vật liệu sản xuất từ tro xỉ, thạch cao, phế thải công nghiệp và xây dựng. Hướng đi này không chỉ giúp giảm khai thác tài nguyên thiên nhiên, mà còn góp phần giải quyết bài toán môi trường, vốn đang đặt ra ngày càng cấp bách.

Giám đốc công ty CP Gemtec Nguyễn Văn Thắng cho rằng, trong bối cảnh thị trường ngày càng quan tâm đến yếu tố bền vững, VLXD xanh không còn là chi phí tăng thêm, mà là khoản đầu tư dài hạn. Khi vật liệu có độ bền cao, tuổi thọ dài, chi phí vận hành và bảo trì công trình được giảm đáng kể. Đồng thời, việc sử dụng VLXD xanh cũng giúp nâng cao hình ảnh, uy tín của dự án và doanh nghiệp trên thị trường.

Bên cạnh đó, để VLXD xanh thực sự trở thành xu hướng chủ đạo, cần sự đồng bộ giữa chính sách, doanh nghiệp và thị trường. Trong đó, vai trò nêu gương của các công trình sử dụng vốn Nhà nước, các dự án lớn tại đô thị trung tâm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi những dự án này đi trước, tạo niềm tin cho xã hội, VLXD xanh sẽ có điều kiện để lan tỏa mạnh mẽ hơn sang các công trình dân dụng và khu vực tư nhân.