Vĩnh Long: nhân rộng mô hình lúa phát thải thấp, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp xanh

Những lợi ích rõ rệt cả về kinh tế lẫn môi trường

Năm 2025, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Vĩnh Long phối hợp triển khai mô hình “Canh tác lúa giảm phát thải phục vụ phát triển bền vững vùng nguyên liệu lúa gạo xuất khẩu của đồng bằng sông Cửu Long” quy mô 50 ha tại Hợp tác xã Phước Hảo, xã Hưng Mỹ, tỉnh Vĩnh Long với 34 hộ dân tham gia.

Hộ tham gia được hỗ trợ 50% vật tư (gồm giống lúa, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, công sạ cụm, công thu gom rơm ra khỏi đồng ruộng) từ nguồn kinh phí Khuyến nông Trung ương, 50% còn lại do người dân đối ứng.

Đồng thời, nông dân còn được tập huấn toàn bộ quy trình sản xuất theo mô hình giảm chi phí sản xuất, tăng hiệu quả kinh tế, tạo sản phẩm gạo phục vụ xuất khẩu và nâng cao tính cạnh tranh trên thị trường. Từ đó xây dựng và phát triển bền vững vùng nguyên liệu liên kết sản xuất tiêu thụ lúa giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp xuất khẩu.

Kết quả bước đầu cho thấy, các mô hình trồng lúa phát thải thấp đã mang lại những lợi ích rõ rệt cả về kinh tế lẫn môi trường, giúp nông dân giảm chi phí sản xuất đáng kể, nhất là giảm lượng giống sử dụng khoảng 40-50% (mô hình sử dụng 70 kg/ha, giảm 50-60 kg/ha so đại trà), giảm phân bón hoá học 20-30% so bên ngoài, giảm số lần phun thuốc bảo vệ thực vật ít nhất 2 lần/vụ; tăng năng suất: năng suất bình quân trong mô hình đạt 6,8 tấn/ha, tăng khoảng 6-7% so với ngoài mô hình; tăng lợi nhuận: lợi nhuận của mô hình tăng thêm từ 28% so với ngoài mô hình (tăng hơn 6 triệu đồng/ha); tăng trưởng xanh: giảm lượng khí phát thải 20-30% so bên ngoài mô hình, góp phần bảo vệ môi trường, phát triển theo hướng bền vững; xây dựng thương hiệu gạo giảm phát thải tại địa phương, góp phần tăng giá trị ngành hàng lúa gạo của tỉnh.

Nhân rộng mô hình

Tại hội thảo Sơ kết mô hình canh tác lúa giảm phát thải phục vụ phát triển bền vững vùng nguyên liệu lúa gạo xuất khẩu mới đây, mô hình được đánh giá cao vì những kết quả tích cực: tăng năng suất, giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận cho nông dân và giảm phát thải khí nhà kính. Bên cạnh đó, mô hình nhận được sự hưởng ứng từ địa phương thông qua việc nhiều địa phương đã bắt đầu triển khai và mở rộng mô hình với những cam kết cụ thể về diện tích tham gia đề án. Qua việc thực hiện mô hình cũng cho thấy những yếu tố quan trọng giúp nhân rộng mô hình chính là việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa trong sản xuất, quản lý nước hiệu quả và việc đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm lúa gạo chất lượng cao.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa cho biết, các mô hình trồng lúa phát thải thấp có thể nhân rộng và lan tỏa quy mô lớn trên địa bàn tỉnh, nhằm phát triển nền nông nghiệp xanh, hiệu quả, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Và để nhân rộng mô hình, Trung tâm Khuyến nông tỉnh sẽ hỗ trợ quy trình kỹ thuật sản xuất, phối hợp với các đơn vị liên quan tăng cường kết nối chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ, đầu tư hệ thống giám sát, đánh giá phát thải và cơ chế chứng nhận sản phẩm nhằm nâng cao giá trị xuất khẩu, tạo đầu ra ổn định và gia tăng giá trị cho ngành hàng lúa gạo địa phương.

Ngoài ra, các chuyên gia, nhà khoa học cũng khuyến nghị tỉnh cần chỉ đạo phát triển kinh tế tập thể để huy động sức mạnh tổng hợp đại diện nông dân, gắn với xây dựng mô hình liên kết sản xuất nông sản theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững; tăng cường tập huấn cho đội ngũ khuyến nông, cán bộ hợp tác xã, tổ hợp tác về quy trình canh tác lúa chất lượng cao theo khuyến cáo ngành chuyên môn.

Các mô hình trồng lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại tỉnh Vĩnh Long đang tạo ra những thay đổi trong kỹ thuật sản xuất góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, thân thiện với môi trường, cải thiện sinh kế người dân.