Xuất khẩu gạo Việt đón nhiều tin vui

Những tín hiệu tích cực

Tại Hội nghị Thương mại Lúa gạo toàn cầu lần thứ 17 do The Rice Trader tổ chức tại Phnom Penh (Campuchia), Gạo Ông Cua ST25 của Việt Nam và Gạo Phka Romdoul của Campuchia đã xuất sắc cùng giành giải Nhất Cuộc thi “Gạo ngon nhất thế giới” năm 2025.

Tại sự kiện, DN tư nhân Hồ Quang Trí - đơn vị sản xuất gạo Ông Cua ST25 đã chia sẻ về “Hành trình nghiên cứu và phát triển các giống lúa thơm ST chất lượng cao trong hơn 30 năm qua và tác động tích cực của giải thưởng Gạo ngon nhất thế giới, các tác động lan tỏa. Đó là từ việc giúp tăng thu nhập cho nông dân đến việc giúp xây dựng thương hiệu "Gạo chất lượng cao của Việt Nam" và mở cánh cửa vào những thị trường khó tính như Mỹ, Nhật, châu Âu và Australia....

Với việc liên tục nằm trong top những loại gạo ngon nhất thế giới trong nhiều năm liền (2025, 2023, 2019), gạo Ông Cua ST25 tiếp tục khẳng định vị thế tiên phong của Việt Nam trên bản đồ gạo thế giới.

Một tín hiệu tích cực nữa là mới đây Philippines đã thông báo chính sách mới về thuế nhập khẩu gạo. Theo đó, thay vì mức cố định 15% hiện tại thì từ ngày 1/1/2026 thuế nhập khẩu gạo sẽ được điều chỉnh linh hoạt theo sự biến động tỷ giá, với mức thuế tối thiểu là 15% và tối đa lên đến 35%. Cụ thể, khi tỷ giá biến động 5% thì thuế cũng sẽ điều chỉnh tăng tương ứng.

Nhiều chuyên gia, DN nhận định, chính sách thuế linh hoạt theo tỷ giá được xem là giải pháp cân bằng lợi ích giữa nông dân địa phương và người tiêu dùng. Philippines không thể tăng thuế quá cao vì nước này vẫn phải phụ thuộc vào nguồn gạo nhập khẩu.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) Đỗ Hà Nam, nếu thuế bắt đầu áp dụng từ 1/1/2026, các nhà nhập khẩu gạo nước Philippines sẽ lên đơn hàng từ tháng 12/2025, vì nguồn dự trữ đang cạn. Như vậy, thị trường nội địa Việt Nam sẽ sôi động trở lại từ tháng 12 và có thể “nóng” hơn khi bước sang tháng 1/2026.

Ngoài Philippines thì các DN Trung Quốc hiện cũng hết hạn mức nhập khẩu và bước sang năm 2026 mới được mở hạn ngạch. Thời điểm đó cũng là lúc họ tăng nhập khẩu để chuẩn bị hàng cho Tết Nguyên đán.

“Dù hơn 2 tháng qua sản lượng xuất khẩu gạo giảm mạnh nhưng các DN không bị áp lực về tồn kho, nên giá gạo Việt Nam nhiều khả năng sẽ sớm khởi sắc trở lại” – ông Đỗ Hà Nam nhấn mạnh.

Tiếp tục khai thác thị trường mới

Thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến hết tháng 10/2025, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 7,2 triệu tấn, giảm 6,5% về lượng; giá trị đạt 3,7 tỷ USD, giảm gần 24% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, Thái Lan mới xuất khẩu được 6,4 triệu tấn, giảm đến 22% so với cùng kỳ năm 2024.

Đáng chú ý, trong khi Việt Nam gặp khó ở thị trường Philippines thì điểm sáng là các nước châu Phi, đặc biệt là Ghana và Bờ Biển Ngà (Ghana tăng trưởng nhập khẩu 50%, Bờ Biển Ngà tăng trưởng tới 100%). Tổng lượng gạo đã xuất vào 2 thị trường này đạt khoảng 1,6 triệu tấn cho thấy các DN xuất khẩu gạo Việt Nam đã chủ động mở rộng và chuyển hướng thị trường thành công.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam lưu ý, trong dài hạn, thị trường lớn nhất là Philippines sẽ tiếp tục tăng cường các biện pháp kiểm soát và hạn chế nhập khẩu gạo nên ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động xuất khẩu của Việt Nam. Do vậy, DN xuất khẩu gạo Việt cần tích cực tìm kiếm và khai thác các thị trường mới một cách dài hơi. Bên cạnh đó, từng bước tổ chức sản xuất theo hướng bền vững, theo yêu cầu thị trường với những giống chất lượng cao để thâm nhập các thị trường cao cấp như Nhật Bản, Mỹ, EU…

Chủ tịch VFA Đỗ Hà Nam nhận định, bối cảnh thị trường gạo thế giới năm nay hết sức khó khăn và sự sụt giảm của Thái Lan là bằng chứng rõ ràng nhất. Đây cũng là bài học về việc giảm phụ thuộc vào một vài thị trường cho Việt Nam.

Trên thực tế, các DN Việt cũng đã chuyển hướng thành công khi sản lượng xuất khẩu gạo thời điểm này đã vượt 7 triệu tấn và có thể đạt đến 8 triệu tấn trong cả năm 2025.

"Trước đây, hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam phụ thuộc nhiều vào thị trường Trung Quốc. Khi gặp khó ở thị trường này, chúng ta đã chuyển hướng thành công sang thị trường Philippines. Nay chúng ta đang từng bước mở rộng thị trường sang các nước châu Phi và thành công nhất định.” – Ông Đỗ Hà Nam dẫn chứng.