An Giang sẽ trở thành trung tâm kinh tế biển vào năm 2030

Với tiềm năng và lợi thế của mình trong những năm qua, tỉnh Kiên Giang cũ (nay là An Giang) đã chú trọng phát triển kinh tế biển và đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Bí thư Tỉnh ủy An Giang Nguyễn Tiến Hải cho biết: trong định hướng phát triển, tỉnh tiếp tục tập trung đẩy mạnh phát triển kinh tế biển. Trong đó phát triển đặc khu Phú Quốc là đô thị biển - đảo có sức hấp dẫn; là khu kinh tế biển có vị thế đặc biệt; trung tâm dịch vụ du lịch, sinh thái biển – đảo tổng hợp.

Tỉnh An Giang (sau hợp nhất) nằm án ngữ tận cùng phía Tây Nam của Tổ quốc. Tỉnh sở hữu vùng biển rộng, bờ biển dài và tập trung nhiều đảo lớn nhỏ, trong đó đảo Phú Quốc có diện tích lớn nhất cả nước với 574 km2. Chính các lợi thế mới về không gian địa lý và các điều kiện thuận lợi trong huy động nguồn lực phát triển do hợp nhất tỉnh sẽ tạo điều kiện cho An Giang khẳng định vị thế và thế mạnh mới. Vị thế địa chiến lược của An Giang trở nên quan trọng do nằm gọn trong vùng vịnh Thái Lan gần với một số nước Đông Nam Á, như: Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Singapore, nên tỉnh có điều kiện thuận lợi trong mở rộng giao thương kinh tế với các nước trong khu vực, đồng thời đóng vai trò cầu nối của các tỉnh miền Tây Nam Bộ với bên ngoài.

Bên cạnh du lịch, tỉnh An Giang là một trong những tỉnh dẫn đầu cả nước về quy mô khai thác thủy sản và nuôi trồng thủy sản trên biển. Kiểm soát chặt chẽ khai thác hải sản bất hợp pháp IUU và xây dựng chuỗi giá trị thủy sản gắn với chế biến xuất khẩu được tỉnh xem là những hướng đi chiến lược.

Năm 2024, tổng sản lượng thủy sản của tỉnh đạt khoảng 815.000 tấn (vượt 1,87% kế hoạch), trong đó khai thác chiếm hơn 63%. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 230,50 triệu USD, đạt 81,45% kế hoạch. Đối với lĩnh vực nuôi trồng, khai thác, chế biến thủy sản, An Giang đã đầu tư phát triển theo hướng công nghiệp, hiện đại và bền vững. Theo thống kê, toàn tỉnh có khoảng 9.800 tàu khai thác thủy sản, chiếm hơn 10% cả nước. Sản lượng khai thác trung bình hàng năm đạt 585.00 tấn, chiếm khoảng 16% tổng sản lượng khai thác của cả nước và trên 40% sản lượng khai thác của vùng. Tỉnh đang triển khai chủ trương chuyển đổi sang nuôi biển công nghệ cao, tổng kết và nhân rộng nhiều mô hình hay và cách làm sáng tạo mang lại giá trị kinh tế cao.

Đâu là giải pháp?

Phó Chủ tịch thường trực Hội Nghề cá Việt Nam - PGS.TS Nguyễn Chu Hồi chia sẻ: các định hướng và giải pháp phát triển kinh tế biển tỉnh An Giang đã được ghi trong Quy hoạch tỉnh Kiên Giang (trước hợp nhất) giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn 2050 và đã được Thủ tướng phê duyệt. Do hợp nhất các đơn vị hành chính theo đơn vị lãnh thổ mới, nên phải rà soát điều chỉnh quy hoạch bảo đảm tính khả thi và hiệu quả theo hướng tăng trưởng xanh và bền vững.

Trong quá trình điều chỉnh, phần liên quan đến phát triển kinh tế biển theo hướng xanh và bền vững cần lưu ý các vấn đề sau: duy trì được nguồn vốn tự nhiên biển; bảo tồn được thiên nhiên biển, các cảnh quan biển; bảo vệ được môi trường biển khỏi ô nhiễm và suy thoái; phát triển kinh tế biển hiệu quả, hài hòa lợi ích; thực thi nghiêm túc pháp luật về biển và kinh tế biển; truyền thông kịp thời, thường xuyên để chuyển tải các thông điệp hay, đúng và đầy cảm hứng cho các tầng lớp trong xã hội hiểu và cùng hành động.

Ngoài không gian vùng/hành lang ven biển, biển đảo đã được xác định trong quy hoạch tỉnh, cần khôi phục và đầu tư nâng cấp tạo lợi ích kép (kinh tế và bảo vệ chủ quyền, gắn không gian nội địa với vùng ven biển) cho kênh Vĩnh Tế để tiếp nối bài học giữ nước và mở mang bờ cõi của tiền nhân. Theo đó, khôi phục và phát triển kéo dài tuyến kênh ra đến bờ biển Hà Tiên, xây dựng tuyến đường cao tốc song song với tuyến kênh ở phía Việt Nam với các khu đô thị sinh thái, thông minh. Có thể gọi đây là “tuyến kênh và đường di sản” để tôn vinh các giá trị lịch sử của con kênh, thoát lũ và thu hút dòng du khách mới theo tiếp cận "từ Nguồn ra biển”.

Tiếp tục đầu tư toàn diện, hoàn thiện nâng cấp đồng bộ hệ thống hạ tầng cơ sở cho vùng ven biển, cho các đặc khu và cho các hoạt động trên biển; phát triển “vành đai xanh ven biển” thông qua trồng và phục hồi các hệ sinh thái ven biển, bao gồm rừng ngâp mặn và thảm rong tảo - cỏ biển. Phục hồi các rạn san hô và hệ sinh thái rừng trên đảo.

Tỉnh An Giang cần ưu tiên phát triển các đô thị ven biển, trên đảo gắn với kinh tế đô thị theo hướng khu đô thị thông minh, đáng sống, quy mô vừa phải để dễ thu hút nhà đầu tư, hấp thụ dân số, hình thành các cực phát triển trong chuỗi liên kết với các tuyến lực là hệ thống hạ tầng cơ sở nói trên. Trong quá trình phát triển đô thị ven biển, hoạt động lấn biển có thể cần thiết, nhưng tuyệt đối phải giữ được tài nguyên và môi trường - là nguồn vốn tự nhiên cho tăng trưởng xanh. Chuyển dịch cơ cấu ngành thủy sản theo hướng ưu tiên nuôi biển công nghệ cao, kết hợp tạo lợi ích kép; phát triển nghề cá giải trí (câu cá giải trí, ngắm cá giải trí, đánh cá giải trí, nuôi xuất khẩu cá rạn san hô) gắn với du lịch. Xây dựng các biểu tượng văn hóa biển đậm chất An giang ở các khu đô thị ven biển và trên đảo.

Bên cạnh đó, cần ngăn chặn và sớm loại bỏ đánh bắt hải sản bất hợp pháp IUU, ưu tiên các dự án chuyển đổi nghề cho ngư dân IUU, giảm cường lực đánh bắt và tổ chức lại nghề cá xa bờ, nếu có điều kiện chuẩn bị đội hình đánh cá viễn dương…