Việt Nam vươn mình trong kỷ nguyên mới
Logo
Đăng ký mua gói ấn phẩm|Đăng nhập

Bảo tồn và phát huy giá trị quan họ cổ

Kinhtedothi - Chiều 21/1, tại NXB Âm nhạc (số 61 Lý Thái Tổ, Hà Nội) diễn ra cuộc gặp gỡ, giới thiệu và tặng CD quan họ cổ “La rằng”. CD gồm 10 bài quan họ cổ do ba nghệ sĩ gạo cội của làng quan họ Bắc Ninh là Lệ Ngải, Minh Phước, Tự Lẫm và nghệ sĩ Đình Vũ trình bày.
Đó là các tác phẩm: “Tứ hải giao tình”, “Duyên phận phải chiều”, “Phùng quan xuân hội”, “Chim kêu gióng giả”, “Thơ thẩn tìm ai”, “Bóng quế giãi thềm”, “Xuông hời”, “Lênh đênh duyên nổi phận bèo”, “Hương gối đầu ghềnh”, “Lấy gì làm thú giải phiền”.

Đây là kết quả của sự nỗ lực rất lớn, khi ngoài học trò Đình Vũ, thì ba người thầy đã ở tuổi có cháu bồng cháu bế, sức khỏe cũng không còn “hào phóng” như thời trai trẻ. Và thành quả ban đầu này là cơ sở để các nghệ sĩ và công chúng yêu quan họ, có thể tiếp tục dự định và chờ đợi những dự án quan họ cổ tiếp theo. Vì đó chỉ là một phần nhỏ trong “kho báu” quan họ mà các nghệ sĩ đang giữ gìn bằng tất cả niềm say mê và những tháng năm thanh xuân của mình.

 

Nghệ sĩ Lệ Ngải, Tự Lẫm và Minh Phức là những người bậc thầy về hát Quan họ ở vùng Kinh Bắc thuộc hế hệ đầu tiên tiếp nối các nghệ nhân cổ. Nghệ sĩ Lệ Ngải cho biết bà rất vui vì đã có thế hệ trẻ tiếp nối truyền thống để học hát và hát được “nguyên chất”. Bà tâm sự: “Nhiều tài liệu báo chí và nghiên cứu nói rằng có 49 lảng Quan họ cổ, nhưng chúng tôi là những người đầu tiên của quan họ Kinh Bắc đã thực tế đi các làng học hỏi chúng tôi chỉ thấy 22 làng quan họ. Cùng các nghệ nhân xưa đi gặt lúa, bóc lạc, chúng tôi không học ở trường nào cả mà chúng tôi học trường đời và học trực tiếp từ các cụ”.

Còn nghệ sĩ Minh Phức chia sẻ: “Thời đó chúng tôi không có phương tiện ghi âm như hiện tại, nhưng chúng tôi trước đây phải học nhiều tháng bằng cách truyền khẩu, nên đã thấm và nhớ rất nhiều các bài bản. Tôi và chị Ngải có thể đưa cho viện nghiên cứu hàng vài trăm bài hát, nhưng nếu chỉ nằm trong tư liệu thì sẽ không có ai biết nên chúng tôi mong sẽ ra được nhiều hơn nữa...”.

Vợ chồng nghệ sĩ Vũ Tự Lẫm - Minh Phức và nghệ sĩ Lệ Ngải là những thành viên thế hệ đầu, có nhiều công lao gây dựng Đoàn dân ca quan họ Bắc Ninh, được thành lập năm 1969 - tiền thân của Nhà hát dân ca quan họ Bắc Ninh ngày nay. Các nghệ sĩ trưởng thành trong những gia đình có truyền thống nghệ thuật. Nghệ sĩ Tự Lẫm người làng văn hiến Trang Liệt thuộc thị xã Từ Sơn, Bắc Ninh. Đôi liền chị hát cặp với nhau có tiếng mấy chục năm qua - Minh Phức và Lệ Ngải là chị em trong họ ở làng Ngang Nội - làng quan họ gốc thuộc xã Hiên Vân, huyện Tiên Du, Bắc Ninh.

Năm 1969 và những năm đầu thập kỷ 70, các nghệ sĩ đoàn quan họ xuống các làng quan họ gốc, “ba cùng” - cùng ăn, cùng ở, cùng làm - với gia đình các nghệ nhân quan họ kỳ cựu mà nay các nghệ nhân đó đều đã khuất núi. Thời kỳ này, việc học tập theo lối truyền khẩu với các nghệ nhân, đã giúp các nghệ sĩ tiếp thu, lưu giữ được vốn liếng bài bản quan họ cổ phong phú của nhiều làng quan họ gốc, trong đó có những bài ca ít khi xuất hiện trong biểu diễn, sinh hoạt ca hát quan họ hiện nay.

Nhiều chục năm miệt mài sưu tầm và rèn luyện, kể cả sau khi nghỉ công tác ở đoàn đầu những năm 90, dù đời sống trải qua nhiều khó khăn, thiệt thòi, ba nghệ sĩ Tự Lẫm, Minh Phức và Lệ Ngải vẫn kiên trì, lặng lẽ giữ gìn những vẻ đẹp văn hóa của quan họ cùng kỹ thuật thể hiện tinh tế. Hòa mình trong đời sống văn hóa, lễ hội để vừa mưu sinh, các nghệ sĩ vừa lấy không khí dân gian để nuôi giữ vẻ mộc mạc, thuần phác của những câu hát.

Từ lâu, các nghệ sĩ mơ ước có được một ấn phẩm quan họ cổ, kỷ niệm cuộc đời hoạt động nghệ thuật. Cũng là để tự động viên mình trên hành trình tự thân bảo tồn vốn cổ. Cho đến tận đầu năm nay 2014, nguyện vọng giản dị ấy mới thành hiện thực, khi NXB Âm nhạc cho ra đời CD quan họ cổ “La rằng”, kịp trước thềm xuân mới.

Đây không chỉ là món quà xuân ý nghĩa mà còn là cách mà các nghệ sĩ gạo cội bảo tồn, phát huy giá trị của quan họ cổ.
Đọc nhiều
HỎI ĐÁP THÔNG MINH

CẢM NHẬN CỦA BẠN VỀ BÀI VIẾT NÀY

  • Rất hay
  • Thích
  • Giải trí
  • Cần cải thiện

BÌNH LUẬN (0)

Đừng bỏ lỡ
Tuổi 16 háo hức chinh phục sân chơi âm nhạc “Tiếng hát Hà Nội”

Tuổi 16 háo hức chinh phục sân chơi âm nhạc “Tiếng hát Hà Nội”

11 Nov, 02:32 PM

Lần đầu có cơ hội góp mặt tại cuộc thi Tiếng hát Hà Nội, nhiều học sinh Trường THPT Việt Đức (Hà Nội) không giấu được sự háo hức. Với các em, đây không chỉ là dịp thử sức ở một sân chơi âm nhạc chuyên nghiệp mà còn là cơ hội khám phá giới hạn bản thân, học hỏi và nuôi dưỡng ước mơ ca hát.

Yêu thương lặng lẽ

Yêu thương lặng lẽ

17 Oct, 10:42 AM

Vân kết hôn muộn, mang thai và sinh con khi gần bốn mươi. Cái tuổi nhiều người đã ổn định công việc, gia đình, con cái, thì Vân thất nghiệp và ngơ ngác bước vào hành trình làm mẹ. Theo chồng, từ bỏ công việc yêu thích, xa quê cả nghìn cây số, nơi đất khách quê người không anh em ruột thịt, chẳng bạn bè thân thiết.

Thức quà gợi nhớ

Thức quà gợi nhớ

17 Oct, 10:37 AM

Trong hương gió thu thoảng về, tôi như thấy mùi thơm ngát của những bát chè đậu đen lẫn với hương gừng, tưởng như nơi đầu lưỡi đã có thể nếm được vị ngọt thanh của những bát chè mẹ nấu. Tôi lớn lên bằng những gánh chè của mẹ, đọng lại trong triền nhớ tuổi thơ là những ký ức ngọt hơn đường.

Gieo mạch nguồn di sản Ca trù ở đất tổ Lỗ Khê

Gieo mạch nguồn di sản Ca trù ở đất tổ Lỗ Khê

12 Oct, 03:31 PM

Với truyền thống gần 600 năm, Ca trù Lỗ Khê đang được các nghệ nhân, câu lạc bộ và chính quyền xã Thư Lâm chung tay gìn giữ, trao truyền, trong đó có lớp truyền dạy với 34 học viên nhỏ tuổi năm 2026. Sự tiếp nối của thế hệ trẻ góp phần nuôi dưỡng sức sống di sản, để những làn điệu cổ tiếp tục ngân vang trong đời sống hôm nay.

Tìm lại ký ức Hà Nội qua hơn 300 tư liệu

Tìm lại ký ức Hà Nội qua hơn 300 tư liệu

11 Oct, 10:52 PM

Dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, người dân và du khách có thêm một địa chỉ để tìm hiểu Hà Nội từ chiều sâu lịch sử, văn hóa đến nhịp sống đương đại qua trưng bày chuyên đề “Hà Nội - Ngày về chiến thắng”, diễn ra từ ngày 5 đến 15-10 tại Trung tâm Văn hóa và Thư viện Hà Nội.

Tin mới
VIDEO
Tin Tài Trợ