Cần trao quyền, mở lối cho thanh niên tham vấn chính sách về bảo vệ môi trường
Kinhtedothi - Đánh giá về vai trò của thanh niên, trong bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu, PGS.TS Bùi Thị An - Viện Trưởng Viện tài nguyên môi trường và phát triển cộng đồng cho rằng, thanh niên đã tham gia một cách rất tích cực bằng những hành động từ cụ thể cho đến việc tham vấn chính sách.
Các hành động cụ thể đang lan tỏa ra xã hội
Tại Lễ tổng kết Dự án P2ACE - Hợp tác hành động ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường và tọa đàm với chủ đề: “Thanh niên chung tay hành động ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường” do Trường Cao đẳng Kinh tế Công nghiệp Hà Nội phối hợp với các đơn vị: ActionAid International Vietnam, Quỹ Hỗ trợ Chương trình, Dự án An sinh xã hội Việt Nam (AFV), Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Cơ quan Báo và Phát thanh Truyền hình Hà Nội tổ chức ngày 26/2, PGS.TS Bùi Thị An - Viện Trưởng Viện tài nguyên môi trường và phát triển cộng đồng, nguyên đại biểu Quốc hội khóa XIII cùng đại diện thanh niên của Việt Nam, Campuchia đã chia sẻ về những kinh nghiệm đúc rút từ thực tế để cùng gợi ý những cách thức triển khai hiệu quả trong vấn đề thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường.
Các khách mời tham gia tọa đàm
Đánh giá về vai trò của thanh niên, trong bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu, PGS.TS Bùi Thị An cho rằng, thanh niên đã tham gia rất tích cực bằng những hành động từ cụ thể cho đến việc tham vấn chính sách. Ví dụ như các phong trào của các trường đại học Bách khoa, đại học Quốc gia, của thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Cần Thơ.... Các bạn thanh niên đã xây dựng được các câu lạc bộ để tham gia trồng cây, câu lạc bộ tham gia thu rác, các câu lạc bộ tái chế…
"Tôi cho rằng giai đoạn vừa rồi thanh niên Việt Nam đã đóng góp rất đáng kể bằng những hành động cụ thể. Và các hành động cụ thể đó đã và đang lan tỏa ra xã hội. Tôi đánh giá rất cao" - PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh.
"Làm gương" thông qua các hoạt động thực địa cụ thể
Chia sẻ về những kết quả tham gia bảo vệ môi trường, sinh viên Lương Nhật Linh - Ủy viên Ban thường vụ Đoàn Thanh niên Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Bí thư Liên chi Đoàn Viện Báo chí - Truyền thông cho biết, khi tham gia vào các hoạt động này, em đã thay đổi nhận thức rất rõ rệt.
PGS.TS Bùi Thị An chia sẻ tại chương trình
Trước khi thực sự quan tâm sâu đến vấn đề này, Linh nhìn biến đổi khí hậu như một câu chuyện “vĩ mô” - thuộc về các hội nghị quốc tế, các chính phủ hay những báo cáo khoa học. Nhưng khi trực tiếp tham gia vào hoạt động này, em nhận ra rằng biến đổi khí hậu không ở đâu xa mà nó hiện diện trong từng đợt nắng nóng kỷ lục, những trận mưa cực đoan ở Hà Nội, hay chất lượng không khí mà chúng ta hít thở mỗi ngày.
"Thay đổi lớn nhất của em là chuyển từ tâm thế “nhận thức” sang “trách nhiệm”. Chúng em không còn chỉ hỏi: “Biến đổi khí hậu đang xảy ra như thế nào?” mà bắt đầu tự hỏi: “Chúng em có thể làm gì - với vai trò là sinh viên báo chí - truyền thông?” - Nhật Linh bày tỏ.
Sinh viên Lương Nhật Linh chia sẻ tại tọa đàm
Từ sự thay đổi nhận thức đó đã dẫn đến thay đổi trong hành động. Đoàn Thanh niên Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã duy trì thường niên “Ngày Chủ nhật xanh” với các hoạt động dọn rác, trồng cây, truyền thông về bảo vệ môi trường. Đặc biệt, trong các bài tập thực hành truyền thông tại trường, khi triển khai những chiến dịch môi trường, Nhật Linh và nhóm không dừng lại ở việc sản xuất video kêu gọi hay thiết kế poster đẹp mà xây dựng checklist việc làm hàng ngày thay đổi thói quen, tạo cam kết online có theo dõi và có báo cáo kết quả sau chiến dịch.
Còn đại diện thanh niên Hiệp hội Mạng lưới Thanh niên Campuchia Vann Bonna chia sẻ, tại Campuchia với sự đồng hành của ActionAid Quốc tế và các tổ chức như Hiệp hội Thanh niên Khmer, Mạng lưới Thanh niên Campuchia (CYN), phong trào này đã lan tỏa mạnh mẽ tới hơn 15 trường phổ thông và đại học trên cả nước.
Thay vì chỉ truyền thông đơn thuần về tác hại của rác thải, mạng lưới thanh niên Campuchia đã chọn cách "làm gương" thông qua các hoạt động thực địa cụ thể như trực tiếp ra thực địa nhặt rác. Đây là hành động cụ thể để tạo dựng niềm tin bước đầu với người dân.
Đại diện thanh niên Hiệp hội Mạng lưới Thanh niên Campuchia Vann Bonna
Hành động mạnh hơn để cải thiện chất lượng môi trường
Để thanh niên tham gia mạnh mẽ hơn vào hoạt động bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, PGS.TS Bùi Thị An đề nghị Nhà nước nên trao quyền cho thanh niên, mở lối cho thanh niên bởi hiện thanh niên đang tham gia vào tham vấn chính sách một cách thụ động. Thanh niên cần được trao trách nhiệm tham vấn chính sách từ thực tế cuộc sống.
Đặc biệt, để thúc đẩy thực hiện Kế hoạch Hành động Quốc gia về tăng cường quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2025 -2030, thanh niên cần tham gia mạnh mẽ vào giảm phát thải và xây dựng các vùng phát thải thấp. Trước hết là thay đổi chính mình, những thói quen mà trước đây ta chưa có, thứ hai là thay đổi trong gia đình mình, thay đổi trong bạn bè mình. Ví dụ như thanh niên phải đi đầu trong việc không đi xe máy quá cũ hoặc chuyển sang xe điện, trồng mỗi người 1 cây xanh.
Quang cảnh buổi tọa đàm
Đồng thời, để huy động nguồn lực xã hội cho thích ứng với biến đối khí hậu, nguyên đại biểu Quốc hội khóa XIII Bùi Thị An cho rằng có những "nút thắt" cần tháo gỡ. "Nút thắt ở đây không phải xã hội không có tiền mà nút thắt ở đây là cơ chế, làm thế nào để có cơ chế hấp dẫn đối với tất cả đối tượng, nhà đầu tư để họ chung tay đầu tư cho ứng phó biến đổi khí hậu".
Do rủi ro lớn nên lợi nhuận kèm theo cần được quan tâm, Nhà nước cần nghiên cứu xây dựng để thiết kế cơ chế cho chuẩn, bảo đảm rủi ro thấp, đặc thù riêng - nhất là lĩnh vực ứng phó biến đổi khí hậu cần có xác suất rủi ro nhỏ, để mọi người thấy lợi ích lâu dài, bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống.
