Cao Bằng: khơi dậy mạnh mẽ tiềm năng bản địa, xây dựng nông thôn mới

Tư duy sản xuất của người dân thay đổi nhờ Chương trình OCOP

Những năm qua, tỉnh Cao Bằng luôn khơi dậy mạnh mẽ tiềm năng bản địa thông qua Chương trình OCOP. Việc phát huy giá trị các đặc sản như miến dong, lạc, mật ong, thạch đen hay dược liệu vùng cao đã giúp OCOP trở thành động lực quan trọng thúc đẩy xây dựng nông thôn mới, tạo đà phát triển kinh tế – xã hội bền vững.

Hiện nay, toàn tỉnh có 171 sản phẩm OCOP gồm 10 sản phẩm OCOP 4 sao và 161 sản phẩm OCOP 3 sao thuộc 4 nhóm sản phẩm: thực phẩm; đồ uống; thủ công mỹ nghệ; dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch. Chủ thể thực hiện gồm 117 chủ thể, trong đó, 27 hợp tác xã, 10 tổ hợp tác, 7 doanh nghiệp, 73 hộ sản xuất, kinh doanh.

Nhờ OCOP, tư duy sản xuất của người dân đã thay đổi rõ rệt, không chỉ làm ra sản phẩm ngon mà còn phải sạch, đẹp, chuẩn hóa quy trình, có câu chuyện văn hóa đi kèm và đặc biệt là phải truy xuất được nguồn gốc. Điều đó khiến nhiều sản phẩm nông sản tưởng như chỉ phù hợp với thị trường địa phương nay đã vươn ra cả nước, thậm chí bước vào thị trường quốc tế.

Nhiều sản phẩm OCOP của Cao Bằng đã có mặt tại chuỗi siêu thị, cửa hàng đặc sản trong và ngoài tỉnh. Tỉnh cũng tích cực hỗ trợ chủ thể đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, xây dựng câu chuyện thương hiệu gắn với văn hóa bản địa. Hiện đã có 28 sản phẩm được đưa lên sàn thương mại điện tử bưu điện, bước đầu mang lại hiệu quả quảng bá và gia tăng đơn hàng.

Lực lượng nòng cốt tổ chức sản xuất, tăng sức cạnh tranh cho nông sản

Bên cạnh OCOP, các hợp tác xã chính là lực lượng nòng cốt tổ chức lại sản xuất, mở rộng mô hình liên kết và tăng sức cạnh tranh cho nông sản. Những năm qua, Cao Bằng đã chứng kiến sự xuất hiện của nhiều HTX nông nghiệp hoạt động hiệu quả, đa dạng và sáng tạo, góp phần đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xóa đói giảm nghèo.

HTX Nông nghiệp Ba Sạch (phường Thục Phán) xuất phát từ mô hình nhỏ lẻ đã phát triển mạnh nhờ đẩy mạnh liên kết, đầu tư sơ chế, đóng gói và phân phối. HTX đã đưa ra thị trường trên 30 sản phẩm nông sản chế biến và đặc sản địa phương, trong đó 12 sản phẩm đạt OCOP 3 sao, 5 sản phẩm được công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động dịa phương.

Hay HTX Miến dong Án Lại không chỉ giữ gìn nghề làm miến truyền thống mà còn tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho các thành viên và hơn 200 hộ liên kết trong xã. Nhờ sự hỗ trợ từ các cấp, HTX đã đầu tư xây dựng nhà xưởng, mua sắm máy móc, nâng cao năng suất. Việc bao tiêu sản phẩm với sản lượng trung bình 6 tấn/hộ/năm đã đảm bảo đầu ra ổn định cho người dân, tạo việc làm cho lao động địa phương với thu nhập ổn định.

Bên cạnh đó, các HTX như Tâm Hòa (sản phẩm thịt xông khói, lạp sườn), HTX Ba Sạch Hưng Đạo (bún khô), HTX Phục Hòa (cung cấp giống, phân bón cho hàng chục hộ)… đang đóng góp tích cực vào xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Liên kết chuỗi thông qua HTX đã góp phần rõ rệt vào công tác giảm nghèo của Cao Bằng. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều từ 18% năm 2021 đã giảm xuống còn chưa tới 10% năm 2024, dự kiến năm 2025 chỉ còn khoảng 4%. Các HTX trở thành nơi tập hợp, hướng dẫn bà con kỹ thuật, cung cấp vật tư đầu vào, kết nối doanh nghiệp tiêu thụ. Bà con đồng bào dân tộc thiểu số đã thay đổi tư duy: không còn chỉ trông chờ trợ cấp mà chủ động tham gia sản xuất hàng hóa.

Liên kết chuỗi gắn với HTX không chỉ là giải pháp nâng giá trị nông sản mà còn là con đường để bà con dân tộc thiểu số ở Cao Bằng thoát nghèo bền vững. Khi mô hình này được nhân rộng, mỗi sản phẩm đặc trưng địa phương sẽ trở thành sản phẩm chủ lực, góp phần làm giàu cho quê hương vùng cao biên giới.