Việt Nam vươn mình trong kỷ nguyên mới
Logo
Đăng ký mua gói ấn phẩm|Đăng nhập

Chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030: Cần xóa bỏ kỳ thị, đổi mới cách tiếp cận

Dịch HIV/AIDS tại Việt Nam đang có những thay đổi đáng chú ý về phương thức lây truyền, nhóm tuổi và địa bàn nguy cơ. Thực trạng này đặt ra những thách thức mới cho công tác phòng, chống dịch. Để tiến tới chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030, việc đổi mới phương thức tiếp cận, mở rộng dịch vụ dự phòng, điều trị và bảo đảm nguồn lực bền vững là những yêu cầu cấp thiết.

Trẻ hóa đối tượng lây nhiễm HIV

Theo báo cáo của Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), tính đến đầu tháng 11-2026, Việt Nam ghi nhận 257.937 người nhiễm HIV còn sống; trong 10 tháng năm 2026, cả nước ghi nhận 7.101 trường hợp phát hiện mới HIV dương tính.

Bệnh nhân nhiễm HIV được bác sĩ tại Trạm Y tế phường Việt Hưng tư vấn, điều trị. Ảnh: Thu Hà

Bệnh nhân nhiễm HIV được bác sĩ tại Trạm Y tế phường Việt Hưng tư vấn, điều trị. Ảnh: Thu Hà

Tính đến hết năm 2025, tỷ lệ người nhiễm HIV biết tình trạng của mình đạt 94,9%; tỷ lệ được điều trị thuốc kháng vi rút (ARV) đạt 80,5% và 95,6% số người đang điều trị ARV có tải lượng vi rút dưới ngưỡng ức chế. Những kết quả này góp phần củng cố thông điệp “K=K” (Không phát hiện = Không lây truyền).

Tuy nhiên, hình thái dịch HIV/AIDS những năm gần đây đã có sự thay đổi rõ rệt. Lây truyền qua đường tình dục trở thành đường lây nhiễm chủ yếu, trong đó nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) chiếm tỷ lệ cao nhất trong số các trường hợp mới phát hiện.

Đáng chú ý, độ tuổi của người nhiễm HIV mới có xu hướng trẻ hóa. Những thay đổi này không chỉ đặt ra thách thức ở phạm vi toàn quốc mà còn tác động trực tiếp đến công tác phòng, chống HIV/AIDS tại cơ sở.

Thực tế, những thay đổi trong xu hướng lây nhiễm HIV đang đặt ra nhiều khó khăn cho công tác phòng, chống dịch. Tại Trạm Y tế phường Việt Hưng, Giám đốc Trạm Y tế phường Đỗ Thị Thu Hà cho biết, từ ngày 1-1 đến 31-10-2026, Trạm đã thực hiện xét nghiệm sàng lọc HIV cho 360 lượt người, xét nghiệm khẳng định cho 34 trường hợp; quản lý biến động và chăm sóc sức khỏe cho hơn 140 người nhiễm HIV cư trú trên địa bàn; triển khai điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP) cho 72 người có nguy cơ cao...

Dù vậy, theo bác sĩ Đỗ Thị Thu Hà, việc tiếp cận các nhóm nguy cơ ngày càng khó khăn do mức độ di biến động cao, tâm lý e ngại và xu hướng kết nối chủ yếu qua mạng xã hội, ứng dụng hẹn hò trực tuyến.

Bên cạnh đó, tình trạng kỳ thị, phân biệt đối xử và tự kỳ thị đối với người nhiễm HIV/AIDS vẫn tồn tại. Đây là rào cản khiến nhiều người có nguy cơ cao e ngại tham gia xét nghiệm sàng lọc sớm, thậm chí có xu hướng che giấu tình trạng nhiễm HIV, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý.

Một khó khăn khác là nguồn lực tài chính hạn chế, nhất là trong bối cảnh viện trợ quốc tế bị cắt giảm. Điều này ảnh hưởng đến việc duy trì các hoạt động điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV, cũng như hoạt động của các nhóm cộng đồng.

Mở rộng các mô hình xét nghiệm linh hoạt

Ở góc độ quản lý, Phó Trưởng phòng Kiểm soát HIV và Bệnh truyền nhiễm mạn tính (Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế) Trần Thanh Tùng cho biết, Việt Nam vẫn duy trì tốt mục tiêu kiểm soát dịch.

Tuy nhiên, cùng với hình thái dịch tễ học HIV đã có sự chuyển dịch căn bản so với giai đoạn trước, địa bàn phân bố dịch cũng có nhiều thay đổi. Theo đó, dịch HIV không chỉ tập trung tại các đô thị lớn, mà còn có xu hướng mở rộng đến các khu công nghiệp tập trung, đô thị vệ tinh, nơi có mật độ di biến động dân cư trẻ rất lớn.

Bên cạnh những thay đổi về địa bàn và xu hướng lây nhiễm, công tác phòng, chống HIV/AIDS còn gặp nhiều khó khăn, thách thức về nguồn lực, dự phòng và điều trị. Trong đó, dịch vụ PrEP chủ yếu vẫn dựa vào nguồn viện trợ, chưa được Quỹ Bảo hiểm y tế chi trả.

Tỷ lệ người nhiễm HIV được điều trị muộn còn cao; các xét nghiệm chẩn đoán sớm cho trẻ em hoặc sàng lọc bệnh đồng nhiễm, nhiễm trùng cơ hội chưa sẵn có đồng đều tại các tuyến, hoặc chưa nằm trong danh mục thanh toán của Bảo hiểm y tế.

Đặc biệt, nguồn viện trợ quốc tế, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong giai đoạn 2005-2025, đang bị cắt giảm nhanh, trong khi ngân sách nhà nước và Quỹ Bảo hiểm y tế tại một số địa phương chưa kịp bù đắp khoảng trống tài chính. Định mức chi cho các hoạt động can thiệp tại cộng đồng cũng chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến khả năng duy trì và mở rộng dịch vụ.

Trước thực tế đó, để đạt mục tiêu tiến tới chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030, ngành Y tế định hướng đổi mới phương thức tiếp cận, lấy người dân làm trung tâm và tận dụng công nghệ để mở rộng dịch vụ.

Theo bác sĩ Trần Thanh Tùng, các nền tảng mạng xã hội, ứng dụng di động và trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ được khai thác để tư vấn bảo mật, hỗ trợ đăng ký tự xét nghiệm HIV và cung cấp dịch vụ dự phòng từ xa. Cùng với đó, đẩy mạnh truyền thông thông điệp K=K, góp phần giảm áp lực tâm lý cho người nhiễm HIV, xóa bỏ kỳ thị và phân biệt đối xử.

Về chuyên môn, ngành Y tế định hướng mở rộng các mô hình xét nghiệm linh hoạt nhằm phát hiện sớm ca nhiễm; tăng độ bao phủ PrEP, từ sử dụng thuốc hằng ngày, theo tình huống đến chuẩn bị lộ trình tiếp cận các dạng PrEP tác dụng kéo dài.

Trong điều trị, chú trọng kết nối người nhiễm HIV với dịch vụ ARV ngay trong ngày, đồng thời tăng cường sàng lọc, quản lý các bệnh đồng nhiễm như lao, viêm gan B, viêm gan C và các bệnh không lây nhiễm, để nâng cao chất lượng sống lâu dài cho người bệnh.

Bên cạnh đó, để các giải pháp đi vào thực tiễn, vai trò và trách nhiệm của chính quyền địa phương cần được đề cao. Các địa phương cần đưa chỉ tiêu phòng, chống HIV/AIDS vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm; chủ động bố trí ngân sách đối ứng, hỗ trợ thẻ Bảo hiểm y tế cho người nhiễm HIV có hoàn cảnh khó khăn và kinh phí xét nghiệm sàng lọc.

Phụ nữ phường Hai Bà Trưng: nhiều hoạt động thiết thực cùng xây dựng môi trường không kỳ thị với người nhiễm HIV/AIDS

Phụ nữ phường Hai Bà Trưng: nhiều hoạt động thiết thực cùng xây dựng môi trường không kỳ thị với người nhiễm HIV/AIDS

Đọc nhiều
HỎI ĐÁP THÔNG MINH

CẢM NHẬN CỦA BẠN VỀ BÀI VIẾT NÀY

  • Rất hay
  • Thích
  • Giải trí
  • Cần cải thiện

BÌNH LUẬN (0)

Đừng bỏ lỡ
Ngày nắng, đêm lạnh: Coi chừng sức khỏe bị “đánh úp”

Ngày nắng, đêm lạnh: Coi chừng sức khỏe bị “đánh úp”

13 Nov, 08:33 AM

Thời tiết những ngày này duy trì hình thái sáng sớm và đêm trời lạnh, trưa hửng nắng khiến cơ thể phải liên tục thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ. Đáng chú ý, những thói quen tưởng chừng vô hại như tập thể dục quá sớm, tắm khuya, hay ra ngoài khi trời còn lạnh có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, nhất là người cao tuổi và người mắc bệnh nền.

Việt Nam lần đầu tiếp nhận công nghệ tế bào từ Nhật Bản: Thêm hy vọng cho người bệnh ung thư

Việt Nam lần đầu tiếp nhận công nghệ tế bào từ Nhật Bản: Thêm hy vọng cho người bệnh ung thư

12 Nov, 09:06 AM

Lần đầu tiên, công nghệ tế bào gốc và tế bào miễn dịch của Nhật Bản được chuyển giao toàn diện cho một đơn vị y tế tại Việt Nam, mở thêm cơ hội tiếp cận các hướng điều trị tiên tiến ngay trong nước. Không chỉ mang đến triển vọng mới cho người bệnh ung thư và nhiều bệnh lý phức tạp, dấu mốc này còn góp phần nâng cao năng lực làm chủ công nghệ y sinh của nền y tế nước nhà.

Trời chuyển lạnh, cảnh giác những nguy cơ sức khỏe thường gặp

Trời chuyển lạnh, cảnh giác những nguy cơ sức khỏe thường gặp

11 Nov, 03:57 PM

Thời tiết chuyển lạnh, nhiệt độ thay đổi đột ngột không chỉ làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp mà còn ảnh hưởng đến hệ tim mạch và khiến nhiều bệnh mạn tính trở nặng. Đáng lo ngại, người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền là những đối tượng dễ bị tổn thương. Chủ động nhận biết dấu hiệu bất thường, giữ ấm cơ thể và thực hiện các biện pháp dự phòng là cách quan trọng để bảo vệ sức khỏe trong mùa lạnh.

Thêm động lực để cộng tác viên dân số bám địa bàn

Thêm động lực để cộng tác viên dân số bám địa bàn

11 Nov, 08:20 AM

Bền bỉ bám địa bàn, đưa chính sách dân số đến từng gia đình, đội ngũ cộng tác viên dân số đang góp phần quan trọng vào công tác dân số ở cơ sở. Việc Hà Nội nâng mức thù lao cho cộng tác viên lên 0,5 lần mức lương cơ sở là sự ghi nhận thiết thực, tiếp thêm động lực để họ yên tâm gắn bó và tiếp tục cống hiến.

Chăm sóc trẻ sinh non, không dừng lại sau cấp cứu

Chăm sóc trẻ sinh non, không dừng lại sau cấp cứu

10 Nov, 11:23 AM

Sinh non là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi. Tại Việt Nam, mỗi năm có hơn 100.000 trẻ sinh non. Vì vậy, ngành Y tế không chỉ nâng cao năng lực cấp cứu, điều trị mà còn chú trọng chăm sóc, theo dõi trẻ sinh non sau xuất viện, góp phần giảm nguy cơ tử vong, hạn chế di chứng và bảo đảm trẻ phát triển toàn diện.

Tin mới
VIDEO
Tin Tài Trợ