Cho nhập khẩu, giá vàng có hạ nhiệt?

Mở rộng quyền nhập khẩu vàng có kiểm soát

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang xây dựng Thông tư hướng dẫn một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 232/2025/NĐ-CP, quy định chi tiết các hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ; sản xuất và kinh doanh mua, bán vàng miếng; cùng hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu vàng, áp dụng đối với doanh nghiệp, tổ chức tín dụng có kinh doanh vàng và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Theo dự thảo, chậm nhất 15/11 hàng năm, các DN, ngân hàng phải gửi hồ sơ đề nghị nhập khẩu vàng và trước 15/12 hàng năm, NHNN sẽ cấp hạn mức nhập khẩu cho từng đơn vị hoặc thông báo từ chối bằng văn bản, nêu rõ lý do.

NHNN lý giải quy định thời hạn này nhằm làm căn cứ tính toán tổng hạn mức xuất nhập khẩu vàng, từ đó phân bổ hạn mức cho từng đơn vị.

Thông tư dự kiến có hiệu lực từ ngày 10/10/2025, cùng ngày triển khai Nghị định số 232/2025/NĐ-CP. Theo NHNN, ngay cả khi Thông tư hướng dẫn Nghị định được ban hành trong tháng 10, thì sớm nhất cũng phải đến đầu năm 2026, hoạt động nhập khẩu vàng nguyên liệu và sản xuất vàng miếng mới có thể thực hiện.

Theo quy định, DN muốn được cấp phép sản xuất vàng miếng phải có vốn điều lệ tối thiểu 1.000 tỷ đồng, trong khi ngân hàng thương mại cần đạt từ 50.000 tỷ đồng trở lên. Đồng thời, các đơn vị này phải thuộc danh sách tổ chức đã được NHNN cấp phép kinh doanh mua, bán vàng miếng.

Hiện cả nước có 38 DN và ngân hàng được cấp phép kinh doanh vàng miếng, song xét theo quy mô vốn điều lệ, chỉ một số DN lớn và ngân hàng “đầu ngành” mới đáp ứng đủ điều kiện. Trong số đó, khối DN có SJC, PNJ và DOJI; còn ở nhóm ngân hàng, tính đến cuối quý II/2025, những đơn vị thỏa mãn tiêu chí vốn gồm Vietcombank, VPBank, Techcombank, BIDV, MB, VietinBank và ACB.

Trong ngày 29/9, giá vàng thế giới lập đỉnh, lần đầu tiên vượt qua ngưỡng 3.800 USD/ounce. Giá vàng trong nước theo đó cũng tăng vọt SJC đồng loạt niêm yết vàng miếng ở mức 134,5 - 136,5 triệu đồng/lượng (mua vào – bán ra), tăng thêm 1 triệu đồng/lượng chỉ sau một phiên. Cùng xu hướng, giá vàng nhẫn cũng bật tăng mạnh. So với giá vàng thế giới quy đổi, giá vàng miếng SJC cao hơn 14,36 triệu đồng/lượng.

Trước đó, giới đầu tư hy vọng, cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu ngay cho các đơn vị đủ điều kiện. Từ đó giúp tăng nguồn cung trong nước, giảm nhiệt giá vàng để giảm dần chênh lệch giá vàng trong nước với thế giới.

Tái cấu trúc thị trường vàng Việt Nam

Trên thị trường, những ngày qua, nhu cầu mua vàng khá lớn, người dân vẫn ùn ùn xếp hàng. Không chỉ có nhu cầu tích trữ, nhiều người còn tranh thủ lướt sóng kiếm lời.

Dự báo về xu hướng, một chuyên gia tài chính cho rằng, giá vàng sẽ giảm, rút ngắn khoảng cách với thế giới khi tăng nguồn cung và xoá bỏ độc quyền. Dù vậy, giá vàng trong nước vẫn chịu ảnh hưởng từ diễn biến của giá vàng thế giới, bên cạnh yếu tố nội địa - cấu trúc nguồn cung và cơ chế phân phối.

Theo vị chuyên gia, việc tăng cung có thể là một biện pháp tức thời để giải tỏa áp lực trước mắt, nhưng không thể tăng nguồn cung mãi nếu người dân vẫn mang nặng tâm lý muốn "ôm vàng".

Bên cạnh đó, vị chuyên gia còn trăn trở bài toán “nhập khẩu vàng nguyên liệu cần ngoại tệ”.

“Một số DN cam kết tự cân đối được ngoại tệ để nhập vàng, không cần hỗ trợ từ dự trữ ngoại hối, nhưng như vậy vẫn có thể ảnh hưởng cung ngoại tệ trên toàn thị trường. Sức ép gia tăng thêm cho tỷ giá ở một số thời điểm nhập nhiều vàng, song song với gia tăng các loại nhập siêu khác là khó tránh. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu khó lường như hiện nay, mạo hiểm tăng nhập vàng sẽ khiến nền kinh tế dễ tổn thương hơn nếu có cú sốc đối với xuất khẩu, làm tăng nhập siêu và gây bất ổn lên tỷ giá”- vị chuyên gia nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng, nhu cầu tích trữ vàng trong dân vẫn ở mức cao, trong khi nguồn lực quốc gia không thể dồn toàn bộ vào nhập khẩu vàng mỗi khi giá tăng mạnh. Giải pháp hợp lý là kiểm soát mức chênh lệch này trong phạm vi có thể chấp nhận được. Theo đó, khi giá vàng thế giới giảm, độ vênh giữa giá trong nước và quốc tế cũng sẽ theo đó hạ nhiệt.

Có thể thấy, một điểm mới quan trọng tại dự thảo Thông tư là yêu cầu DN và ngân hàng thương mại được cấp phép phải kết nối, cung cấp thông tin trực tuyến, liên tục cho NHNN về hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu và giao dịch vàng. Tất cả dữ liệu phải được lưu trữ tối thiểu 10 năm.

Đáng chú ý, Thông tư thiết lập cơ chế quản lý hạn mức xuất nhập khẩu vàng miếng và vàng nguyên liệu dựa trên mục tiêu chính sách tiền tệ, cung - cầu vàng trong từng thời kỳ, quy mô dự trữ ngoại hối và tình hình thực hiện của DN.

“Vì vậy, dự thảo này không phải là nới lỏng hay mở toang thị trường vàng mà vẫn trên tinh thần kiểm soát chặt chẽ thị trường quan trọng này”- chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long phân tích.

Theo PGS.TS Hoàng Văn Cường Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, giải pháp dài hạn là tái cấu trúc thị trường vàng theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Đó là lành mạnh hoá thị trường, các biện pháp hành chính, như thanh tra thị trường, yêu cầu sử dụng hóa đơn điện tử, hay điều tra hành vi thao túng giá. Bên cạnh đó, tận dụng nhiều hơn công cụ thuế phí tác động vào cung cầu vàng.

Đồng thời, xây dựng hệ sinh thái dịch vụ vàng hoàn chỉnh, bao gồm sở giao dịch tập trung. “Thị trường vàng không thể chỉ là nơi tích trữ tài sản mà cần trở thành một phần hữu cơ của hệ thống tài chính quốc gia. Cần nghiên cứu một lộ trình phù hợp để hình thành mô hình này nhằm huy động nguồn lực vàng trong dân và tăng cường khả năng kết nối với thị trường quốc tế”- ông Cường nhấn mạnh.

Việc hình thành một sở giao dịch vàng quốc gia theo mô hình đã được triển khai ở các thị trường phát triển sẽ giúp tạo ra một đầu mối giao dịch tập trung, công khai và minh bạch. Sở giao dịch vàng này sẽ thiết lập mức giá tham chiếu thống nhất trên toàn quốc, phản ánh sát cung cầu thực tế, từ đó góp phần thu hẹp khoảng cách giá giữa các thương hiệu và tăng tính liên thông với thị trường quốc tế.