Chủ động phòng ngừa an toàn thực phẩm, bảo đảm Tết an toàn

Phân loại nguy cơ, kiểm tra có trọng tâm

Thực tiễn nhiều năm cho thấy, nếu chỉ tập trung xử lý vi phạm khi sự cố đã xảy ra thì hiệu quả không cao, thậm chí để lại hệ lụy lớn về sức khỏe cộng đồng và niềm tin xã hội. Dịp Tết, dòng người – dòng hàng – dòng tiền tăng tốc, chỉ cần một mắt xích lỏng lẻo như nguyên liệu không rõ nguồn gốc, thực phẩm quá hạn, bảo quản sai quy cách hay chế biến mất vệ sinh… cũng có thể dẫn tới ngộ độc thực phẩm, tạo “điểm nóng” dư luận.

Vì vậy, tiếp cận công tác ATTP dịp Tết theo tư duy quản trị rủi ro, lấy phòng ngừa làm trọng tâm, đang trở thành yêu cầu tất yếu. Thực hiện chỉ đạo của Trung ương về tổ chức Tết vui tươi, lành mạnh, an toàn; chăm lo đời sống Nhân dân; đồng thời tăng cường vai trò lãnh đạo của cấp ủy, hiệu lực quản lý của chính quyền và sự tham gia giám sát của cộng đồng trong công tác bảo đảm ATTP.

Chia sẻ về nhiệm vụ trọng tâm dịp cao điểm Tết Bính Ngọ 2026, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội phường Yên Sở Nguyễn Thị Thanh Hòa nhấn mạnh: “Muốn phòng ngừa từ sớm thì trước hết phải nắm chắc địa bàn. Chúng tôi rà soát đầy đủ danh sách cơ sở liên quan đến thực phẩm: từ nhà hàng, quán ăn, bếp ăn tập thể đến hàng rong, điểm bán thời vụ, cửa hàng quanh trường học, khu dân cư… Không để tồn tại ‘khoảng trống quản lý’, bởi chỉ một điểm lỏng lẻo cũng có thể kéo theo rủi ro lớn”.

Theo đó, công tác thống kê, cập nhật dữ liệu cơ sở được thực hiện thường xuyên, gắn với theo dõi việc khắc phục tồn tại sau kiểm tra. Cách làm này giúp chính quyền không chỉ “kiểm tra để xử phạt” mà còn “kiểm tra để hướng dẫn tuân thủ”, giảm nguy cơ tái phạm.

Một trong những giải pháp then chốt là phân loại nhóm nguy cơ cao để tập trung nguồn lực. Thay vì kiểm tra dàn trải, lực lượng chức năng ưu tiên các nhóm thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn đường phố, hàng thời vụ, thịt và sản phẩm từ thịt, rượu bia – nước giải khát, bánh mứt kẹo…; đồng thời xác định rõ “điểm nóng” theo không gian và thời gian như cổng trường, chợ dân sinh, trục phố đông hàng quán, khung giờ tối – đêm.

Bà Nguyễn Thị Thanh Hòa cho biết: “Quản trị rủi ro nghĩa là tập trung đúng chỗ. Làm tốt phân loại nguy cơ sẽ giúp sử dụng hiệu quả lực lượng, vừa bảo đảm an toàn thị trường, vừa giảm áp lực cho cơ sở kinh doanh chấp hành tốt”.

Dân vận khéo, “chìa khóa” nâng mặt bằng tuân thủ

Cùng với kiểm tra, công tác tuyên truyền được xác định là giải pháp “mềm” nhưng hiệu quả bền vững. Nội dung tuyên truyền được rút gọn thành thông điệp dễ nhớ, dễ thực hành: nguồn gốc rõ, chế biến sạch, bảo quản đúng, môi trường gọn.

Hình thức triển khai đa dạng: qua hệ thống truyền thanh, họp tổ dân phố, nhóm Zalo cộng đồng, bảng tin khu dân cư; đặc biệt chú trọng truyền thông trực tiếp tới nhóm nguy cơ cao như hàng rong, cơ sở thời vụ.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Hòa: “Khi người kinh doanh hiểu đúng, làm đúng thì vi phạm do thiếu hiểu biết sẽ giảm. Khi đó, lực lượng chức năng có thể tập trung xử lý nhóm cố tình trục lợi, nâng cao hiệu lực quản lý.”

Một điểm nhấn trong triển khai là vận động các cơ sở ký cam kết bảo đảm ATTP gắn với hướng dẫn cụ thể: không sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc; tách sống – chín; che đậy thực phẩm; dụng cụ sạch; xử lý rác đúng quy định…

Sau cam kết là bước hướng dẫn khắc phục lỗi. Khi đa số cơ sở được “kéo lên” mặt bằng tuân thủ, thị trường sẽ an toàn hơn.

Phòng ngừa là chính nhưng không đồng nghĩa nương tay. Với hành vi cố tình vi phạm, tái phạm, lực lượng chức năng kiên quyết xử lý theo quy định, bảo đảm tính răn đe và công bằng pháp luật. “Sự nghiêm minh không chỉ để xử phạt mà để bảo vệ cơ sở làm ăn chân chính, giữ môi trường kinh doanh lành mạnh” – bà Nguyễn Thị Thanh Hòa khẳng định.

Dịp Tết, nếu xảy ra sự cố ATTP, thông tin có thể lan rất nhanh. Vì vậy, địa phương xây dựng sẵn kịch bản ứng phó: đường dây nóng tiếp nhận phản ánh; quy trình xác minh; phối hợp Trạm Y tế, Công an, tổ dân phố; nguyên tắc truyền thông minh bạch, tránh tin đồn gây hoang mang.

Để mục tiêu “Tết an toàn – Xuân bình yên” đi vào thực chất, phường Yên Sở xác định rõ cơ chế phối hợp: Cấp ủy lãnh đạo toàn diện, đưa ATTP thành nhiệm vụ trọng tâm gắn với giữ bình yên đời sống; UBND phường tổ chức thực hiện, điều phối lực lượng theo hướng quản trị rủi ro; MTTQ, đoàn thể tuyên truyền, vận động Nhân dân giám sát; Tổ dân phố nắm biến động cơ sở, kịp thời phản ánh; Công an, Trạm Y tế phối hợp bảo đảm trật tự, chuyên môn, ứng phó sự cố. “Khi cả hệ thống cùng vào cuộc, từ cấp ủy đến khu dân cư, thì công tác ATTP mới bền vững” - Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội phường nhấn mạnh.

Tết là dịp đoàn viên, là niềm vui và hy vọng của mỗi gia đình. Niềm vui ấy chỉ trọn vẹn khi bữa ăn an toàn, thị trường minh bạch, sức khỏe được bảo vệ. Vì vậy, bảo đảm ATTP không chỉ là nhiệm vụ quản lý mà còn là trách nhiệm với Nhân dân.

Thông điệp “phòng ngừa từ sớm, từ xa” vì thế không phải khẩu hiệu mà là mục tiêu quản trị cụ thể: quản lý bằng dữ liệu, kiểm tra có trọng tâm, dân vận khéo, hậu kiểm nghiêm, ứng phó nhanh.

Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cùng ý thức trách nhiệm của mỗi cơ sở kinh doanh và người tiêu dùng, một mùa Tết an toàn – Xuân bình yên sẽ được bảo đảm – bình yên từ bữa ăn, bình yên trong lòng dân và bình yên trọn vẹn trong mỗi gia đình khi Xuân về.