Chung tay giải quyết bài toán ô nhiễm không khí Thủ đô

Hội thảo có sự tham của nhiều đại biểu là lãnh đạo, nhà quản lý các cơ quan, đơn vị của Trung ương và TP Hà Nội. Đặc biệt, hội thảo có sự góp mặt của nhiều chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức quốc tế cùng các hiệp hội, cộng đồng doanh nghiệp.

Vì một Hà Nội xanh hơn, trong lành hơn

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh đặc biệt, khi Chính phủ và Hội đồng Nhân dân TP Hà Nội liên tiếp ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm cải thiện chất lượng không khí, kiểm soát các nguồn phát thải và thúc đẩy mô hình phát triển đô thị xanh, bền vững. Nổi bật là Quyết định số 2530/QĐ-TTg ngày 19/11/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045. Kế hoạch đặt ra nhiều mục tiêu quan trọng như đến năm 2030, nồng độ bụi PM2.5 tại Hà Nội giảm 20% so năm 2024. Sau năm 2030, nồng độ bụi mịn PM2.5 tại Hà Nội giảm trung bình 5 µg/m³ theo mỗi kỳ kế hoạch 5 năm, mục tiêu đến năm 2045, nồng độ bụi PM25 đạt mức quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng môi trường không khí xung quanh.

Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg ngày 28/11/2025 quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ, đặt ra lộ trình cụ thể về vấn đề kiểm định khí thải xe ô tô lưu hành, trong đó kiểm soát chặt chẽ hơn ở hai thành phố là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Đặc biệt, ngày 26/11/2025, HĐND TP Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 57 về thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn thành phố với lộ trình cụ thể và giải pháp đồng bộ hạn chế phát thải từ hoạt động giao thông, thúc đẩy giao thông xanh, giao thông công cộng.

Các chính sách trên tạo hành lang pháp lý quan trọng cho việc triển khai các giải pháp kiểm soát ô nhiễm không khí một cách đồng bộ, quyết liệt và thực chất hơn, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức trong thực thi. Ban Tổ chức kỳ vọng Hội thảo sẽ góp phần định hướng chính sách, kết nối các bên liên quan, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng, thúc đẩy sự chung tay hành động vì mục tiêu xây dựng một Hà Nội xanh hơn, đáng sống hơn, với bầu không khí trong lành hơn.

Phát biểu khai mạc hội thảo, nhà báo Phùng Công Sưởng – Tổng Biên tập Báo Tiền Phong cho biết, trong nhiều năm qua, ô nhiễm không khí trở thành nỗi lo thường trực của người dân Hà Nội. Những ngày chỉ số chất lượng không khí ở mức xấu, rất xấu không còn là hiện tượng cá biệt mà thường xuyên hơn, nhất là vào mùa đông khi điều kiện thời tiết bất lợi. Ô nhiễm không khí khiến người dân đối mặt với nhiều rủi ro sức khoẻ, nhất là với trẻ nhỏ, người già, những người mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch.

“Chúng tôi kỳ vọng, hội thảo hôm nay không chỉ dừng lại ở việc nhận diện thách thức, mà quan trọng hơn là đề xuất được các giải pháp khả thi, có lộ trình rõ ràng và cơ chế phối hợp cụ thể… Sau hội thảo, các ý kiến góp ý sẽ được Ban tổ chức chuyển đến các cơ quan, đơn vị chức năng, nhằm cùng nhau kiến tạo giải pháp, thúc đẩy hành động vì một Hà Nội xanh hơn, trong lành hơn” – ông Phùng Công Sưởng nói và khẳng định hội thảo mong muốn lắng nghe các phân tích khoa học sâu sắc, các kinh nghiệm thực tiễn, các sáng kiến từ doanh nghiệp và cộng đồng, để từ đó cùng nhau xác định những hành động ưu tiên trong ngắn hạn và dài hạn nhằm cải thiện chất lượng không khí Hà Nội, rộng hơn nữa là Vùng Thủ đô.

Không đánh đổi môi trường lấy phát triển kinh tế

Trong khuôn khổ hội thảo, đại diện các cơ quan quản lý trong lĩnh vực môi trường của Trung ương và Hà Nội đã có nhiều tham luận với nội dung chuyên sâu, đáng chú ý. Ông Trương Mạnh Tuấn - Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường (Cục Môi trường), Bộ Nông nghiệp và Môi trường với trong phần trình bày của mình nhấn mạnh đến một nguyên tắc tối quan trọng là “đánh trúng” và “đánh đúng” vào các điểm nóng gây ô nhiễm. Đây được coi là điều kiện tiên quyết để giải quyết bài toán ô nhiễm môi trường không khí Thủ đô.

“Vấn đề ô nhiễm không khí đang ở xu thế gia tăng và chúng ta phải tìm cách kìm hãm, đảo ngược xu thế này. Mục tiêu đưa ra rất tham vọng, đòi hỏi việc kiểm soát nguồn thải phải thực hiện nghiêm ngặt để tăng số ngày có chất lượng không khí tốt lên 80%” - ông Trương Mạnh Tuấn nhấn mạnh.

Theo đại diện đến từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, có 5 nhóm hành động cần thực hiện để “giải cứu” môi trường không khí gồm: Hoàn thiện thể chế, chính sách. Kiểm soát nguồn thải công nghiệp, quản lý giao thông. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ. Huy động nguồn lực và hợp tác. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ. Trong đó, nhóm giải pháp về giao thông và xây dựng được đặc biệt chú trọng.

Trong đó, dự án ưu tiên trong giai đoạn tới là thí điểm xây dựng vùng phát thải thấp (LEZ) tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Tại các vùng này, các phương tiện giao thông và nguồn phát sinh ô nhiễm sẽ bị kiểm soát chặt chẽ, kết hợp với các chính sách ưu đãi chuyển đổi sang xe năng lượng sạch. “Chúng ta sẽ hướng tới công nghệ dữ liệu, đo đạc chính xác. Khi có dữ liệu phản ánh đúng thực tế, chúng ta mới có những giải pháp “đánh trúng, đánh đúng” vào các điểm nóng gây ô nhiễm lớn hiện nay” – ông Trương Minh Tuấn khẳng định.

Bà Lê Thanh Thủy - Phó trưởng Phòng Quản lý Môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, Hà Nội đã có nghị quyết quy định thực hiện Vùng phát thải thấp trên địa bàn Hà Nội (LEZ - Low Emission Zone) tại trung tâm Hà Nội. “Vùng LEZ sẽ kiểm soát chặt chẽ các nguồn phát thải; giảm phát thải PM2.5, NOx, CO và các chất ô nhiễm khác xuống mức an toàn; khuyến khích phương tiện xanh, năng lượng sạch, quản lý chất thải hiệu quả” - bà Thủy thông tin.

Ba tiêu chí thực hiện vùng phát thải thấp gồm: Thuộc vùng bảo vệ nghiêm ngặt và vùng hạn chế phát thải theo Quy hoạch Thủ đô 2021-2030, tầm nhìn 2050; khu vực thường xuyên ùn tắc giao thông từ mức D-F theo tiêu chuẩn TCVN 13592:2022; AQI trung bình 1 năm gần nhất dưới mức trung bình theo trạm quan trắc chuẩn. “Hà Nội xác định không đánh đổi môi trường lấy phát triển kinh tế và sẽ triển khai các biện pháp mang tính toàn diện, chiến lược để giảm ô nhiễm môi trường” – bà Thủy khẳng định.