Cơ chế mới cho quản lý, phát triển rừng Hà Nội 

Hướng tới quản lý rừng minh bạch, hiện đại

Là một trong những địa bàn có diện tích rừng lớn ở Hà Nội, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Hương Sơn Nguyễn Thị Hương Giang cho biết, việc thành lập Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng là chủ trương đúng đắn và được người dân rất quan tâm. Khi quỹ đi vào hoạt động ổn định, nguồn kinh phí chi trả dịch vụ môi trường rừng sẽ giúp cộng đồng và hộ nhận khoán quản lý, bảo vệ rừng có thêm thu nhập, từ đó yên tâm gắn bó với rừng.

Hương Sơn hiện có hơn 2.900ha rừng và đất lâm nghiệp, trong đó diện tích rừng tự nhiên 2.712ha, rừng trồng 156ha, diện tích chưa có rừng 56ha. Toàn bộ là rừng đặc dụng; nếu được hỗ trợ đúng mức, công tác bảo vệ rừng sẽ chủ động và hiệu quả hơn nhiều.

Tại xã Trung Giã, theo diễn biến rừng năm 2024, có gần 2.088ha rừng và đất lâm nghiệp, trong đó có hơn 1.364ha rừng. Trưởng phòng Kinh tế xã Trung Giã Bùi Thị Thúy Ngân thông tin, nhiều năm qua, công tác quản lý rừng chủ yếu dựa vào ngân sách và sự tự giác của người dân. Khi có quỹ, việc chi trả dịch vụ môi trường rừng sẽ tạo động lực mới, khuyến khích người dân tham gia tích cực hơn; đồng thời, đây cũng là cơ sở để chính quyền địa phương có thêm nguồn lực duy trì hoạt động tuần tra, trồng cây và phòng cháy, chữa cháy rừng.

Không chỉ Hương Sơn, Trung Giã, nhiều xã khác như Yên Xuân, Hồng Sơn, Yên Bài, Kim Anh, Xuân Mai… cũng đã bắt đầu rà soát, thống kê rừng và đối tượng chi trả. Trong giai đoạn đầu thực hiện tuy còn nhiều khó khăn, song đã mở ra kỳ vọng lớn trong việc tạo cơ chế tài chính thuận lợi bổ sung cho công tác quản lý, bảo vệ rừng, thay vì chỉ phụ thuộc vào ngân sách nhà nước như trước đây.

Theo các địa phương, quỹ không chỉ mang ý nghĩa tài chính, mà còn giúp thay đổi nhận thức cộng đồng về giá trị của rừng. Khi người dân hiểu rằng giữ rừng cũng là góp phần phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường sống, công tác bảo tồn sẽ bền vững hơn.

Cầu nối giữa doanh nghiệp, người dân và Nhà nước cùng nỗ lực giữ rừng

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, toàn TP hiện có gần 27.100ha rừng và đất lâm nghiệp, phân bố tại 25 xã, phường. Trong đó, nhiều khu vực rừng phòng hộ, đặc dụng có vai trò quan trọng trong điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước và bảo tồn đa dạng sinh học cho vùng lõi đô thị.

Tuy nhiên, nhiều năm qua, công tác quản lý và bảo vệ rừng gặp không ít khó khăn do nguồn ngân sách Nhà nước còn hạn hẹp, trong khi nhu cầu trồng mới, khoanh nuôi tái sinh, phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ môi trường rừng ngày càng lớn. Vì vậy, việc thành lập Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng TP Hà Nội là việc làm cần thiết để TP có thêm nguồn lực, đồng thời khuyến khích người dân, DN cùng tham gia bảo vệ và phát triển rừng, gìn giữ giá trị sinh thái và cảnh quan Thủ đô.

Phó Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng TP Hà Nội Bùi Huy Khôi cho hay, trong giai đoạn đầu, đơn vị sẽ phối hợp với các xã có rừng để rà soát diện tích, xác định đối tượng chi trả và tổ chức tập huấn, hướng dẫn về chính sách dịch vụ môi trường rừng.

Dù mới được thành lập, song Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng TP Hà Nội đã đặt mục tiêu sớm triển khai các hoạt động nền tảng, trong đó ưu tiên xây dựng cơ sở dữ liệu số về diện tích rừng, chủ rừng và đối tượng chi trả nhằm bảo đảm công khai, minh bạch và thuận lợi cho giám sát.

Ở góc độ địa phương, các xã có rừng đều bày tỏ mong muốn nguồn quỹ sớm được vận hành, giúp xã có thêm kinh phí hỗ trợ lực lượng bảo vệ rừng, mua sắm thiết bị phòng cháy, chữa cháy, tổ chức tuyên truyền và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Thực tế, tại nhiều tỉnh, như: Sơn La, Phú Thọ, Lào Cai…, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã trở thành nguồn thu ổn định cho người dân địa phương, giúp giảm đáng kể tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng. Với đặc thù là đô thị lớn, Hà Nội có ít diện tích rừng, nhưng lại có nhiều đơn vị sử dụng dịch vụ như cơ sở sản xuất nước sạch, cơ sở du lịch sinh thái... nên tiềm năng huy động nguồn thu cho quỹ là rất lớn.

Về lâu dài, khi hệ thống chi trả dịch vụ môi trường rừng đi vào nền nếp, TP Hà Nội sẽ có thêm nguồn lực để bảo vệ “lá phổi xanh” của Thủ đô, đồng thời khuyến khích người dân, DN cùng tham gia bảo vệ và phát triển rừng, gìn giữ giá trị sinh thái và cảnh quan Thủ đô.

Việc triển khai dịch vụ môi trường rừng tại Hà Nội không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn thể hiện cam kết của chính quyền thành phố trong quản lý bền vững, hiệu quả tài nguyên thiên nhiên. Khi nguồn lợi từ rừng được chia sẻ công bằng, người dân sẽ chủ động hơn trong việc bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng, trồng cây gây rừng và ngăn chặn xâm hại đất rừng.

Box:

Dù khởi đầu còn nhiều khó khăn, song chắc chắn nguồn thu từ chi trả dịch vụ môi trường rừng sẽ góp phần tích cực trong công tác quản lý, bảo vệ rừng và cải thiện đời sống người dân làm nghề rừng. Mỗi cánh rừng được bảo vệ tốt hôm nay chính là khoản đầu tư cho tương lai xanh của Thủ đô.

Phó Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng TP Hà Nội Bùi Huy Khôi