Cuộc đua giảm lãi suất tăng nhiệt, Ngân hàng Nhà nước phát cảnh báo chặn “lãi suất ngầm”

Ngày 21- 10, thị trường ngân hàng tiếp tục ghi nhận thêm nhiều nhà băng điều chỉnh giảm lãi suất huy động. Tính đến thời điểm này, hơn 25 ngân hàng thương mại cổ phần đã công bố các động thái giảm lãi suất huy động hoặc cho vay sau chỉ đạo của NHNN, trong bối cảnh cơ quan quản lý yêu cầu giảm mặt bằng lãi suất một cách thực chất để hỗ trợ nền kinh tế.

Đáng chú ý, trong công văn số 9736/NHNN-CSTT ngày 21-10-2026, NHNN yêu cầu các ngân hàng thương mại triển khai quyết liệt nhiệm vụ giảm lãi suất trên toàn hệ thống, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu và cảnh báo biện pháp xử lý nếu tổ chức tín dụng không thực hiện nghiêm chỉ đạo.

Hơn 25 ngân hàng công bố giảm lãi suất

Theo ghi nhận, ngày 21-10 có thêm nhiều ngân hàng điều chỉnh lãi suất huy động, gồm ABBank, MBV, PVcomBank, SHB, MB, SeABank và VPBank. Mức giảm phổ biến khoảng 0,5 điểm phần trăm, tập trung chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên.

Đáng chú ý, SeABank giảm lãi suất tiền gửi trực tuyến từ 0,5 điểm phần trăm đối với các kỳ hạn 1-15 tháng và tới 0,7 điểm phần trăm đối với các kỳ hạn 18-36 tháng.

Sau điều chỉnh, lãi suất tiền gửi trực tuyến kỳ hạn 18-36 tháng tại SeABank còn 4,75%/năm. Các kỳ hạn 1-2 tháng được niêm yết ở mức 3,45%/năm; 3-5 tháng ở mức 3,95%/năm; kỳ hạn 6 tháng là 4,15%/năm. Lãi suất tăng dần theo kỳ hạn, lên 4,5%/năm ở kỳ hạn 12 tháng và 4,55%/năm ở kỳ hạn 15 tháng.

Mức lãi suất 4,75%/năm hiện là mức cao nhất trong biểu niêm yết tiền gửi trực tuyến được cung cấp của SeABank.

Trước đó, trong ngày 20-10, nhiều ngân hàng khác cũng đã công bố giảm lãi suất tiết kiệm, trong đó có Sacombank, TPBank, VCB Neo, VikkiBank, BAOVIET Bank, NCB, VietBank, ACB, LPBank, OCB, BacABank và Nam A Bank.

Trong ngày 21-10, nhiều ngân hàng tiếp tục công bố các gói tín dụng ưu đãi.

Đơn cử, VPBank triển khai chương trình giảm tới 1,5 điểm phần trăm lãi suất cho vay từ ngày 26-10-2026, áp dụng với khách hàng cá nhân thuộc 6 ngành nghề trọng điểm và doanh nghiệp SME vay bổ sung vốn lưu động. Chương trình dành hạn mức 10.000 tỷ đồng cho doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực ưu tiên; một số khách hàng đủ điều kiện được ân hạn nợ gốc tới 12 tháng. Trước đó, từ ngày 20/10, ngân hàng đã giảm 0,5 điểm phần trăm lãi suất tiền gửi trực tuyến kỳ hạn 15 và 18 tháng đối với khách hàng cá nhân.

Giảm lãi suất không chỉ dừng ở việc điều chỉnh biểu niêm yết

Điểm chung của đợt điều chỉnh là các ngân hàng tập trung hạ lãi suất ở những kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, trong khi lãi suất tiền gửi dưới 6 tháng phần lớn được giữ nguyên.

Diễn biến này diễn ra sau giai đoạn một số ngân hàng tư nhân đẩy lãi suất huy động lên mức rất cao, có thời điểm đạt 9,5-9,7%/năm ở kỳ hạn 6 tháng theo các thông tin được ghi nhận trên thị trường. Khoảng cách đáng kể giữa mức lãi suất niêm yết phổ thông và các mức lãi suất ưu đãi dành cho một số khách hàng cũng khiến yêu cầu minh bạch hóa chi phí vốn trở thành vấn đề được quan tâm.

Cũng trong ngày 21-10, tại công văn số 9736/NHNN-CSTT, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu giảm lãi suất không chỉ dừng ở việc điều chỉnh biểu niêm yết. Cụ thể, các ngân hàng phải giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới đối với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên trong những tháng cuối năm 2026, so với mức lãi suất của chính ngân hàng tại kỳ báo cáo ngày 11 đến 20-10-2026.

Để giám sát việc thực hiện, NHNN sẽ theo dõi số liệu lãi suất bình quân của các giao dịch mới thông qua hệ thống báo cáo thống kê. Trường hợp ngân hàng không thực hiện đúng chỉ đạo, cơ quan quản lý có thể áp dụng biện pháp xử lý nghiêm, bao gồm xem xét giảm hoặc giao thấp chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng.

Người gửi tiền, người vay vốn cần theo dõi điều gì?

Theo ông Đỗ Bảo Ngọc, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Chứng khoán Kirin, nhằm hỗ trợ nền kinh tế sau nhiều năm tăng trưởng nóng với quy mô vốn lớn, ngành ngân hàng buộc phải chia sẻ nguồn lực thông qua việc thu hẹp biên lợi nhuận và triển khai các gói tín dụng ưu đãi.

Theo quan điểm này, lợi nhuận ngân hàng có thể chịu áp lực điều tiết trong ngắn hạn khi lãi suất cho vay giảm. Tuy nhiên, các nhà băng có khả năng bù đắp một phần áp lực bằng việc mở rộng dư nợ tín dụng, tăng quy mô khách hàng và đẩy mạnh nguồn thu từ dịch vụ, qua đó duy trì lợi ích hợp lý cho cổ đông.

Trong bối cảnh này, với người gửi tiết kiệm, việc lãi suất huy động giảm đồng nghĩa mức sinh lời của các khoản tiền gửi mới có thể thấp hơn trước, đặc biệt ở các kỳ hạn trung và dài. Người gửi tiền nên so sánh lãi suất thực nhận, điều kiện áp dụng và quyền lợi đi kèm giữa các ngân hàng, đồng thời cân nhắc kỳ hạn phù hợp với nhu cầu sử dụng tiền.

Với người vay mua nhà, vay tiêu dùng hoặc vay phục vụ sản xuất, kinh doanh, điều cần quan tâm là lãi suất áp dụng thực tế trong hợp đồng, thời gian hưởng ưu đãi, biên độ điều chỉnh sau ưu đãi và các khoản phí liên quan. Việc một ngân hàng công bố giảm lãi suất không đồng nghĩa tất cả khách hàng hiện hữu đều tự động được giảm tương ứng.

Đối với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, mặt bằng lãi suất thấp hơn có thể giúp giảm áp lực tài chính trong giai đoạn cần vốn lưu động và duy trì hoạt động. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần chủ động làm việc với ngân hàng để xác định điều kiện vay, hạn mức được cấp và khả năng đáp ứng yêu cầu về tài sản bảo đảm hoặc dòng tiền.

Làn sóng giảm lãi suất đang mở ra kỳ vọng về một mặt bằng vốn dễ chịu hơn cho nền kinh tế trong những tháng cuối năm. Song, phép thử quan trọng nhất nằm ở việc các ngân hàng có thực sự giảm chi phí vốn, minh bạch hóa các chính sách lãi suất và chuyển phần lợi ích đó đến người vay hay không.

Với yêu cầu giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm đối với lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch mới từ 6 tháng trở lên, cùng cơ chế giám sát và cảnh báo điều chỉnh chỉ tiêu tín dụng, NHNN đang phát đi tín hiệu rõ ràng: Giảm lãi suất không chỉ là cam kết trên giấy, mà phải được thể hiện trong các giao dịch thực tế của toàn hệ thống.