Đông Nam Á đón làn sóng doanh nghiệp lên sàn

Những thương vụ lớn trở lại

Thị trường chứng khoán Philippines chuẩn bị đón nhận thương vụ IPO lớn nhất trong năm nay, khi Mynt, công ty sở hữu nền tảng thanh toán số GCash, dự kiến huy động gần 1 tỷ USD thông qua việc chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng.

Đây cũng được kỳ vọng là thương vụ IPO lớn nhất Đông Nam Á trong năm 2026, góp phần thúc đẩy hoạt động huy động vốn qua thị trường chứng khoán sau thời gian dài trầm lắng.

GCash hiện có khoảng 41 triệu người dùng hoạt động hằng tháng, tương đương gần một phần ba dân số Philippines. Nền tảng này được sử dụng rộng rãi để thanh toán hóa đơn, chuyển tiền, mua sắm và tiếp cận các khoản vay. Mynt, với các cổ đông lớn gồm Ant International, Mitsubishi UFJ Financial Group và Globe Telecom, được định giá khoảng 7 tỷ USD trong đợt phát hành.

Tuy nhiên, mức giá chào bán 6,60 peso (tương đương 0,1 USD) mỗi cổ phiếu thấp hơn 34% so với mức tối đa 10 peso (tương đương 0,16 USD) được đề cập trước đó trong tài liệu chào bán. Ngay cả doanh nghiệp sở hữu nền tảng thanh toán phổ biến và đã có lợi nhuận cũng phải đưa ra mức giá hấp dẫn hơn để thu hút nhà đầu tư.

Theo Deloitte, trong chín tháng đầu năm 2026, Đông Nam Á ghi nhận 71 thương vụ IPO, giảm 11% so với cùng kỳ năm trước. Tổng vốn huy động đạt 3,6 tỷ USD, giảm 9%. Hoạt động đưa doanh nghiệp lên sàn chứng khoán trong khu vực vẫn khá khiêm tốn so với Trung Quốc và Ấn Độ, dù những thương vụ lớn đang dần trở lại.

Ngoài Mynt, các doanh nghiệp huy động trên 500 triệu USD trong năm nay còn có quỹ đầu tư bất động sản UI Boustead tại Singapore, tập đoàn y tế Sunway Healthcare Holdings tại Malaysia và Điện Máy Xanh tại Việt Nam. Malaysia tiếp tục dẫn đầu khu vực về số lượng, chiếm khoảng hai phần ba tổng số thương vụ IPO.

Theo giới phân tích, diễn biến tích cực của thị trường chứng khoán, triển vọng lãi suất rõ ràng hơn và những cải cách pháp lý tại một số quốc gia đang hỗ trợ hoạt động huy động vốn. Các nhà đầu tư cũng quan tâm nhiều hơn đến những doanh nghiệp lớn đã mở rộng được thị phần, nâng cao hiệu quả kinh doanh và tạo ra lợi nhuận ổn định.

Theo báo cáo của Citi Bank, nhiều doanh nghiệp lớn vẫn tiếp tục phát triển và gia tăng lợi nhuận trong những năm thị trường IPO trầm lắng. Khi nhu cầu đầu tư cải thiện, những doanh nghiệp này có điều kiện thuận lợi hơn để huy động vốn trên thị trường chứng khoán.

Khả năng sinh lời được coi trọng hơn

Sự thận trọng của nhà đầu tư hiện nay phần nào bắt nguồn từ những thương vụ IPO công nghệ không đạt kỳ vọng trước đây.

Khoảng năm năm trước, các nền tảng gọi xe và giao hàng Grab, GoTo từng huy động hàng tỷ USD nhờ triển vọng phát triển của kinh tế số Đông Nam Á. Tuy nhiên, cạnh tranh gay gắt và sự giám sát chặt chẽ hơn của các cơ quan quản lý đã khiến giá cổ phiếu của cả hai doanh nghiệp sụt giảm mạnh sau khi lên sàn.

Trong khi Grab và GoTo chưa có lợi nhuận khi tiến hành IPO, GCash đã ghi nhận lợi nhuận ròng 282 triệu USD trong năm trước. Doanh nghiệp không chỉ có lợi thế về số lượng người dùng mà còn chứng minh được khả năng tạo ra lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh.

Dù vậy, việc Mynt phải chào bán cổ phiếu thấp hơn đáng kể so với mức giá tối đa dự kiến cho thấy kết quả kinh doanh tích cực chưa đủ để bảo đảm một mức giá cổ phiếu cao.

Diễn biến của cổ phiếu GCash sau khi lên sàn sẽ là chỉ dấu quan trọng đối với triển vọng huy động vốn của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tài chính trên nền tảng công nghệ trong khu vực. Thương vụ này dự báo có thể khuyến khích thêm các công ty dịch vụ thanh toán tìm kiếm cơ hội niêm yết.

Đối với Việt Nam, sự trở lại của các thương vụ IPO lớn diễn ra trong bối cảnh nhu cầu huy động vốn dài hạn ngày càng tăng. Chi phí vay vốn và nhu cầu tài trợ cho các mục tiêu tăng trưởng đang đặt ra yêu cầu mở rộng kênh huy động vốn qua thị trường chứng khoán, giảm sự phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng. Việc gia tăng số lượng doanh nghiệp niêm yết cũng góp phần mở rộng quy mô thị trường.

Quyết định của FTSE Russell, tổ chức quốc tế chuyên đánh giá và phân loại các thị trường chứng khoán, về việc nâng hạng thị trường Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi được kỳ vọng sẽ thu hút sự quan tâm lớn hơn của nhà đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên, việc nâng hạng không đồng nghĩa với số lượng doanh nghiệp lên sàn sẽ tự động gia tăng. Khả năng thu hút vốn còn phụ thuộc vào chất lượng doanh nghiệp, mức độ công khai thông tin, giá chào bán cổ phiếu và triển vọng kinh doanh sau niêm yết.

Giới ngân hàng đầu tư nhận định triển vọng IPO tại Đông Nam Á trong năm tới vẫn tích cực, đặc biệt ở các lĩnh vực bất động sản, y tế và công nghệ. Tuy nhiên, số thương vụ và tổng vốn huy động trong chín tháng đầu năm vẫn giảm so với cùng kỳ, cho thấy sự phục hồi chưa diễn ra trên diện rộng.

Thay vì một làn sóng lên sàn chủ yếu dựa vào kỳ vọng tăng trưởng như trước đây, nhà đầu tư đang ưu tiên những doanh nghiệp đã có vị thế kinh doanh vững chắc và khả năng sinh lời.

Sự thay đổi này có thể khiến thị trường IPO Đông Nam Á phục hồi chậm hơn, nhưng tạo điều kiện để nguồn vốn được hướng tới những doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt hơn.