Cuộc đua hạ tầng thanh toán: So găng tiềm lực “người mới” MDP và “người cũ” NAPAS

Đáng chú ý, hai bên không chỉ cạnh tranh mà còn đang nghiên cứu khả năng kết nối, liên thông hệ thống.

Sức mạnh hệ sinh thái và lợi thế mạng lưới- bên nào nặng hơn?

Thị trường hạ tầng thanh toán số Việt Nam đang chứng kiến cục diện cạnh tranh đáng chú ý khi sự xuất hiện của tân binh MDP, bên cạnh bậc “đàn anh” giàu thâm niên trong lĩnh vực này là NAPAS.

Thành lập ngày 27-6-2025 với vốn điều lệ 300 tỷ đồng và chính thức ra mắt vào năm 2026, MDP định hướng xây dựng hạ tầng thanh toán số thế hệ mới sau khi được Ngân hàng Nhà nước cấp phép cung ứng hai dịch vụ chiến lược là chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử vào tháng 11-2025. Sức hút lớn nhất của MDP nằm ở cấu trúc cổ đông đầy tiềm lực khi Tổng công ty Viễn thông MobiFone nắm quyền chi phối với 51% vốn, One Mount Group sở hữu 38% và Techcombank nắm 11%, tạo nên sự kết hợp chặt chẽ giữa ba trụ cột viễn thông, công nghệ và tài chính – ngân hàng nhờ sự liên thông sẵn có giữa One Mount Group và Techcombank.

Trong khi đó, NAPAS mang theo lợi thế của người đi đầu với lịch sử phát triển từ tháng 7-2004 trên nền tảng sáp nhập Banknetvn và Smartlink, sở hữu vốn điều lệ 312,5 tỷ đồng tại thời điểm tháng 2-2016 cùng hệ thống thanh toán bán lẻ chủ lực từ NAPAS247 đến VietQR hiện nay.

Tiềm lực của NAPAS không chỉ khẳng định qua mạng lưới kết nối 68 tổ chức thành viên cùng hạ tầng hàng vạn ATM và POS, mà còn được bảo chứng bởi cơ cấu cổ đông gồm Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại lớn như VietinBank, BIDV, Agribank, Sacombank.

Bên cạnh các ngân hàng, một điểm đáng chú ý trong cơ cấu sở hữu NAPAS là sự hiện diện của Công ty Cổ phần Chứng khoán VietCap (VCI).

Theo báo cáo tài chính kiểm toán 6 tháng đầu năm 2026, giá gốc khoản đầu tư vào NAPAS của VietCap ghi nhận hơn 408 tỷ đồng, trong khi giá trị hợp lý cao hơn gần 46%, lên gần 600 tỷ đồng. Khoản đầu tư này cũng có xu hướng tăng đáng kể qua các năm. Cuối năm 2019, giá gốc khoản đầu tư của VCI vào NAPAS chỉ gần 31 tỷ đồng, tăng lên 286 tỷ đồng sau đó một năm và hiện ở mức hơn 408 tỷ đồng.

Trong bối cảnh NAPAS đang chuyển dịch mạnh mẽ cùng dòng chảy thanh toán trực tuyến khi các giao dịch rút tiền mặt qua ATM giảm sâu, cuộc đua giữa hai đơn vị này đặt ra bài toán so sánh thú vị giữa lợi thế mạng lưới liên ngân hàng truyền thống và sức mạnh hệ sinh thái đa ngành khép kín được bơm sức từ bộ ba MobiFone, One Mount Group và Techcombank.

Cuộc cạnh tranh mới và những cái “bắt tay” đầu tiên

Việc MDP được cấp phép chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử rõ ràng tạo ra sự giao thoa đáng kể với lĩnh vực hoạt động của NAPAS. Tuy nhiên, quan hệ giữa hai doanh nghiệp không đơn thuần là cuộc cạnh tranh giành thị phần.

Ngày 10-2-2026, NAPAS và MDP đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác. Một trong những nội dung trọng tâm là nghiên cứu, triển khai các mô hình kết nối liên thông giữa hai hệ thống chuyển mạch tài chính. Hai bên dự kiến nghiên cứu từ kiến trúc hệ thống, phương án kết nối kỹ thuật, quy trình nghiệp vụ đến an toàn, bảo mật và quản trị rủi ro.

Theo thỏa thuận, NAPAS và MDP cũng nghiên cứu phát triển các dịch vụ thanh toán qua tài khoản, QR nội địa và QR xuyên biên giới, đồng thời phối hợp xây dựng các tiêu chuẩn vận hành phù hợp.

Điều này khiến cuộc đua giữa "người mới" và "người cũ" có một đặc điểm khá khác biệt. Hai bên có phạm vi dịch vụ giao thoa và có thể cạnh tranh ở một số phân khúc, nhưng đồng thời lại có nhu cầu kết nối để mở rộng khả năng phục vụ các ngân hàng, tổ chức tài chính và trung gian thanh toán.

Nếu được triển khai trên thực tế, mô hình liên thông có thể mở rộng khả năng kết nối giữa các thành viên tham gia hai hệ thống, thay vì hình thành những mạng lưới hoàn toàn tách biệt.

Sự xuất hiện của MDP đang tạo ra một thay đổi đáng chú ý trên thị trường thanh toán Việt Nam: Hệ thống chuyển mạch tài chính không còn chỉ có một đơn vị được cấp phép cung ứng dịch vụ chuyển mạch và bù trừ điện tử.

Với MDP, bài toán trước mắt là mở rộng mạng lưới thành viên, gia tăng giao dịch, phát triển dịch vụ và chứng minh hiệu quả của một hạ tầng mới.

Trong khi đó, NAPAS bước vào giai đoạn cạnh tranh mới với lợi thế lớn về quy mô kết nối, dịch vụ và kinh nghiệm vận hành.

Với MobiFone, việc kiểm soát 51% tại MDP cũng cho thấy định hướng mở rộng từ lĩnh vực viễn thông sang các lớp hạ tầng số liên quan đến dữ liệu, tài chính và thanh toán.

Nếu MobiFone cung cấp hạ tầng kết nối viễn thông, MDP đang hướng tới một lớp hạ tầng khác là chuyển mạch và thanh toán số. Sự tham gia của One Mount Group và Techcombank giúp bổ sung các yếu tố công nghệ, tài chính và hệ sinh thái dịch vụ.

Còn với NAPAS, lợi thế tiếp tục nằm ở mạng lưới thành viên và hệ thống dịch vụ đã được thiết lập.

Vì vậy, cuộc đua giữa MDP và NAPAS có thể không chỉ được quyết định bằng việc bên nào có nhiều thành viên hơn hay bên nào xử lý nhiều giao dịch hơn. Yếu tố quan trọng hơn sẽ là khả năng mở rộng hệ sinh thái, phát triển các dịch vụ thanh toán mới và đặc biệt là cách hai hệ thống có thể vừa cạnh tranh, vừa liên thông trong một thị trường thanh toán số ngày càng lớn.