Đắk Lắk: hướng tới sản xuất ca cao giảm phát thải, xanh hóa chuỗi giá trị

Đi theo mô hình canh tác bền vững

Với diện tích hơn 18.000 km2 và dân số trên 3,3 triệu người, Đắk Lắk hiện là trung tâm của Tây Nguyên, nơi trồng các cây công nghiệp lâu năm như cà phê, hồ tiêu và ca cao.

Những năm qua, ngành ca cao đã đi theo mô hình canh tác bền vững, với tiêu chuẩn giảm phát thải carbon nhưng vẫn mang lại năng suất cao.

Tại Tọa đàm chia sẻ kết quả dự án “Sản xuất ca cao theo phương thức canh tác nông nghiệp bền vững nhằm hỗ trợ phát triển sinh kế tại Việt Nam" mới đây, đã cho thấy, sau 4 năm triển khai canh tác bền vững ca cao theo dự án, nông dân 2 tỉnh Đắk Lắk và Lâm Đồng áp dụng các biện pháp giảm cày xới, trồng xen cây rừng, cây ăn quả để che bóng và không ngừng cải thiện chất lượng đất, vừa giúp đa dạng hóa nguồn thu nhập và tăng khả năng chống chịu của trang trại. Nông dân được tiếp cận các kỹ thuật tiên tiến như hệ thống tưới nhỏ giọt (giúp giảm tới 30% lượng nước sử dụng), kỹ thuật ủ phân compost tận dụng phụ phẩm nông nghiệp như vỏ ca cao, sử dụng nấm Trichoderma để cải thiện đất và nuôi kiến vàng để phòng trừ sâu bệnh tự nhiên. Các thực hành tái sinh này giúp cây ca cao sinh trưởng tốt hơn trong điều kiện khí hậu biến đổi, đồng thời thúc đẩy sản xuất nông nghiệp bền vững và bảo vệ môi trường.

Các mô hình này mang lại kết quả rõ rệt về năng suất và chất lượng. Đáng chú ý, 2 vườn mô hình ở huyện Ea Kar (cũ) đã tăng năng suất hạt ướt lên gấp 1,5 lần so với trước khi áp dụng các phương pháp canh tác tái sinh (giai đoạn 2023 - 2025) và so với các vườn sản xuất truyền thống khác.

Ngoài hỗ trợ kỹ thuật, dự án còn nâng cao kỹ năng kinh doanh, tiếp thị, thương mại điện tử cho các hợp tác xã. Nông dân được hướng dẫn quảng bá sản phẩm trên nền tảng số, cải thiện bao bì để đáp ứng nhu cầu thị trường và phát triển thương hiệu hợp tác xã mạnh hơn. Sự kết hợp giữa hỗ trợ kỹ thuật và kinh doanh đã tăng khả năng tiếp cận thị trường, củng cố niềm tin, ổn định thu nhập của nông dân.

Đồng thời, thử nghiệm cơ chế tài chính carbon cộng đồng, thí điểm hỗ trợ khuyến khích nông dân khoảng 3.000 – 4.000 đồng cho mỗi cây sống sót qua các đợt giám sát.

Nhiều giải pháp phát triển ngành hàng ca cao

Tỉnh Đắk Lắk đang xây dựng "Đề án phát triển ngành hàng ca cao" phù hợp với định hướng tái cơ cấu nông nghiệp trong giai đoạn tới. Mục tiêu của Đề án nhằm xây dựng ngành hàng ca cao phát triển theo chuỗi giá trị, đảm bảo bền vững về mặt kinh tế, xã hội, môi trường; xây dựng thương hiệu sản phẩm phù hợp với hội nhập quốc tế, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ca cao ngày càng tăng ở thị trường xuất khẩu và nội địa. Mặt khác, nhiều nông hộ, hợp tác xã, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đang thử nghiệm, triển khai mô hình vừa sản xuất ca cao vừa gắn với du lịch trải nghiệm.

Trong Đề án phát triển ngành hàng ca cao, các chuyên gia đánh giá và đưa ra nhiều giải pháp nhưng khâu quan trọng nhất là khâu chọn giống, đồng thời cần làm tốt khâu chế biến và phòng trừ sâu bệnh.

Tỉnh Đắk Lắk cũng xác định, phát triển ngành hàng ca cao phải lấy hộ nông dân và các thành phần kinh tế khác là chính, do vậy cần có các chính sách cụ thể khuyến khích phát triển kinh tế hộ, kinh tế trang trại, các thành phần kinh tế tư nhân có điều kiện tham gia phát triển ca cao. Đồng thời, phát triển ngành hàng ca cao trong giai đoạn tới phải theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí carbon.

Tỉnh xác định mục tiêu mở rộng diện tích trồng ca cao lên 1.300 ha vào năm 2030, với sản lượng 1.400 tấn, đồng thời nghiên cứu giống ca cao kháng sâu bệnh và phát triển chế biến sâu.