Đẩy mạnh giải ngân đầu tư công ngay từ đầu năm

Phát huy vai trò động lực tăng trưởng

Với mục tiêu tăng trưởng năm 2026 đạt từ 10% trở lên Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải coi giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm ngay từ đầu năm; trong đó, tập trung rà soát, phân bổ chi tiết toàn bộ kế hoạch vốn; xây dựng kế hoạch giải ngân theo tháng, theo quý…

Tín hiệu tích cực là ngay từ đầu năm, công tác phân bổ chi tiết kế hoạch vốn năm 2026 được các bộ, ngành, địa phương triển khai khá khẩn trương. Đến hết ngày 31/1/2026, tổng số vốn đã được phân bổ chi tiết cho các nhiệm vụ, dự án đạt 972.498,3 tỷ đồng, bao gồm 325.313,4 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương và 647.184,9 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương.

Nếu không tính phần vốn cân đối ngân sách địa phương các địa phương giao tăng, tổng vốn đã phân bổ chi tiết đạt 959.565,82 tỷ đồng, tương đương 96,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Đây là tỷ lệ khá cao so với cùng kỳ nhiều năm trước và điều này cũng cho thấy sự chủ động và quyết liệt hơn của các bộ, ngành, địa phương trong khâu chuẩn bị đầu tư.

Về kết quả giải ngân, trong tháng đầu tiên của năm, tổng số vốn đầu tư công đã được giải ngân là 19.132,8 tỷ đồng, tương đương 2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân 1.114,4 tỷ đồng (đạt 0,3%), vốn ngân sách địa phương giải ngân 18.018,4 tỷ đồng (đạt 2,8%).

So với cùng kỳ tháng 1/2025, tỷ lệ giải ngân thấp hơn 1,9 điểm phần trăm (tháng 1/2025 đạt 3,9%), tuy nhiên giá trị giải ngân tính theo số tuyệt đối lại cao hơn 12.717,1 tỷ đồng. Kết quả này xuất phát từ việc kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được giao ở mức rất lớn, cao hơn đáng kể so với năm 2025, nên tỷ lệ giải ngân tháng đầu năm khó tránh khỏi thấp hơn khi so sánh tương đối.

Năm 2025, giải ngân vốn đầu tư công theo Bộ Tài chính đạt là 858.600 tỷ đồng, cao nhất trong giai đoạn 2021-2025, đạt 94,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; cao hơn 234.100 tỷ đồng so với năm 2024 tương đương 3,4% về tỷ lệ. Kết quả này tuy còn xa so với mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công trong năm 2025 nhưng cũng được đánh giá là kết quả khá tích cực, nhất là trong bối cảnh vốn đầu tư công năm 2025 đặt ra áp lực giải ngân lớn, đòi hỏi cần chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để đẩy nhanh giải ngân, sớm đưa vốn đầu tư công vào nền kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng trong năm cuối của kỳ kế hoạch 2021-2025.

Những năm gần đây, đặc biệt là năm 2025 vừa qua, các “điểm nghẽn” quen thuộc tiếp tục được nhận diện như: chậm GPMB; thiếu vật liệu xây dựng; vướng mắc cơ chế chính sách; năng lực tổ chức thực hiện chưa đồng đều, nhất là tại cấp cơ sở khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Đặc biệt đối với các dự án quan trọng quốc gia, nhất là hạ tầng giao thông, Bộ Tài chính kiến nghị các bộ, ngành, địa phương phải tranh thủ tối đa điều kiện thời tiết thuận lợi đầu năm, đẩy nhanh tiến độ thi công, chuẩn bị đầu tư các dự án lớn như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến đường sắt kết nối khu vực.

Cùng với đó, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát; kịp thời tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách, nhất là các quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Công tác giải phóng mặt bằng, bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng cho các dự án trọng điểm cần được chỉ đạo quyết liệt, không để trở thành “nút thắt” kéo dài… Một điểm nhấn quan trọng được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đề cập đến nhiều lần là yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phát huy vai trò người đứng đầu, gắn kết quả giải ngân với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, thi đua khen thưởng.

Địa phương đồng loạt vào cuộc

Không khí triển khai giải ngân vốn đầu tư công đã lan tỏa mạnh mẽ từ trung ương đến từng bộ, ngành, địa phương. Với tinh thần “không chờ đợi, không trì hoãn, không để vốn nằm trên giấy”, cả hệ thống chính trị đang bước vào năm kế hoạch mới với tinh thần khẩn trương, quyết liệt.

Hà Nội, với vai trò “đầu tàu” của nền kinh tế, được giao kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 khoảng 126.000 tỷ đồng. Đến nay, nguồn vốn này đã được phân bổ chi tiết cho các nhiệm vụ, dự án theo đúng quy định.

TP Hà Nội đẩy nhanh tiến độ nhiều dự án quan trọng theo chỉ đạo của Trung ương và Thành ủy, tập trung vào các công trình giao thông huyết mạch, giảm ùn tắc và phát triển hạ tầng đô thị như dự án hạ tầng như đường sắt đô thị, các trục vành đai 4, vành đai 3,5, vành đai 2,5. Cùng đó là 7 cầu vượt sông Hồng; và các dự án xử lý môi trường, chống ngập.

Để đẩy nhanh GPMB cho các dự án trọng điểm, UBND TP Hà Nội đã chủ động ứng trước dự toán năm 2026 ngay từ cuối năm 2025 và tiếp tục bổ sung kế hoạch vốn trong những tháng đầu năm 2026. Đến nay, nguồn vốn dành cho bồi thường, hỗ trợ tái định cư đã sử dụng 5.605,612 tỷ đồng, còn lại 7.037,271 tỷ đồng.

Phó Chủ tịch UBNDTP Nguyễn Xuân Lưu thông tin, công tác GPMB đã có chuyển biến rõ, nhiều dự án đạt tỷ lệ bàn giao cao, tạo điều kiện đẩy mạnh thi công và giải ngân. TP tập trung cao độ cho GPMB theo nguyên tắc: rõ địa bàn - rõ mốc thời gian - rõ trách nhiệm - rõ sản phẩm bàn giao; Gắn tiến độ GPMB với tiến độ thi công, giải ngân và đánh giá trách nhiệm người đứng đầu.

Bên cạnh GPMB, TP đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho cấp xã, phường để tăng tính chủ động, phát huy tính tự chủ, tự chịu trách của cơ sở. Thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, TP đã giao toàn bộ thẩm quyền của cấp quyết định đầu tư, điều chỉnh dự án, quyết toán... cho cấp xã đối với các dự án đã được cấp huyện phê duyệt trước đây.

Điều hành linh hoạt vốn đầu tư công, đảm bảo bố trí đủ, kịp thời vốn triển khai các các dự án; kiên quyết cắt giảm kế hoạch vốn từ dự án giải ngân thấp sang dự án giải ngân tốt hơn.

Kịp thời thông báo giá vật liệu xây dựng hàng tháng bảo đảm phù hợp với giá thị trường; nâng cao công tác dự báo sự biến động về nguồn cung và biến động giá nguyên vật liệu, nhân công, máy mọc thiết bị thi công để kịp thời có giải pháp tháo gỡ vướng mắc,...

Tiếp tục phát huy hiệu quả hoạt động các tổ công tác như: Tổ công tác tháo gỡ khó khăn trong công tác giải ngân vốn đầu tư công…

Cùng với Hà Nội, năm 2026, TP. Hồ Chí Minh quyết tâm giải ngân vốn đầu tư công đạt 100% với tổng số vốn lên đến 148.000 tỷ đồng. Lãnh đạo TP Hồ Chí Minh cho biết, hiện nhiều dự án trọng điểm được thi công khẩn trương, trong đó có các dự án triển khai xuyên Tết.

Tại Quảng Ninh, Hải Phòng, Đà Nẵng… ưu tiên phân bổ sớm nguồn vốn dự phòng, rút ngắn tối thiểu 30% thời gian thực hiện thủ tục, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong công tác theo dõi, giám sát, kiên quyết điều chỉnh giảm vốn đối với các dự án chậm tiến độ, đồng thời tập trung nguồn lực cho các công trình trọng điểm có sức lan tỏa lớn đối với tăng trưởng kinh tế.