Điểm Bưu điện Văn hóa xã, giờ ra sao?
Kinhtedothi - Ra đời từ 1998, điểm bưu điện văn hóa xã (BĐVHX) là một mô hình kết hợp cung cấp các dịch vụ bưu chính, truy cập Internet, phổ biến thông tin và đọc sách báo miễn phí của ngành Bưu điện Việt Nam, dành cho người dân nông thôn. Nhưng đến nay, hoạt động của điểm BĐVHX đã khác xưa rất nhiều…
Ngoài việc cung cấp các dịch vụ bưu chính viễn thông, điểm BĐVHX còn là nơi phục vụ đọc sách báo miễn phí, nhằm giúp người dân có điều kiện tiếp cận với thông tin tri thức, nắm bắt chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước, nâng cao dân trí và đời sống văn hoá tinh thần ở nông thôn.
Quay lại thời điểm năm 1998, ở nông thôn rất ít nhà có điện thoại bàn, rất ít người sử dụng điện thoại di động (chưa nói đến điện thoại thông minh), vì vậy ai muốn gọi liên hệ với người ở xa, mua thẻ nạp, truy cập internet, tiếp cận với sách báo… đều phải ra điểm BĐVH. Thời ấy, điểm BĐVH, là nơi xôm tụ và thu hút đông người ở khu vực nông thôn.
Điểm Bưu điện văn hóa xã Phú Nam An (nay là xã Hòa Phú).
Theo tìm hiểu của chúng tôi, lúc cao điểm toàn quốc có tới 8.117 điểm BĐVHX, trong đó có 2.001 điểm thuộc các xã đặc biệt khó khăn, bãi ngang, ven biển. Sau 20 năm hoạt động hệ thống BĐVHX đã góp phần nâng cao tỷ lệ người dân được hưởng thụ các dịch vụ bưu chính, viễn thông, kích thích nhu cầu sử dụng thông tin, phục vụ phát triển kinh tế hàng hoá ở nông thôn.
Một điểm cung cấp dịch vụ bưu điện ở vùng nông thôn hiện nay
Ngoài ra, hệ thống điểm BĐVHX đã góp phần nâng cao dân trí, đời sống vật chất, tinh thần của người dân ở các vùng nông thôn, đưa thông tin miền núi tiến kịp miền xuôi, rút ngắn khoảng cách giữa nông thôn và thành thị. Điểm BĐVH đã góp phần đưa chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống.
Tuy nhiên trong thời buổi công nghệ phát triển, mạng xã hội bùng nổ, các điểm BĐVHX đang phải vật lộn để tồn tại.
Chị Lê Thị Nhung (điểm BĐVH xã Phú Nam An, huyện Chương Mỹ), nay là xã Hòa Phú, cho biết, hiện nay gần như từ trẻ em cấp 2, đến người trung (thậm chí là cao tuổi), ai cũng có điện thoại thông minh, dễ dàng truy cập internet. Thẻ nạp tiền điện thoại thì tại quán tạp hóa, quán nước chè cũng có bán, thậm chí người ta còn “bắn” tiền điện thoại cho nhau thông qua internet.
Điểm BĐVH xã Lam Điền (nay là xã Quảng Bị) trở thành nơi kinh doanh hàng tiêu dùng, hoa, quả tươi.
"Thương mại điện tử phát triển nhanh chóng với nhiều hình thức giao hàng tận nhà, nhân viên bưu điện như chúng tôi ngoài nhiệm vụ chuyên môn, còn thực hiện thu bảo hiểm các loại, kinh doanh các mặt hàng tiêu dùng, để duy trì cuộc sống…"- chị Nhung cho biết.
Qua khảo sát của chúng tôi, một số điểm BĐVH hoạt động cầm chừng, một số chuyển hẳn sang kinh hoanh hàng hóa. Như tại điểm BĐVH xã Lam Điền, huyện Chương Mỹ (nay thuộc xã Quảng Bị), phía trong như một cửa hàng tạp hóa bày bán đủ mặt hàng tiêu dùng; phía ngoài bày bán trái cây, hoa tươi các loại.
Một điểm BĐVH ở huyện Chương Mỹ cũ đã bị bỏ hoang từ lâu (ảnh chụp ngày 29/10/2025).
Điểm BĐVH xã Văn Võ (nay thuộc xã Hòa Phú), nằm sát nách trụ sở UBND xã và Trường THCS, nhưng đã bỏ hoang từ lâu. Cách đấy một đoạn, xuất hiện Điểm cung cấp dịch vụ Bưu điện, với các dịch vụ phát chuyển nhanh, chuyển, rút tiền, vay vốn tiêu dùng…Phía kế bên là tiệm bánh mỳ, mỳ trộn và các thứ quà ăn vặt dành cho trẻ con. Một số điểm BĐVH xã như Đồng Phú, Đại Yên, Đông Sơn…(thuộc hiện Chương Mỹ cũ), cùng nhiều điểm BĐVH ở các địa phương khác, đã hoàn toàn đóng cửa và đang dần rơi vào hoang phế.
