Định danh mạng xã hội: yêu cầu cấp thiết trong kỷ nguyên chuyển đổi số

Đây không chỉ là yêu cầu về quản lý nhà nước mà còn là bước đi chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị cao trong việc làm trong sạch không gian số, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời giữ vững an ninh quốc gia trong kỷ nguyên số.

Yêu cầu tất yếu của không gian mạng văn minh

Chỉ thị số 57-CT/TW yêu cầu triển khai hệ thống định danh và xác thực không gian mạng quốc gia; thống nhất định danh công dân, người dùng mạng xã hội, thuê bao viễn thông và tài nguyên Internet như tên miền, địa chỉ IP. Đồng thời, chỉ thị nhấn mạnh việc kiên quyết xử lý triệt để tình trạng SIM “rác”, tài khoản “ảo”, nặc danh; áp dụng biện pháp xác thực danh tính bắt buộc đối với người dùng mạng xã hội và cơ chế kiểm soát độ tuổi nhằm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.

Trước đó, Nghị định số 147/2024/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 25/12/2024) quy định rõ: tài khoản mạng xã hội phải được xác thực bằng số điện thoại di động hoặc mã số định danh cá nhân mới được phép hoạt động, đăng bài, bình luận, livestream, chia sẻ thông tin. Các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân nước ngoài cung cấp thông tin xuyên biên giới vào Việt Nam, cũng như doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội trong nước, có trách nhiệm thực hiện xác thực các tài khoản đang hoạt động của người sử dụng.

Trao đổi với phóng viên Báo Kinh tế & Đô thị, TS. Nguyễn Thành Huân (Khoa Luật - Đại học Duy Tân) cho rằng khi thế giới ảo và thế giới thực ngày càng tiệm cận, việc xác thực một cá nhân trong môi trường số có ý nghĩa quan trọng không kém trong đời sống thực. Theo ông, định danh cá nhân trên mạng là một trong những việc cần triển khai sớm để hạn chế thiệt hại về kinh tế, bảo đảm an ninh, an toàn cho cả cá nhân và quốc gia.

TS. Huân nhấn mạnh: “Việc xác thực một cá nhân và bảo đảm tính duy nhất của cá nhân đó sẽ góp phần bảo vệ tất cả mọi người khi tham gia môi trường Internet. Đặc biệt, trong bối cảnh các tương tác, giao dịch trực tuyến ngày càng gắn trực tiếp với tài chính, tài sản, sự an toàn và các lợi ích thiết thân, xác thực danh tính trở thành yêu cầu không thể trì hoãn”.

Cùng bước ra ánh sáng, làm trong sạch không gian số

Thực tiễn cho thấy, tình trạng tài khoản “ảo”, SIM “rác”, mạo danh, lừa đảo trực tuyến, phát tán tin giả, xúc phạm danh dự, nhân phẩm… đã gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Thiệt hại không chỉ dừng lại ở kinh tế mà còn ảnh hưởng tới trật tự an toàn xã hội, uy tín tổ chức, niềm tin cộng đồng và rộng hơn là an ninh quốc gia.

Trao đổi với phóng viên, TS. Luật sư Hồ Minh Khánh - Giám đốc Hãng luật MKLaw nhận định, việc định danh và xác thực người dùng sẽ tạo ra cơ chế minh bạch hóa trách nhiệm pháp lý trên không gian mạng. Khi mỗi cá nhân có một định danh duy nhất, rõ ràng, việc theo dõi, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật sẽ thuận lợi, khách quan và hiệu quả hơn. Các công cụ phân tích dữ liệu có thể hỗ trợ phát hiện hành vi gian lận, lừa đảo, tấn công mạng; đồng thời, việc bóp méo thông tin, tạo lập và lan truyền tin giả cũng sẽ gặp nhiều rào cản hơn.

Nhiều chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh bùng nổ hoạt động trực tuyến hiện nay, việc định danh người dùng Việt Nam trên không gian mạng là vô cùng cần thiết và cấp bách. Khi mọi cá nhân cùng “bước ra ánh sáng”, không gian mạng sẽ không còn là “vùng tối” cho các hành vi vi phạm pháp luật ẩn náu.

Có thể khẳng định, chủ trương định danh và xác thực người dùng mạng xã hội không nhằm hạn chế quyền tự do bày tỏ ý kiến, mà để bảo đảm quyền đó được thực thi trong khuôn khổ pháp luật, trên nền tảng minh bạch và trách nhiệm. Với Chỉ thị số 57-CT/TW của Ban Bí thư và Nghị định số 147/2024/NĐ-CP của Chính phủ, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện cơ chế quản trị không gian mạng hiện đại, an toàn, có kỷ cương - tạo tiền đề vững chắc cho phát triển kinh tế số, xã hội số và công dân số văn minh, trách nhiệm trong giai đoạn mới.