Doanh nhân Việt Nam trước vận hội và trọng trách mới: Tạo dựng sức mạnh nội sinh và tương lai thịnh vượng

Trong bối cảnh mới, doanh nhân Việt Nam không chỉ hướng tới làm giàu chính đáng, đóng góp vào tăng trưởng mà còn phải nâng cao năng lực công nghệ, tham gia các lĩnh vực chiến lược và từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Cùng với những cơ hội phát triển, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ doanh nhân cũng ngày càng cao, nhất là về năng lực quản trị, sức cạnh tranh và trách nhiệm đối với sự phát triển của đất nước.

Nâng chất lượng doanh nghiệp, mở rộng không gian phát triển

Sức bật của cộng đồng doanh nghiệp được thể hiện qua những con số đáng chú ý. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 8 tháng năm 2026, cả nước có gần 206.400 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động. Riêng số doanh nghiệp thành lập mới đạt gần 138.100, với tổng vốn đăng ký hơn 1,7 triệu tỷ đồng, tăng 36,2% về vốn so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, hơn 40.800 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 125,5%, cho thấy bên cạnh khả năng gia nhập và mở rộng thị trường, cộng đồng doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với sức ép không nhỏ về năng lực cạnh tranh và khả năng phát triển bền vững.

Những yêu cầu đặt ra đối với cộng đồng doanh nghiệp cũng được thể hiện trong các chủ trương, chính sách lớn. Nghị quyết số 41-NQ/TW ngày 10-10-2023 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới xác định doanh nhân là một trong những lực lượng nòng cốt góp phần đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Nghị quyết đặt mục tiêu xây dựng đội ngũ doanh nhân lớn mạnh về số lượng, chất lượng, có tầm nhìn, trí tuệ, đạo đức, tinh thần kinh doanh, năng lực quản trị và trách nhiệm xã hội.

Tiếp nối định hướng đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4-5-2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân xác định khu vực kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, đồng thời đặt ra yêu cầu cải thiện môi trường kinh doanh, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp tư nhân.

Hai nghị quyết tạo sự bổ trợ giữa xây dựng đội ngũ doanh nhân và tạo dựng môi trường để doanh nghiệp phát huy năng lực. Theo số liệu được nêu trong Nghị quyết 68, kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách nhà nước và sử dụng khoảng 82% tổng số lao động. Quy mô đóng góp này cho thấy khu vực tư nhân không chỉ là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế mà còn có dư địa lớn để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh.

Định hướng phát triển vì thế không chỉ dừng ở việc gia tăng số lượng doanh nghiệp mà ngày càng chú trọng nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh. Nghị quyết 68 đặt mục tiêu đến năm 2030 có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế; có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Để hiện thực hóa mục tiêu này, doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng suất, năng lực quản trị, khả năng làm chủ công nghệ và từng bước tham gia vào những công đoạn có giá trị gia tăng cao.

Những chuyển động trong lĩnh vực công nghệ đang phản ánh rõ yêu cầu đó. Tại Diễn đàn công nghiệp bán dẫn Việt Nam năm 2026, Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT Nguyễn Văn Khoa nhấn mạnh việc phát triển ngành bán dẫn cần gắn với nhu cầu thị trường, xác định rõ khách hàng và phần giá trị doanh nghiệp Việt Nam có thể đảm nhận trong từng công đoạn. Từ góc nhìn này, nâng cao năng lực nội sinh không chỉ là yêu cầu đối với từng doanh nghiệp mà còn là điều kiện để sản phẩm, công nghệ và thương hiệu Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế.

Nhận trọng trách lớn, tạo dựng năng lực cạnh tranh mới

Từ những định hướng của Nghị quyết số 41-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, doanh nghiệp tư nhân được khuyến khích tham gia các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược như hạ tầng giao thông, năng lượng, công nghiệp nền tảng, khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Đây là cơ hội để cộng đồng doanh nhân trực tiếp tham gia giải quyết những bài toán phát triển lớn, góp phần nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Trong lĩnh vực công nghiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị THACO Trần Bá Dương xác định năm 2026 tiếp tục mở rộng hoạt động sang công nghiệp đường sắt, công nghiệp nặng và công nghệ cao. Trên nền tảng sản xuất cơ khí, linh kiện, phụ tùng ô tô, THACO INDUSTRIES hướng tới tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu. Năm 2025, doanh nghiệp đạt doanh thu hợp nhất hơn 12.500 tỷ đồng và xuất khẩu sản phẩm sang 23 quốc gia.

Ở lĩnh vực dịch vụ, Chủ tịch Vietjet Nguyễn Thị Phương Thảo thúc đẩy mở rộng hợp tác với các tập đoàn công nghệ, hàng không và định chế tài chính quốc tế. Tháng 9-2026, bà tiếp tục tham gia các hoạt động kết nối với các quỹ đầu tư, định chế tài chính tại Hoa Kỳ nhằm thu hút nguồn vốn dài hạn, công nghệ và tri thức quốc tế vào Việt Nam. Đây là một hướng hội nhập, trong đó doanh nghiệp không chỉ mở rộng thị trường mà còn tham gia sâu hơn vào mạng lưới vốn và dịch vụ toàn cầu.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Tập đoàn TH lựa chọn phát triển sản xuất trên nền tảng công nghệ cao, đồng thời mở rộng đầu tư ra nước ngoài. Dự án tổ hợp chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa tại Liên bang Nga là một minh chứng cho nỗ lực đưa mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam ra thị trường quốc tế.

Những câu chuyện ở các lĩnh vực khác nhau cho thấy vai trò của doanh nhân ngày càng gắn với khả năng làm chủ công nghệ, xây dựng thương hiệu và tạo ra sản phẩm, dịch vụ có sức cạnh tranh quốc tế, bên cạnh quy mô vốn và doanh thu. Tuy nhiên, sự phát triển của kinh tế tư nhân không thể chỉ dựa vào một số tập đoàn lớn. Một nền kinh tế có sức cạnh tranh cần mạng lưới doanh nghiệp liên kết chặt chẽ, trong đó doanh nghiệp lớn đóng vai trò dẫn dắt, tạo cơ hội để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng.

Đây cũng là yêu cầu được Nghị quyết số 68-NQ/TW nhấn mạnh thông qua việc tăng cường kết nối doanh nghiệp tư nhân với doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực công nghệ và đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu. Khi doanh nghiệp nhỏ đủ khả năng trở thành nhà cung cấp cho các tập đoàn lớn, giá trị tạo ra không chỉ nằm ở một hợp đồng kinh tế mà còn thể hiện sự trưởng thành về quản trị và năng lực cạnh tranh.

Để hiện thực hóa những mục tiêu này, bên cạnh việc tiếp tục tháo gỡ khó khăn về vốn, đất đai, nhân lực và cải thiện môi trường kinh doanh, cộng đồng doanh nhân phải chủ động đổi mới. Không gian phát triển mới đòi hỏi tư duy quản trị hiện đại, tinh thần thượng tôn pháp luật và trách nhiệm đối với người lao động, môi trường, cộng đồng.

Nếu Nghị quyết số 41-NQ/TW nhấn mạnh việc xây dựng đội ngũ doanh nhân có đạo đức, văn hóa kinh doanh và khát vọng cống hiến, thì Nghị quyết 68 tạo thêm điều kiện để những phẩm chất đó được thể hiện thông qua năng lực đổi mới sáng tạo và những đóng góp cụ thể cho nền kinh tế.

Đó cũng là nền tảng để những cơ hội từ chính sách trở thành động lực phát triển thực chất. Nghị quyết 41-NQ/TW và Nghị quyết 68-NQ/TW không chỉ mở ra không gian phát triển rộng lớn hơn mà còn đặt lên vai đội ngũ doanh nhân những trọng trách mới. Khi niềm tin chính sách được chuyển hóa thành năng lực làm chủ công nghệ và những thương hiệu có sức cạnh tranh quốc tế, doanh nhân Việt Nam sẽ tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt, góp phần tạo dựng sức mạnh nội sinh và kiến tạo tương lai thịnh vượng cho đất nước.