Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng

Tăng cường kỷ cương, kỷ luật, nâng cao sức chiến đấu của Đảng

Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương cho biết, kiểm tra, giám sát luôn là một trong những phương thức lãnh đạo chủ yếu, quan trọng của Đảng, là nhiệm vụ của toàn Đảng, trước hết là của các cấp ủy và người đứng đầu cấp ủy, tổ chức Đảng.

Qua các thời kỳ cách mạng, công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng đã góp phần quan trọng vào việc bảo vệ đường lối của Đảng, giữ vững nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt Đảng, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong Đảng; từng bước kiểm soát, ngăn chặn và đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; đấu tranh không khoan nhượng với tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, những biểu hiện “lợi ích nhóm”, “tư duy nhiệm kỳ”, tha hóa quyền lực trong một bộ phận cán bộ, đảng viên.

Thực tiễn đó khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của công tác kiểm tra, giám sát trong việc nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng, giữ vững khối đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng ngày càng cao, toàn diện và sâu sắc hơn. Nhiệm vụ giám sát việc tổ chức thực hiện các nghị quyết lớn, các chủ trương, quyết sách mang tính đột phá của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đòi hỏi công tác kiểm tra, giám sát phải được tiến hành chủ động hơn, kịp thời hơn, toàn diện hơn và hiệu quả hơn. Công tác kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm phát hiện, xử lý vi phạm, mà quan trọng hơn là phòng ngừa, cảnh báo từ sớm, từ xa, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành vi phạm lớn.

Một điểm mới nổi bật được nhấn mạnh trong chuyên đề là yêu cầu chuyển mạnh trọng tâm sang giám sát thường xuyên, coi đây là giải pháp căn cơ để nâng cao hiệu lực, hiệu quả kiểm tra, giám sát. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh, giám sát thường xuyên giúp kịp thời phát hiện những dấu hiệu lệch lạc, những vấn đề phát sinh ngay từ khi mới manh nha, qua đó chủ động chấn chỉnh, uốn nắn, phòng ngừa vi phạm. Việc chuyển từ “bị động” sang “chủ động”, từ “xử lý hậu quả” sang “phòng ngừa từ đầu” là bước chuyển quan trọng trong tư duy và phương thức tiến hành công tác kiểm tra, giám sát theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV.

Trong thực tiễn năm 2025, Ủy ban Kiểm tra Trung ương và ủy ban kiểm tra các cấp đã triển khai giám sát chủ động, toàn diện, xuyên suốt ngay từ khâu ban hành chủ trương, chính sách; đồng hành các cấp ủy tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Nhiều nội dung giám sát lớn, hệ trọng đã được tập trung như: Sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; phân cấp, phân quyền gắn với vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp; chuẩn bị và tổ chức đại hội đảng bộ các cấp; triển khai các nghị quyết đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Qua đó, bảo đảm mọi chủ trương, đường lối của Đảng được tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả ở tất cả các cấp.

Có thể khẳng định, trong bối cảnh mới, công tác kiểm tra, giám sát tiếp tục khẳng định vai trò là “thanh bảo kiếm” của Đảng, góp phần giữ vững kỷ cương, kỷ luật, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, tạo nền tảng chính trị vững chắc cho sự nghiệp phát triển đất nước.

Chuyển mạnh từ xử lý sang phòng ngừa vi phạm

Trên cơ sở đánh giá toàn diện thực tiễn và yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, Văn kiện Đại hội XIV đã đề ra nhiều nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm đổi mới mạnh mẽ công tác kiểm tra, giám sát.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh, trước hết, cần nâng cao nhận thức đầy đủ, đúng đắn của các cấp ủy, tổ chức Đảng, cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, về vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng đặc biệt của công tác kiểm tra, giám sát trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Một yêu cầu xuyên suốt là công tác kiểm tra, giám sát phải được tiến hành chủ động, kịp thời, toàn diện, đồng bộ, công khai, dân chủ, khách quan, công tâm, thận trọng và chặt chẽ, bảo đảm đúng nguyên tắc, quy trình, thủ tục và thẩm quyền theo quy định của Đảng. Việc đổi mới tư duy, phương pháp, cách thức kiểm tra, giám sát cần gắn chặt với kiểm soát quyền lực; tăng cường giám sát việc triển khai các chủ trương, quyết sách lớn, các nhiệm vụ đột phá của Đảng ngay từ khi mới ban hành, không để xảy ra “khoảng trống”, “vùng tối” trong lãnh đạo, quản lý.

Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương cho biết, chuyển đổi số toàn diện trong công tác kiểm tra, giám sát là một trong những nhiệm vụ có ý nghĩa đột phá trong nhiệm kỳ Đại hội XIV. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng và vận hành các phần mềm, cơ sở dữ liệu về kiểm tra, giám sát giúp nâng cao tính kịp thời, chính xác, khách quan trong phát hiện, xử lý vi phạm; đồng thời, tạo điều kiện để tiến tới “kiểm tra, giám sát trên dữ liệu”, đáp ứng yêu cầu quản lý, lãnh đạo trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia.

Song song với đó, việc tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các quy định, quy trình về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục. Thông qua quá trình kiểm tra, giám sát, cần kịp thời phát hiện những sơ hở, bất cập, những vấn đề mới phát sinh để tham mưu sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước, bảo đảm tính đồng bộ, chặt chẽ và khả thi trong tổ chức thực hiện.

Một nội dung quan trọng khác là xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra của Đảng đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ. Mỗi cán bộ kiểm tra phải nắm vững đường lối, nguyên tắc, quy định của Đảng; tinh thông nghiệp vụ; có bản lĩnh chính trị vững vàng; công tâm, khách quan, liêm chính; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đồng thời, cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ kiểm tra, nhất là ở cấp cơ sở, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao trong tình hình mới.

Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát, cần tăng cường phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa cơ quan kiểm tra của Đảng với các cơ quan có liên quan trong hệ thống chính trị và trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; bảo đảm nguyên tắc xử lý kỷ luật đảng đi trước, tạo tiền đề cho xử lý hành chính và pháp luật. Việc phát huy vai trò giám sát, phản biện của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân cũng là yêu cầu quan trọng nhằm tăng cường tính công khai, minh bạch và hiệu quả của công tác kiểm tra, giám sát.

Có thể khẳng định, đổi mới toàn diện công tác kiểm tra, giám sát theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV là yêu cầu khách quan, cấp thiết, góp phần tăng cường kỷ cương, kỷ luật của Đảng, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Việc quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp về công tác kiểm tra, giám sát sẽ tiếp tục khẳng định vai trò “thanh bảo kiếm” của Đảng, tạo nền tảng chính trị vững chắc để đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.