Đơn giản hoá thủ tục, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền chấp thuận chủ trương đầu tư

Chỉ chấp thuận chủ trương đầu tư với dự án phát triển hạ tầng quan trọng, nhạy cảm

Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, dự thảo Luật đã thu hẹp và làm rõ phạm vi các dự án phải thực hiện chấp thuận chủ trương. Cụ thể, đó, chỉ chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án đầu tư phát triển hạ tầng trong một số lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm như: cảng biển, sân bay, viễn thông, xuất bản, báo chí…; các dự án đề xuất sử dụng đất đai, khu vực biển; các dự án ảnh hưởng lớn đến môi trường, tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường hoặc thực hiện tại khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh…

Đồng thời, dự thảo Luật quy định việc không thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư trong các trường hợp sau: dự án đầu tư có đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân không thuộc diện phải có văn bản chấp thuận của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh theo quy định của pháp luật về đất đai;

Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp; dự án đầu tư khai thác khoáng sản (không bao gồm dự án đầu tư khai thác khoáng sản ngoài khơi); dự án đầu tư xây dựng nhà ở (để bán, cho thuê, cho thuê mua), khu đô thị không phân biệt quy mô sử dụng đất hoặc quy mô dân số thuộc trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Đồng thời, dự thảo Luật tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch UBND cấp tỉnh; phân cấp toàn bộ dự án thuộc thẩm quyền của Quốc hội cho Thủ tướng Chính phủ để đẩy nhanh quá trình thực hiện thủ tục, trong đó: đối với những dự án quan trọng, cần có cơ chế, chính sách đặc thù khác với quy định của luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư sau khi được sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội...

Thẩm tra dự thảo Luật, liên quan nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi đề nghị ban soạn thảo rà soát kỹ lưỡng, chỉ những trường hợp thật cần thiết mới quy định việc thực hiện theo quy trình chấp thuận chủ trương đầu tư (khoản 1 điều 3 và điều 25, 29 dự thảo Luật). Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu, lập luận kỹ lưỡng cơ sở, lý lẽ của việc bỏ toàn bộ thẩm quyền của Quốc hội trong việc chấp thuận chủ trương đầu tư; rà soát, hoàn thiện trên cơ sở bảo đảm nguyên tắc phân cấp, phân quyền.

Có cơ chế thu hút nhà đầu tư nước ngoài

Dự thảo Luật cũng quy định cho phép nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế mà không yêu cầu phải có dự án đầu tư trước khi thành lập nhưng phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài nhằm giúp môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư nước ngoài; thúc đẩy thu hút đầu tư, đảm bảo sự đối xử bình đẳng giữa nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài khi thực hiện thủ tục này.

Thẩm tra về dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị rà soát kỹ lưỡng và hết sức thận trọng bởi chính sách quy định tại Luật số 90/2025/QH15 và Nghị quyết số 222/2025/QH15 mới được ban hành, cần thực hiện theo đúng chỉ đạo về việc “tổng kết, đánh giá việc thực hiện thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù đang áp dụng cho các địa phương để nghiên cứu, thể chế hóa thành chính sách chung cho cả nước”.

Đồng thời, ban soạn thảo cần báo cáo rõ hơn về hiệu quả thu hút đầu tư nước ngoài tại Luật Đầu tư năm 2020 áp dụng đối với đối tượng doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo và quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo trên thực tế. Quy định rõ hơn về cơ chế quản lý, biện pháp kiểm soát thay thế, tránh tình trạng thiếu đồng bộ trong công cụ quản lý, bảo đảm thực hiện theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 50-NQ/TW về thực hiện thu hút, hợp tác đầu tư nước ngoài có chọn lọc. Đồng thời, đề nghị rà soát, bảo đảm sự thống nhất với quy định của pháp luật về đất đai.

Ưu tiên thu hút đầu tư lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo

Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, về ngành, nghề ưu đãi đầu tư, địa bàn ưu đãi đầu tư, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, dự thảo Luật sửa đổi theo hướng xác định ngành, nghề ưu đãi đầu tư là các ngành, nghề được ưu tiên thu hút đầu tư để phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghiệp công nghệ số và công nghiệp bán dẫn; phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, kinh tế số, phát triển các mô hình kinh tế mới...

Đồng thời, dự thảo Luật cũng sửa đổi, bổ sung các quy định về thủ tục triển khai thực hiện dự án đầu tư như: thủ tục điều chỉnh dự án đầu tư, ký quỹ bảo đảm thực hiện dự án đầu tư, ký quỹ bảo đảm thực hiện dự án đầu tư; thủ tục chuyển nhượng dự án đầu tư... nhằm đơn giản hoá thủ tục, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, tránh việc điều chỉnh nhỏ cũng phải điều chỉnh chủ trương đầu tư; tháo gỡ khó khăn vướng mắc trong việc thực hiện thủ tục ký quỹ, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, khơi thông nguồn lực.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quá trình ban hành danh mục ưu đãi đầu tư cần có sự rà soát, nghiên cứu kỹ lưỡng quy định tại văn bản quy phạm pháp luật có liên quan - nhất là các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đang được quy định tại các luật, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.