EU chốt khoản vay 90 tỷ euro, giữ nhịp viện trợ cho Ukraine

Các nước thuộc Liên minh châu Âu đã đạt thỏa thuận về khoản vay chung trị giá 90 tỷ euro nhằm đáp ứng nhu cầu tài chính và quân sự của Ukraine trong giai đoạn 2026 - 2027. Mục tiêu của Brussels là giải ngân đợt đầu ngay đầu tháng 4, qua đó tránh nguy cơ Kiev bị gián đoạn đột ngột dòng viện trợ từ bên ngoài.

Thỏa thuận được các đại sứ EU thống nhất về mặt pháp lý sau khi Síp, nước đang giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, trình một bản dự thảo điều chỉnh để dung hòa các khác biệt còn tồn tại. Đây được xem là bước đi quan trọng, cho thấy EU tiếp tục duy trì cam kết hỗ trợ Ukraine trong bối cảnh xung đột kéo dài.

Phát biểu sau khi đạt đồng thuận, Bộ trưởng Tài chính Síp Makis Keravnos cho biết thỏa thuận thể hiện quyết tâm của EU trong việc hỗ trợ Ukraine và người dân nước này. Theo ông, gói tài chính mới không chỉ giúp Ukraine tăng khả năng chống chịu mà còn gửi đi thông điệp rõ ràng về việc tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, phù hợp với luật pháp quốc tế.

Khoản vay 90 tỷ euro, đã được thống nhất về mặt chính trị tại hội nghị thượng đỉnh ở Brussels, sẽ được huy động thông qua phát hành trái phiếu chung của EU. Ngân sách EU đóng vai trò bảo đảm cho các nhà đầu tư, qua đó giúp giảm chi phí vay và phân bổ rủi ro trong toàn khối.

Theo thỏa thuận, Hungary, Slovakia và Cộng hòa Séc được miễn hoàn toàn mọi nghĩa vụ tài chính, kể cả chi trả lãi vay. Ba quốc gia này lâu nay phản đối việc tăng cường hỗ trợ cho Ukraine. Ủy ban châu Âu ước tính 24 nước thành viên còn lại sẽ phải đóng góp khoảng 2 tỷ euro đến 3 tỷ euro mỗi năm để trang trải chi phí.

Gói 90 tỷ euro được chia thành hai phần chính: khoảng 30 tỷ euro hỗ trợ ngân sách nhằm duy trì hoạt động của nhà nước Ukraine và 60 tỷ euro dành cho hỗ trợ quân sự. Tỷ lệ này có thể điều chỉnh nếu chiến sự kết thúc sớm.

Vấn đề mua sắm vũ khí là điểm tranh luận cuối cùng trong đàm phán. Pháp thúc đẩy mạnh nguyên tắc “Sản xuất tại châu Âu”, nhằm hạn chế mua sắm từ bên ngoài. Kết quả, EU thống nhất ưu tiên mua vũ khí và đạn dược trong phạm vi Ukraine và các đối tác châu Âu như Na Uy hay Thụy Sĩ. Chỉ khi không có sẵn, Kiev mới được phép tìm đến các thị trường khác, bao gồm Mỹ.

Đọc thêm: Bất đồng nội bộ khiến Nghị viện châu Âu chùn bước với đồng euro kỹ thuật số

Các đối tác an ninh của EU như Vương quốc Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc và Canada có thể được ưu tiên tham gia nếu đóng góp chi phí phù hợp. Động thái này cho thấy Brussels đang tăng cường hợp tác với London trong bối cảnh địa chính trị biến động.

Khoản vay sẽ được giải ngân theo từng giai đoạn và gắn với các điều kiện chặt chẽ, trong đó có yêu cầu duy trì nỗ lực chống tham nhũng. Về nguyên tắc, Ukraine chỉ phải hoàn trả nếu Nga chấm dứt chiến sự và đồng ý bồi thường thiệt hại. Do khả năng này hiện bị Moscow bác bỏ, EU dự kiến khoản nợ sẽ được gia hạn vô thời hạn.

Các văn bản pháp lý vẫn cần Nghị viện châu Âu phê chuẩn, nhưng cơ quan này đã cam kết đẩy nhanh tiến độ để kịp giải ngân đợt đầu cho Kiev vào đầu tháng 4, đúng thời hạn Ukraine đề xuất.