EU chưa từ bỏ phương án dùng tài sản Nga bị phong tỏa để “bơm” vốn cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) mới đây tuyên bố vẫn đang cân nhắc một “khoản vay bồi thường” cho Ukraine dựa trên các tài sản Nga bị đóng băng và không loại trừ phương án này.

Trong bài phát biểu tại Brussels (Bỉ) ngày 14/1, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen tiếp tục kêu gọi các nước EU tịch thu toàn bộ tài sản của Nga dưới danh nghĩa “Khoản vay bồi thường” cho Ukraine. “Đề xuất của chúng tôi về khoản vay bồi thường dành cho Ukraine vẫn còn trên bàn. Điều rất quan trọng đối với chúng ta là gửi đi một lời nhắc nhở mạnh mẽ tới Moscow rằng chúng ta giữ quyền sử dụng các tài sản Nga bị phong tỏa”, bà von der Leyen nêu rõ.

Bà von der Leyen nhấn mạnh rằng các tài sản của Nga tại EU sẽ vẫn bị đóng băng cho tới khi chiến sự kết thúc và các khoản bồi thường cho Ukraine được thanh toán, đồng thời lưu ý rằng Kiev không có nghĩa vụ phải hoàn trả khoản vay này cho tới khi các khoản bồi thường được chi trả.

Theo Chủ tịch EC, các tài sản của Nga đã bị đóng băng vĩnh viễn và sẽ bị EU tịch thu nếu đạt được tỷ lệ 55% số nước thành viên đồng ý.

Trước đó cùng ngày, EC đã phê duyệt một gói đề xuất mở đường cho EU cung cấp cho Ukraine một khoản vay trị giá 90 tỷ euro nhằm đáp ứng nhu cầu tài chính và quân sự của Kiev trong năm 2026 và 2027.

Khoảng 2/3 trong tổng số khoản vay sẽ được sử dụng để trang trải cho bộ máy quân sự của Kiev, phần còn lại sẽ dành cho hỗ trợ ngân sách chung.

Theo các nguồn tin, các nước EU hiện đang bất đồng về cách bảo đảm dòng tiền này chảy vào các nhà sản xuất vũ khí châu Âu thay vì các tập đoàn Mỹ.

Pháp được cho là đang thúc đẩy việc cấm Ukraine sử dụng khoản vay để mua vũ khí của Mỹ, khẳng định nguồn tiền dành cho quốc phòng phải được chi tiêu trong EU. Trong khi đó, Đức và Hà Lan phản đối, cho rằng điều này sẽ cản trở việc cung cấp vũ khí cho Kiev.

“Đức không ủng hộ các đề xuất hạn chế mua sắm từ các nước thứ ba đối với một số sản phẩm nhất định và lo ngại rằng điều này sẽ áp đặt các ràng buộc quá mức đối với Ukraine,” Berlin nêu trong một văn bản gửi các nước EU.

Đức cũng đề xuất dành ưu đãi cho các nhà sản xuất thuộc những quốc gia cung cấp nhiều hỗ trợ tài chính nhất, coi đây là cách “thưởng cho sự ủng hộ song phương mạnh mẽ”. Đức hiện là nhà tài trợ lớn thứ hai cho Ukraine, sau Mỹ.

Hà Lan kêu gọi dành 15 tỷ euro trong khoản vay để đáp ứng “nhu cầu quân sự cấp bách của Kiev có nguồn từ các nước thứ ba”. Chính quyền Amsterdam đề xuất chuyển nguồn tiền qua PURL – một cơ chế do NATO điều phối, theo đó các nước châu Âu mua vũ khí do Mỹ sản xuất, với lập luận rằng ngành công nghiệp quốc phòng EU không thể chế tạo các hệ thống tương đương hoặc không thể giao hàng kịp thời.

Sau khi bùng phát cuộc xung đột Ukraine năm 2022, các quốc gia phương Tây ủng hộ Kiev đã phong tỏa khoảng 300 tỷ USD tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga. Phần lớn số tài sản này đang được lưu giữ tại tổ chức lưu ký Euroclear có trụ sở tại Bỉ.

Cuối năm ngoái, EU đã thông qua các quy định cho phép phong tỏa tài sản bị đóng băng của Nga vô thời hạn, nhưng hiện vẫn chưa tìm được căn cứ pháp lý để tịch thu trực tiếp. Thay vào đó, EU áp dụng mức thuế 99,7% đối với “lợi nhuận bất thường” phát sinh từ các tài sản bị đóng băng để tài trợ vũ khí cho Kiev.

Bình luận về vấn đề này, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 14/1 nói rằng EU đang bị ám ảnh với việc tìm cách duy trì xung đột.

Trong khi đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin khẳng định EU cuối cùng sẽ phải trả lại các tài sản chủ quyền của Nga, cảnh báo rằng nếu không làm như vậy, khối này sẽ tự gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín và làm lung lay nền tảng của hệ thống tài chính hiện đại.

Trước đó, hồi tháng 12/2025, chính phủ Nga đã đệ đơn kiện Euroclear, yêu cầu bồi thường thiệt hại liên quan đến việc tổ chức này “không thể quản lý” các khoản tiền, đồng thời cho biết sẽ mở rộng vụ kiện sang các ngân hàng châu Âu đang nắm giữ tài sản Nga./.