Gỡ “thẻ vàng” IUU: Quảng Ngãi hành động vì nghề cá bền vững

Sau 8 năm kiên trì khắc phục các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC), công tác chống khai thác IUU của Việt Nam đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Riêng tại Quảng Ngãi - địa phương có đội tàu cá lớn, sản lượng khai thác cao của cả nước - việc chống khai thác IUU được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt.

Trong năm 2025, UBND tỉnh Quảng Ngãi liên tiếp ban hành các kế hoạch hành động tập trung cao điểm chống khai thác IUU gắn với phát triển bền vững ngành thủy sản. Bên cạnh đó, hàng loạt các giải pháp từ tuyên truyền, vận động đến quản lý, giám sát và xử lý vi phạm được triển khai, ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân từng bước được nâng lên.

Ngư dân Nguyễn Thanh Sơn (phường Trà Câu) cho biết: “Được lực lượng chức năng thường xuyên tuyên truyền, hướng dẫn, tôi và ngư dân địa phương hiểu rõ hơn lợi ích, ý nghĩa của việc chống khai thác IUU. Vì vậy, luôn tuân thủ nghiêm quy định về xuất, nhập bến, duy trì thiết bị giám sát hành trình (VMS) trong suốt quá trình khai thác, đánh bắt đúng vùng biển cho phép”.

Nhờ sự phối hợp đồng bộ, quyết liệt của các cấp, các ngành, đến nay Quảng Ngãi đã hoàn thành 19/19 nhiệm vụ do Thủ tướng Chính phủ giao liên quan đến chống khai thác IUU. Một trong những kết quả nổi bật là tỉnh đã kiểm soát chặt chẽ số lượng tàu cá thông qua việc thống kê, cập nhật dữ liệu, đăng ký và cấp giấy phép khai thác.

Tính đến cuối tháng 12/2025, toàn tỉnh có gần 4.850 tàu cá, trong đó gần 3.000 tàu có chiều dài từ 15m trở lên. 100% tàu cá đã được đăng ký và cập nhật vào hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase; tất cả tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đang hoạt động đều đã lắp đặt thiết bị VMS.

Hoạt động ra, vào cảng của tàu cá được kiểm soát chặt chẽ; việc khai báo, ghi nhật ký khai thác được thực hiện đầy đủ. Các lực lượng chức năng cũng đã hoàn thành việc xử lý các trường hợp tàu cá mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép. Đối với nhóm tàu có nguy cơ cao vi phạm IUU, chính quyền địa phương phối hợp với lực lượng chức năng tiến hành niêm phong, giám sát tại cảng, tuyệt đối không cho xuất bến.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Tâm Hiển cho biết, trong thời gian tới, Quảng Ngãi sẽ tiếp tục thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về chống khai thác IUU. Tỉnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức để ngư dân thực hiện đúng quy định khai thác thủy sản trên các vùng biển; đồng thời tiếp tục rà soát, giám sát chặt chẽ đội tàu, kiên quyết không để xảy ra vi phạm vùng biển nước ngoài. Lực lượng công an, Bộ đội Biên phòng sẽ phối hợp xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Hiện tỉnh đang lấy ý kiến các sở, ban, ngành, đoàn thể để trình HĐND tỉnh ban hành cơ chế hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho ngư dân.

Hướng tới kỳ thanh tra lần thứ 5 của EC trong quý I/2026, ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh tiếp tục xác định rõ lộ trình, nhiệm vụ cụ thể. Theo Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản – Biển đảo tỉnh Võ Văn Hải, năm 2026, Chi cục tập trung quản lý chặt chẽ tàu cá theo hạn ngạch giấy phép đã được công bố; phối hợp với địa phương rà soát, xóa tên khỏi sổ đăng ký tàu cá quốc gia đối với tàu giải bản, chìm; cập nhật đầy đủ thông tin vào hệ thống VNFishbase; thực hiện định danh tàu thuyền theo Đề án 06.

Bên cạnh đó, tỉnh đảm bảo 100% tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên hoạt động khai thác phải lắp đặt VMS và có giấy phép khai thác thủy sản; chú trọng đánh dấu tàu cá, đăng kiểm tàu cá chuyển đổi nghề, hậu kiểm việc lắp đặt thiết bị VMS.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hồ Trọng Phương khẳng định, gỡ “thẻ vàng” của EC không chỉ nhằm tránh thiệt hại kinh tế do hạn chế xuất khẩu vào thị trường châu Âu, mà còn là điều kiện tiên quyết để ngành thủy sản phát triển theo hướng bền vững, có trách nhiệm và hội nhập sâu rộng. Việc chấm dứt tình trạng khai thác trái phép vùng biển nước ngoài không chỉ nâng cao uy tín quốc gia, mà còn góp phần bảo vệ chủ quyền, an ninh trên biển.