Hà Nội chủ động phương án ứng phó với virus Nipah

Chủ động ứng phó và dự phòng dịch bệnh do virus Nipah

Hội thảo có sự tham gia của TS.BS Đinh Thị Lam - Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đống Đa; cán bộ y tế thuộc khoa Truyền nhiễm, khoa Cấp cứu, khoa Khám bệnh của các bệnh viện và đại diện các trạm y tế xã, phường trên địa bàn Hà Nội.

Virus Nipah (NiV) được Tổ chức Y tế thế giới xếp vào nhóm bệnh ưu tiên nghiên cứu do mức độ nguy hiểm đặc biệt cao. Đây là một trong những tác nhân gây bệnh truyền nhiễm đáng lo ngại, có tỷ lệ tử vong cao và tiềm ẩn nguy cơ bùng phát trong cộng đồng. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, biến đổi khí hậu và thay đổi sinh thái, việc chủ động chuẩn bị phương án ứng phó với dịch bệnh Nipah đã trở thành nhiệm vụ bắt buộc đối với hệ thống y tế.

Hiện nay, bệnh do virus Nipah mới ghi nhận các ca mắc rải rác với quy mô nhỏ tại một số quốc gia, chưa hình thành các ổ dịch lớn, song tỷ lệ tử vong ở những trường hợp nhập viện rất cao, dao động từ 40-75%. Đến nay, chưa có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật. Khả năng lây truyền từ người sang người đã được ghi nhận rõ ràng, đặc biệt trong môi trường gia đình và cơ sở y tế, tạo nguy cơ xuất hiện các chùm ca bệnh thứ phát.

Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ ngày 27/12/2025 đến ngày 26/1/2026, Ấn Độ ghi nhận 5 trường hợp nghi mắc bệnh do virus Nipah, trong đó có 2 ca được xét nghiệm khẳng định. Đáng chú ý, lây truyền từ người sang người vẫn tiếp tục xảy ra, đặc biệt trong các gia đình có người mắc bệnh và những cơ sở y tế chưa thực hiện đầy đủ kiểm soát nhiễm khuẩn.

Virus Nipah thường gây các ổ dịch khu trú, không lan rộng như Covid-19. Tuy nhiên, mỗi ca bệnh đều có nguy cơ tạo thành chùm ca bệnh thứ phát. Trong khi đó, nguồn lây từ động vật hoang dã như dơi ăn quả khó loại trừ hoàn toàn, khiến loại vi rút này được xem là mối đe dọa dịch bệnh dai dẳng.

Về triệu chứng, thời gian ủ bệnh thường từ 4-14 ngày. Bệnh có thể diễn biến từ nhẹ đến nặng, ban đầu với các biểu hiện không đặc hiệu như sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, ho, đau họng, khó thở. Khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu viêm não cấp như lơ mơ, rối loạn ý thức, mất định hướng, co giật, hôn mê và có thể tử vong nhanh trong vòng 24-48 giờ.

Nhân viên y tế là nhóm có nguy cơ cao phơi nhiễm nếu không tuân thủ nghiêm các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm. Vì vậy, các cơ sở y tế cần chú trọng thực hiện nghiêm quy định về kiểm soát nhiễm khuẩn trong quá trình khám, điều trị và chăm sóc người bệnh.

Do đó, nhân viên y tế phải rửa tay thường xuyên, đúng quy trình bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt sau khi tiếp xúc với người nghi ngờ hoặc xác định mắc bệnh. Khi xử trí, chăm sóc các trường hợp nghi nhiễm hoặc đã được xác nhận, cần áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm theo quy định của Bộ Y tế.

Những biện pháp ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm virus Nipah

Theo báo cáo của Bệnh viện Đa khoa Đống Đa, trong năm 2025, đơn vị tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị các bệnh truyền nhiễm trong hệ thống y tế Hà Nội. Đồng thời, tăng cường năng lực quản lý, điều trị các bệnh truyền nhiễm mạn tính tại các cơ sở trong mạng lưới và đẩy mạnh hỗ trợ chuyên môn cho các bệnh viện và đơn vị y tế tuyến cơ sở.

Trong năm 2025, chuyên khoa đầu ngành của bệnh viện đã thực hiện 5 lượt hỗ trợ chuyên môn tại tuyến y tế cơ sở, tập trung chủ yếu trong các tháng 9 và 10.

Thời gian tới, bệnh viện tiếp tục đảm bảo và nâng cao chất lượng công tác chuyên môn trong chẩn đoán, điều trị, thu dung và quản lý các bệnh truyền nhiễm. Bên cạnh đó là phát triển các kỹ thuật chuyên sâu phù hợp với điều kiện thực tiễn; đồng thời tăng cường chỉ đạo tuyến, đào tạo, tập huấn và chuyển giao kỹ thuật.

Bệnh viện đặt ra mục tiêu bảo đảm công tác khám chữa bệnh, chẩn đoán, điều trị và thu dung người bệnh truyền nhiễm được thực hiện kịp thời, an toàn và hiệu quả đối với các bệnh thường gặp, mới nổi và tái nổi. Đơn vị tăng cường quản lý, điều trị các bệnh truyền nhiễm mạn tính như viêm gan virus, HIV/AIDS và các bệnh truyền nhiễm nặng có biến chứng; đồng thời đẩy mạnh hoạt động đi tuyến, hội chẩn, bình bệnh án, giám sát và hỗ trợ chuyên môn nhằm nâng cao năng lực mạng lưới y tế.

Công tác đào tạo, tập huấn, cập nhật kiến thức cho cán bộ y tế tuyến dưới tiếp tục được tăng cường, cùng với việc chủ động tham gia giám sát, sẵn sàng đáp ứng kịp thời trước các diễn biến bất thường của dịch bệnh.

Để chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng, ngành Y tế Hà Nội khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm các biện pháp phòng bệnh. Theo đó, người dân hạn chế đến các khu vực đang có dịch bệnh do virus Nipah nếu không cần thiết.

Người trở về từ vùng có dịch cần tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày. Nếu xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn mửa, chóng mặt, buồn ngủ nhiều, lú lẫn hoặc co giật, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người xung quanh và thông báo rõ tiền sử dịch tễ.

Người dân đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, thực hiện nghiêm nguyên tắc “ăn chín, uống sôi”; rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không sử dụng các loại trái cây hoặc nước ép có dấu hiệu bị dơi, chim hay động vật khác cắn, gặm; tránh dùng nước nhựa cây như nhựa thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến.

Cùng với đó, cần tránh tiếp xúc gần với các loài động vật có nguy cơ lây truyền bệnh cao, đặc biệt là dơi ăn quả; đồng thời thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc hoặc giết mổ động vật.

Đồng thời, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người nghi ngờ hoặc mắc bệnh; khi chăm sóc, điều trị người bệnh cần đeo khẩu trang, găng tay và sử dụng phương tiện bảo hộ cá nhân, sau đó rửa tay kỹ bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.

Ngành Y tế cũng khuyến cáo người dân cần bình tĩnh, không hoang mang nhưng tuyệt đối không chủ quan, chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh nhằm bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.