Hà Nội: Phát triển 517 vườn hoa “bỏ túi”, tiểu cảnh

Phát biểu khai mạc, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trần Hữu Bảo cho biết, Đề án quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước được UBND thành phố phê duyệt tại Quyết định số 5008/QĐ-UBND ngày 15-9-2026. Cùng với đó, Quy định quản lý công viên, cây xanh, mặt nước được ban hành theo Quyết định số 143/2026/QĐ-UBND ngày 12-10-2026, tạo cơ sở để tổ chức quản lý đồng bộ hệ thống không gian xanh của Thủ đô.

Theo ông Trần Hữu Bảo, cây xanh, công viên, vườn hoa và mặt nước không chỉ tạo cảnh quan, gìn giữ bản sắc Hà Nội mà còn góp phần điều hòa khí hậu, cải thiện môi trường, hỗ trợ thoát nước và giảm ngập úng. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, quỹ đất công cộng chịu nhiều áp lực, thành phố cần chuyển từ quản lý, duy trì riêng lẻ sang quản lý tổng thể, kết hợp bảo tồn với phát triển mới, ứng dụng dữ liệu số và xác định rõ trách nhiệm từng cấp.

Tại hội nghị, đại diện Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội trình bày dự thảo kế hoạch triển khai Đề án giai đoạn 2026–2030 với 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, bảo đảm an toàn cây xanh được xác định là công việc ưu tiên.

Theo dự thảo, cây xanh trên các tuyến đường, phố được rà soát, phân thành ba nhóm để xử lý theo mức độ nguy hiểm và yêu cầu cải tạo cảnh quan. Những cây chết, sâu mục thân, gốc, có nguy cơ gãy đổ cao hoặc trực tiếp gây mất an toàn giao thông được ưu tiên xử lý ngay trong quý IV-2026.

Đối với cây cong nghiêng có nguy cơ mất an toàn, cây che khuất biển báo, đèn tín hiệu, camera giao thông hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt người dân, trong đó có cây hoa sữa trồng mật độ dày, thành phố dự kiến rà soát, xây dựng phương án xử lý trong năm 2027.

Những cây chưa phù hợp về chủng loại, định hướng cảnh quan sẽ được cải tạo, thay thế theo lộ trình 2027 - 2030. Đáng chú ý, tỷ lệ thay thế hằng năm dự kiến không vượt quá 20% số cây hiện có trên từng tuyến đường, phố, khu vực nhằm duy trì độ che phủ, tránh thay thế đồng loạt.

Song song với việc xử lý cây nguy hiểm, Hà Nội ưu tiên bảo tồn cổ thụ, cây quý hiếm, cây di sản và những hàng cây mang đặc trưng cảnh quan Thủ đô. Việc cải tạo, thay thế phải dựa trên khảo sát hiện trạng, bảo đảm hài hòa giữa an toàn và bảo tồn.

Một nội dung đáng chú ý khác là phát triển mảng xanh nhiều tầng trên các tuyến phố có điều kiện phù hợp. Thành phố nghiên cứu trồng bổ sung cây bụi, cây hoa, thảm cỏ, kết nối các bồn cây riêng lẻ thành dải xanh liên tục, đồng thời bảo đảm không ảnh hưởng đến không gian đi bộ và công trình hạ tầng kỹ thuật.

Đặc biệt, Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố sẽ nghiên cứu các giải pháp theo nguyên lý “thành phố bọt biển”, như vườn mưa, rãnh sinh học, bồn cây thu nước mưa và bề mặt thấm. Những giải pháp này nhằm tăng khả năng giữ nước, làm chậm dòng chảy bề mặt, góp phần giảm áp lực cho hệ thống thoát nước đô thị.

Đối với những khu vực mật độ xây dựng cao, hạn chế quỹ đất trồng cây, Trung tâm đã khảo sát, thực hiện thí điểm phủ xanh trụ cầu, tường hầm chui, chân cầu vượt, nút giao, dải phân cách, nhà chờ xe buýt và một số công trình công cộng phù hợp trong quý IV-2026. Việc nhân rộng dự kiến thực hiện từ năm 2027 sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận.

Trong quản lý cây xanh, Hà Nội sẽ tiếp tục số hóa, chuẩn hóa dữ liệu về mã định danh, vị trí GIS, chủng loại, kích thước, tình trạng sinh trưởng, mức độ an toàn và lịch sử chăm sóc, cắt tỉa. Giai đoạn từ quý IV-2026 đến hết năm 2027 tập trung chuẩn hóa dữ liệu; từ năm 2028 đến 2030 duy trì cập nhật thường xuyên.

Thành phố cũng dự kiến xây dựng Sổ tay hướng dẫn thiết kế các không gian xanh, với mục tiêu trình Sở Xây dựng xem xét ban hành trong quý II-2027. Cùng với đó là rà soát quy trình, định mức kinh tế - kỹ thuật, đơn giá duy trì cây xanh để nâng cao chất lượng quản lý và sử dụng hiệu quả kinh phí.

Đối với chính quyền cơ sở, Trung tâm đề nghị UBND các xã, phường rà soát điều kiện thực hiện tại 517 vị trí dự kiến phát triển vườn hoa “bỏ túi”, tiểu cảnh, từng bước bổ sung không gian xanh ở những khu vực còn thiếu. Các địa phương đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý hành vi xâm hại cây xanh và phối hợp bảo vệ cây hiện hữu khi triển khai các dự án hạ tầng.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Trần Hữu Bảo nhấn mạnh yêu cầu phân công rõ đầu mối, nhiệm vụ, tiến độ và trách nhiệm, không để khoảng trống hoặc chồng chéo trong quản lý công viên, cây xanh, mặt nước. Các đơn vị cần chủ động rà soát hiện trạng, xử lý cây mất an toàn, chuẩn hóa dữ liệu và chuẩn bị kế hoạch năm 2027, không chờ đến khi có đủ mọi điều kiện mới triển khai.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, hiệu quả của Đề án phải được thể hiện bằng những chuyển biến cụ thể trong quản lý và duy trì không gian xanh, bảo đảm an toàn cây xanh, nâng cao chất lượng công viên, vườn hoa, mặt nước để người dân trực tiếp được thụ hưởng.