Hé lộ nguyên nhân khiến ông Trump bất ngờ hạ giọng với Greenland

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump rút lại các lời đe dọa sử dụng vũ lực nhằm vào Greenland đã khép lại nhiều tuần xáo trộn chính sách, trong bối cảnh các trợ lý cấp cao nỗ lực vừa đáp ứng ý chí của tổng thống vừa trấn an các đồng minh của Mỹ, theo hai nguồn tin am hiểu các cuộc trao đổi nội bộ.

Trong bài phát biểu hôm thứ Tư tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ, ông Trump lần đầu khẳng định sẽ không dùng vũ lực sau nhiều tuần tránh né trả lời. Cùng ngày, trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông cho biết sẽ không áp đặt các mức thuế từng được đe dọa có hiệu lực từ ngày 1/2. Động thái này ngay lập tức hạ nhiệt lo ngại trong giới ngoại giao và thị trường, vốn đã theo dõi sát các tín hiệu trái chiều từ Nhà Trắng.

Hai nguồn tin từ Nhà Trắng cho biết nhiều quan chức đã thúc đẩy cách tiếp cận mềm hơn, trong đó một số nhân vật chủ chốt không ủng hộ việc sử dụng lực lượng quân sự để chiếm lãnh thổ do Đan Mạch quản lý.

Sau khi loại bỏ phương án thuế quan, ông Trump cho biết ông và Tổng Thư ký NATO Mark Rutte đã xây dựng một khuôn khổ cho các cuộc đàm phán trong tương lai liên quan đến Greenland và rộng hơn là khu vực Bắc Cực. Ông giao nhiệm vụ cho các quan chức cấp cao tiếp tục trao đổi nhằm tìm kiếm một thỏa thuận khả thi, dù chi tiết cụ thể chưa được công bố.

Diễn biến này phản ánh rõ sự va chạm kéo dài giữa tham vọng của ông Trump đối với Greenland và những ràng buộc ngoại giao thực tế, đồng thời phản ánh phong cách điều hành đặc trưng bởi các quyết định được điều chỉnh nhanh và linh hoạt. Trước đó, Tổng thống Mỹ đã nhiều lần điều chỉnh lập trường về thuế quan và các vấn đề khác khi chịu sức ép từ kinh tế, chính trị hoặc biến động thị trường.

Khi được hỏi về việc các phụ tá không coi trọng phương án quân sự, người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly nhấn mạnh rằng chính quyền không loại trừ lựa chọn nào trừ khi chính ông Trump làm điều đó. Bà cho biết tuyên bố không dùng vũ lực của tổng thống là chỉ đạo rõ ràng và toàn bộ bộ máy sẽ tuân theo, đồng thời nói thêm rằng nếu đạt được thỏa thuận, Mỹ có thể theo đuổi lợi ích của mình tại Greenland với chi phí dài hạn thấp.

Trong những tuần trước đó, ông Trump đã khơi lại ý tưởng mua Greenland, lập luận hòn đảo có ý nghĩa then chốt đối với an ninh quốc gia của Mỹ trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cường quốc tại Bắc Cực gia tăng. Lãnh đạo Greenland và Đan Mạch nhanh chóng bác bỏ, khẳng định tương lai của hòn đảo thuộc về người dân địa phương và chỉ trích các động thái gây sức ép.

Một bài đăng cuối tuần từng đe dọa tăng thuế đối với các đồng minh châu Âu cho đến khi Mỹ được phép mua Greenland đã vấp phải phản ứng gay gắt từ nhiều nước EU. Theo nguồn tin Nhà Trắng, ý tưởng dùng thuế quan được một số thành viên nội các đề xuất nhưng sớm dấy lên lo ngại về nguy cơ trả đũa và vòng xoáy căng thẳng thương mại.

Các lời đe dọa được đưa ra trong bối cảnh một số quốc gia châu Âu điều động lực lượng quy mô nhỏ tới Greenland nhằm phát tín hiệu rằng họ coi trọng các cảnh báo an ninh từ Mỹ. Trước thềm Diễn đàn Kinh tế Thế giới, nhiều lãnh đạo châu Âu đồng loạt lên tiếng phản đối việc Mỹ mua lại hòn đảo, khiến bầu không khí ngoại giao thêm phần căng thẳng.

Đọc thêm: Thị trường toàn cầu đảo chiều sau tuyên bố mới của ông Trump về Greenland

Ông Trump từng nêu ý tưởng mua Greenland từ năm 2019 nhưng đẩy mạnh thông điệp sau khi trở lại Nhà Trắng. Trong các cuộc gặp năm ngoái, quan chức Mỹ từng trấn an phía Đan Mạch rằng quan hệ song phương ổn định, tạo cảm giác kịch bản quân sự không phải ưu tiên. Tuy nhiên, đến cuối năm, tổng thống bất ngờ khơi lại chủ đề sáp nhập, khiến các đối tác bất ngờ.

Theo các nguồn tin, dù nhiều trợ lý chia sẻ mục tiêu tăng ảnh hưởng của Mỹ tại Greenland, họ bất đồng sâu sắc về cách tiếp cận. Phần lớn kêu gọi thận trọng và cho biết không có thảo luận nghiêm túc về kế hoạch quân sự. Một số khác muốn giữ lại mọi lựa chọn. Nguồn tin cho hay Chủ tịch Ủy ban Nghiên cứu Bắc Cực Mỹ Tom Dans, Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio đã thúc đẩy giải pháp dung hòa, trong khi các nhân vật khác tỏ ra cứng rắn hơn.

Về pháp lý và quân sự, Greenland là lãnh thổ thuộc NATO, nơi Mỹ duy trì một căn cứ quân sự. Theo thỏa thuận ký năm 1951 giữa Mỹ và Đan Mạch, quân đội Mỹ được quyền tiếp cận Greenland để bảo vệ hòn đảo hoặc các lãnh thổ NATO khác, qua đó tạo điều kiện cho Washington điều động lực lượng khi cần thiết. Tuy nhiên, một nguồn tin Nhà Trắng cho biết tại cuộc gặp gần đây với các bộ trưởng Đan Mạch và Greenland, kịch bản hành động quân sự không được xem xét nghiêm túc. Cuộc trao đổi được đánh giá là cởi mở và thực chất, hướng tới tìm kiếm lối ra chung trong bối cảnh quan điểm giữa các bên vẫn chưa hoàn toàn đồng nhất.