Hiện thực hoá việc đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học

Tiếng Anh không chỉ là ngoại ngữ, mà trở thành sinh ngữ

Tại Hội thảo khoa học “Chia sẻ kinh nghiệm dạy – học và sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai trong các trường phổ thông tại Việt Nam” do Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội vừa tổ chức, PGS.TS Đào Thanh Trường – Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh: triển khai Kết luận số 91-KL/TW của Bộ Chính trị tiếp tục thực hiện Nghị quyết 29-NQ/TW về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo” nhấn mạnh “từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học” (gọi tắc là ELS); Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo cũng khẳng định “tăng cường việc dạy và học ngoại ngữ, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học”. Đây là cơ sở quan trọng để các trường phổ thông toàn quốc, cả công lập và ngoài công lập triển khai nhiều hoạt động thiết thực, sớm hiện thực hoá các chủ trương, quyết sách lớn nêu trên.

Theo chia sẻ của cô Nguyễn Huyền Trang, Hiệu trưởng Trường THCS Ngoại ngữ, để trường học sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai có nhiều yếu tố liên quan như học sinh, giáo viên tiếng Anh, giáo viên các môn học khác, gia đình, đội ngũ quản lý, cộng đồng…

Tại Trường THCS Ngoại ngữ, nhà trường đã thực hiện nhiều hình thức để học sinh "tắm" mình trong môi trường tiếng Anh, như thiết kế các phiếu học tập tiếng Anh, các môn học khác thì thiết kế dạng song ngữ. Các môn Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân xuất hiện thuật ngữ học thuật tiếng Anh. Nhà trường lồng tiếng Anh vào các hoạt động trải nghiệm môn Toán học, Lịch sử. Từng trang giáo án của giáo viên sử dụng tiếng Anh. Các kiến thức sinh học đều được các em xây dựng mô hình có tiếng Anh. Môn Vật lý với bài mạch điện thì có sơ đồ chú thích, poster sử dụng tiếng Anh. Giáo viên cũng khuyến khích học sinh thuyết trình bằng tiếng Anh và cộng điểm. Với môn Văn, các em cũng được hướng dẫn sử dụng slide dẫn chứng nghị luận văn học, nghị luận xã hội bằng tiếng Anh và đóng vai các chuyên gia, nhân vật trong tác phẩm để trao đổi nội dung. Trong kiểm tra đánh giá, nhà trường đưa tiếng Anh vào các bài kiểm tra giữa kỳ hoặc sử dụng các trích dẫn. Nếu các em làm đúng sẽ được cộng điểm.

"ESL xuất hiện trong mọi hoạt động của giáo viên, học sinh, trong kiểm tra đánh giá, trò chơi, sản phẩm của học sinh… Tuy nhiên, để làm được điều đó, chúng ta nên đặt từ những mục tiêu nhỏ, dễ làm và cần vượt qua rào cản tâm lý tin rằng đây là định hướng đúng đắn, cần cho sự phát triển và có niềm tin chắc chắc sẽ làm được", đại diện nhà trường THCS Ngoại ngữ cho biết.

Thạc sĩ Nguyễn Thị Mai Anh, giáo viên Ngữ văn, Trường THCS Ngoại ngữ cho biết, khi nghe nhà trường khởi động đề án “Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong”, cô đã rất lo lắng bởi mình là người “ngoại đạo”. Tuy vậy, khi bắt tay vào làm, vượt qua rào cản tâm lý, cô Mai Anh nhận thấy hoàn toàn có thể đưa tiếng Anh vào trong các bài giảng môn Ngữ văn mà không làm mất đi vẻ đẹp của tiếng dân tộc.

Với Thạc sĩ Phạm Thị Mai Hương, Tổ phó tổ Ngoại ngữ, Trường THPT Chuyên Ngoại ngữ, trong thời gian đầu triển khai đề án, cô cũng “có sự hoang mang nhất định”, đặc biệt khi tất cả các thầy cô bộ môn khác đều có thể sử dụng tiếng Anh để dạy học. Nhưng rồi, sự lo lắng đó nhanh chóng biến thành động lực nhờ chính thành tựu của học trò và các đồng nghiệp bộ môn khác. Giáo viên tiếng Anh không còn dừng lại ở việc dạy ngữ pháp, từ vựng đơn thuần mà ‘nhúng’ học sinh vào nhiều hoạt động, đòi hỏi dùng tiếng Anh như một sinh ngữ, tức phải sử dụng trong tình huống thực tế.

Trường học nông thôn triển khai thế nào?

Chia sẻ về việc đưa tiếng Anh vào các môn học ở vùng nông thôn, cô Lê Thị Trường, giáo viên tiếng Anh Trường Tiểu học Vạn Thắng (xã Cổ Đô, Hà Nội) cho hay: với môi trường học tập ở nông thôn, khó khăn là các trường chưa được trang bị những thiết bị hiện đại. Một số trường còn thiếu phòng học ngoại ngữ. Ngoài ra, sĩ số lớp học khá đông, trình độ học sinh khu vực nông thôn không đồng đều. Có em được tiếp xúc với tiếng Anh từ mầm non, nhưng cũng có em chỉ bắt đầu từ lớp 3.

Dù vậy, ở Trường Tiểu học Vạn Thắng, việc triển khai nội dung trên cũng gặp không ít thuận lợi khi nhận được nhiều chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, giáo viên các môn đều nhiệt huyết, học sinh cũng hào hứng với mô hình này, phụ huynh cũng tăng nhận thức khi quan tâm đến tiếng Anh nhiều hơn. Ngoài ra, vì là trường mới xây nên được trang bị đầy đủ phòng học ngoại ngữ. Nhờ đó, năm học vừa qua, nhà trường đã tổ chức nhiều hoạt động phong phú để bồi dưỡng năng lực tiếng Anh cho giáo viên và học sinh.

“Cứ tuần cuối cùng của tháng là cô trò sinh hoạt theo chủ đề. Các em còn được tham gia các hoạt động múa hát, kể chuyện, trò chơi, làm báo tường, phát biểu bằng tiếng Anh trong lễ khai giảng, trang trí trường, tổ chức các cuộc thi tiếng Anh... Với giáo viên cũng đưa ra nhiều phương pháp giảng dạy tiếng Anh, trang bị ứng dụng để học sinh hứng thú hơn trong giờ dạy; tích cực tham gia các buổi tập huấn. Hiện tại, học sinh của trường đã tiến bộ rõ rệt và nhiều em đã đạt được điểm 10 môn tiếng Anh....", cô Lê Thị Trường kể.

Về vấn đề này, TS Nguyễn Thị Mai Hữu, Trưởng ban Ban Quản lý Đề án Ngoại ngữ Quốc gia, Bộ GD&ĐT cũng khẳng định, việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là một thử thách, bởi dạy tiếng Anh cho học sinh đã khó, giờ đây lại dùng tiếng Anh để giảng dạy tất cả các môn khác trong nhà trường càng khó hơn.

Để triển khai chủ trương lớn của Chính phủ, TS Nguyễn Thị Mai Hữu cho rằng vẫn cần sự đầu tư thêm trang thiết bị dạy học, đường truyền, đặc biệt cho các trường vùng sâu, vùng xa. Chỉ khi các địa phương, nhà trường cùng nỗ lực, chia sẻ, nước ta mới sớm có thể đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Trong khuôn khổ hội thảo, Câu lạc bộ các trường định hướng ESL tại Việt Nam - CLB The Club of Vietnam ESL-oriented Schools (CVES) đã được ra đời để các trường nâng cao chất lượng dạy – học ngoại ngữ, kết nối và hợp tác, chia sẻ thực tiễn cùng phát triển bền vững.