Hội tụ sắc màu văn hóa tại "Chợ phiên vùng cao - Chào năm mới 2026"

"Chợ phiên vùng cao - Chào năm mới 2026" được tổ chức nhằm giới thiệu những nét văn hóa đầu Xuân với các nghi lễ, lễ hội, phong tục tập quán giúp du khách hiểu rõ hơn về văn hóa truyền thống, đặc trưng của các dân tộc. Qua đó góp phần bảo tồn, phát huy, quảng bá giá trị văn hóa dân tộc; tăng cường giao lưu giữa các dân tộc, đoàn kết, gắn bó và hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển nhân dịp đầu năm mới 2026.

Hoạt động Tết Dương lịch với sự tham gia của hơn 100 đồng bào của 16 dân tộc Nùng, Tày, Dao, Mông, Mường, Lào, Thái, Khơ Mú, Tà Ôi, Ba Na, Xơ Đăng, Gia Rai, Cơ Tu, Raglai, Ê Đê, Khmer) đến từ 11 địa phương có đồng bào hoạt động hàng ngày (Thái Nguyên, Hà Nội, Phú Thọ, Sơn La, Tuyên Quang, Huế, Gia Lai, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Cần Thơ). Cùng với đó, huy động thêm 24 đồng bào Khơ Mú, Mông xã Huổi Một, tỉnh Sơn La từ 1 – 4/1/2026.

"Chợ phiên vùng cao - Chào năm mới 2026" được tái hiện, hội tụ sắc màu văn hóa của các dân tộc vùng cao phía Bắc trong không khí hân hoan đón chào năm mới tại "Ngôi nhà chung" của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Điểm nhấn của chương trình là sự kết hợp giữa không khí vui tươi xuống chợ, các hoạt động dân ca, dân vũ, trò chơi dân gian (nhảy sạp, ném còn…), ẩm thực dân tộc, sản vật địa phương, nghề thủ công truyền thống với sắc màu các nhóm đồng bào phía Bắc đang hoạt động hằng ngày tại Làng, đồng bào Khơ Mú, Mông xã Huổi Một, tỉnh Sơn La và các tiểu thương vùng cao mời về tham gia chợ phiên. Cụ thể gồm 33 gian hàng giới thiệu sản vật địa phương; 4 gian nhà bạt giới thiệu ẩm thực truyền thống; 5 gian hàng nước phục vụ nhu cầu của du khách tham quan.

Cũng trong khuôn khổ chương trình sẽ có phần nội dung giới thiệu, trình diễn nghề thủ công truyền thống của các nhóm đồng bào vùng cao đến người dân và du khách. Mỗi một nghề thủ công truyền thống đều được tích lũy vốn tri thức khác nhau, được sinh ra và phát triển đồng hành cùng với sự hình thành các bản mường, bảo tồn nghề là bảo tồn làng bản truyền thống, bảo tồn cái cốt lõi văn hóa dân tộc. Đồng bào các dân tộc tham gia chợ phiên cùng nhau giới thiệu các nét văn hóa độc đáo ấy với sắc màu thổ cẩm của nghề dệt vải, thêu khăn, đan lát của các đồng bào dân tộc phía Bắc đang hoạt động hàng ngày tại Làng.

Cùng với đó là chương trình dân ca dân vũ “Sắc màu chợ phiên chào năm mới”. Các tiết mục dân ca, dân vũ mừng đất nước, ca ngợi quê hương đất nước, bản sắc dân tộc vùng, miền chào năm mới 2026 của đồng bào Khơ Mú, Mông xã Huổi Một, tỉnh Sơn La và đồng bào các dân tộc phía Bắc đang hoạt động hàng ngày tại Làng. Các nhóm đồng bào gặp gỡ, hân hoan chung niềm vui của tình đoàn kết, rạng ngời niềm tin đối với Đảng, Bác Hồ và quê hương đổi mới.

Chương trình cũng giới thiệu và trải nghiệm xôi ngũ sắc của đồng bào các dân tộc phía Bắc đang hoạt động hàng ngày tại Làng. Xôi ngũ sắc là món ăn truyền thống gắn với các lễ, Tết suốt bốn mùa trong năm. Xôi ngũ sắc có năm màu chủ đạo được chế biến từ nguyên liệu chính là gạo nếp có hạt tròn, dẻo, thơm và các loại cây, hoa tạo màu.

Theo quan niệm của đồng bào, mỗi màu đều có ý nghĩa khác nhau, mâm xôi ngũ sắc được tạo thành hình bông hoa năm cánh, tượng trưng cho âm dương, ngũ hành, biểu tượng của nhân sinh quan cao đẹp, hội tụ đầy đủ những giá trị văn hóa truyền thống và hiện đại. Đặc biệt còn thể hiện sự tôn kính đối với trời, đất, nước, thần linh, tổ tiên, cha mẹ và mong muốn vươn tới sự trọn vẹn, no đủ, hạnh phúc. Mặt khác, xôi ngũ sắc còn thể hiện sự đảm đang, khéo tay của người phụ nữ đồng bào nơi đây.

Đặc biệt, trong dịp Tết Dương lịch 2026, tại Làng Văn hóa các dân tộc Việt Nam còn tái hiện Lễ cầu mùa của dân tộc Khơ Mú, xã Huổi Một, tỉnh Sơn La. Lễ hội có 2 phần, một phần do đàn ông làm chủ lễ và phần lễ còn lại do đàn bà làm chủ lễ.

Đối với đàn bà làm chủ lễ thì thường diễn ra ở khu vực trồng lúa nương. Khi lúa chín, chủ nhà nhờ từ 5 - 15 người phụ nữ cùng thầy cúng lên nương làm lễ cúng tại nương đến khi gặt lúa xong mới được về. Những người phụ nữ gặt lúa theo hình thức là tuốt hạt thóc vào bung chứ không được dùng liềm cắt. Sau khi tuốt xong thì bắt đầu mổ lợn, mổ gà ăn mừng.

Ngày nay phong tục được cắt giảm hơn với các nghi thức: phần cúng các vị thần, phần lễ tôn vinh cây lúa, phần lễ đập lúa và phần hội gồm các trò chơi dân gian và múa hát. Công việc chuẩn bị cho lễ vật cúng hết sức chu đáo bao gồm gạo nếp, gà trồng, bát đũa, các vật dụng như vòng cổ, vòng tay, khăn vải, sáp ong, cây nêu.

Sau phần lễ là phần hội giao lưu của đồng bào Khơ Mú mừng vui và mong cầu mùa màng năm sau sẽ ấm no hơn năm trước.