Khởi công tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Sự kiện khởi công diễn ra trong ngày cả nước đồng loạt khởi công, khánh thành, thông xe kỹ thuật nhiều công trình, dự án chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đồng thời kỷ niệm 79 năm Ngày toàn quốc kháng chiến (19/12/1946 – 19/12/2025).

Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, Dự án thành phần 1 đủ điều kiện khởi công sau 10 tháng kể từ khi Quốc hội chấp thuận chủ trương đầu tư. Đây là kết quả của quá trình phối hợp giữa các cơ quan hữu quan của Việt Nam và Trung Quốc, cùng nỗ lực của đội ngũ cán bộ, kỹ sư, chuyên gia hai nước trong giai đoạn chuẩn bị.

Tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng là dự án lớn về quy mô và vai trò chiến lược. Theo thông tin dự án, tuyến có chiều dài tuyến chính khoảng 390,9 km, tuyến nhánh khoảng 27,9 km, đường đơn khổ 1.435 mm, vận chuyển hành khách và hàng hóa.

Tốc độ thiết kế tối đa 160 km/h trên tuyến chính đoạn từ ga Lào Cai mới đến ga Nam Hải Phòng; 120 km/h qua khu vực đầu mối Hà Nội; và 80 km/h ở các đoạn còn lại. Tuyến đi qua 6 tỉnh, thành phố gồm: Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng.

Điểm đầu tuyến tại vị trí nối ray với đường sắt Trung Quốc ở địa phận phường Lào Cai (tỉnh Lào Cai), tạo điều kiện phát triển liên vận quốc tế. Điểm cuối tại ga cảng Lạch Huyện (đặc khu Cát Hải, Hải Phòng), nơi gắn với cửa ngõ hàng hải quan trọng ở phía Bắc.

Tổng mức đầu tư toàn dự án hơn 203.200 tỷ đồng, thực hiện theo hình thức đầu tư công. Lộ trình triển khai đặt mục tiêu hoàn thành chậm nhất năm 2030.

Ở góc nhìn phát triển vùng, tuyến đường sắt này được kỳ vọng “kéo gần” tam giác biên giới – trung tâm – cảng biển, tạo trục vận tải khối lượng lớn, chi phí hợp lý cho hành lang Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, đồng thời mở thêm không gian phát triển logistics, công nghiệp phụ trợ và dịch vụ quanh các ga.

Dự án thành phần 1 khởi công hôm nay tập trung đầu tư hạ tầng kết nối đến 21 ga dọc tuyến và quảng trường ga trên địa bàn 6 tỉnh, thành phố. Phần việc này được coi là bước đi “đi trước một nhịp”, vừa bảo đảm khả năng tiếp cận các ga trong tương lai, vừa phục vụ trực tiếp công tác tổ chức thi công tuyến đường sắt chính.

Dự án thành phần 1 có tổng mức đầu tư 3.298 tỷ đồng. Theo tiến độ, báo cáo nghiên cứu khả thi đã được hoàn thành, thẩm định và phê duyệt vào tháng 11/2025. Đến 03/12/2025, công tác thiết kế cho gói thầu thi công tại 5 ga (Lào Cai, Phú Thọ, Bắc Hồng, Lương Tài, Hải Dương Nam) hoàn tất; ngày 12/12/2025 hoàn thành lựa chọn nhà thầu thi công và tư vấn giám sát, trước khi chính thức khởi công ngày 19/12/2025.

Trong khi đó, Dự án thành phần 2 – phần lõi xây dựng công trình đường sắt – dự kiến có tổng mức đầu tư khoảng 155.503 tỷ đồng. Kế hoạch đặt mốc hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi vào tháng 6/2026, thẩm định phê duyệt trong tháng 7/2026, lựa chọn nhà thầu từ tháng 9–12/2026, triển khai thi công từ tháng 12/2026 đến năm 2030.

Cùng với các gói xây lắp, công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường – hỗ trợ – tái định cư và di dời hạ tầng điện từ 110kV trở lên đang được các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam triển khai, ưu tiên hoàn thành mặt bằng tại 5 ga phục vụ khởi công. Riêng mặt bằng phục vụ dự án thành phần 2 dự kiến hoàn thành vào tháng 9/2026.

Đại diện Bộ Xây dựng nhấn mạnh vai trò của đường sắt trong bối cảnh chuyển dịch sang tăng trưởng xanh: tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính, ít gây ô nhiễm và an toàn. Đây cũng là một trong những lựa chọn quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero trong lĩnh vực xây dựng và hạ tầng.

Về phía tỉnh Lào Cai, ông Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định, việc tỉnh được lựa chọn là điểm cầu trung tâm mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Tuyến đường sắt, đặc biệt đoạn qua Lào Cai dài trên 143 km, với 5 nhà ga và 4 trạm tác nghiệp kỹ thuật, sẽ mở rộng không gian phát triển, đưa Lào Cai trở thành trung tâm logistics, du lịch và giao thương quốc tế của vùng Tây Bắc.

Dự án có khối lượng giải phóng mặt bằng rất lớn, liên quan đến hơn 6.500 hộ dân, tổng diện tích thu hồi gần 1.300 ha, với chi phí khoảng 8.200 tỷ đồng. Người đứng đầu chính quyền tỉnh Lào Cai khẳng định, tỉnh cam kết thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư công khai, minh bạch, bảo đảm đời sống và sinh kế lâu dài cho người dân.