Khu công nghệ số nâng tầm năng lực số Việt Nam

Đóng góp của khu công nghệ số vào hạ tầng và đổi mới sáng tạo

Theo số liệu của Cục Công nghiệp công nghệ thông tin (Bộ Khoa học và Công nghệ), cả nước hiện có 8 khu công nghệ số tập trung tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Cần Thơ, với khoảng 630 doanh nghiệp công nghệ số đang hoạt động. Điểm nổi bật là các doanh nghiệp trong mô hình này đều duy trì mức tăng trưởng 20% và đạt hiệu suất sử dụng đất lên tới 10 triệu USD/ha/năm, một con số vượt trội so với nhiều loại hình khu chức năng khác.

Những số liệu trên cho thấy khu công nghệ số đã và đang trở thành hạ tầng nền tảng của ngành công nghiệp công nghệ số Việt Nam. Đây là nơi hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy nghiên cứu phát triển thử nghiệm các mô hình AI, triển khai dữ liệu lớn, công nghệ IoT cũng như các dịch vụ số của chính quyền.

Trên thế giới, xu hướng phát triển khu công nghệ số đa lĩnh vực đang thay thế mô hình công viên phần mềm truyền thống. Những mô hình nổi bật có thể kể đến như One-North tại Singapore, Bangalore tại Ấn Độ hay Silicon Valley tại Hoa Kỳ. Các khu này sở hữu hạ tầng số mạnh bao gồm điện toán hiệu suất cao (HPC), trung tâm dữ liệu, mạng 5G–6G, đám mây và hệ thống IoT, đồng thời tạo môi trường mở kết nối doanh nghiệp, startup và cơ quan quản lý nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Tại Việt Nam, Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định phát triển một số khu công nghiệp công nghệ số là giải pháp trọng tâm. Nghị quyết ra đời trong bối cảnh thế giới tái cấu trúc chuỗi giá trị cung ứng, mang đến cơ hội lớn cho Việt Nam trong việc đón dòng vốn FDI vào các ngành công nghệ cao.

Các chuyên gia nhận định Việt Nam nên phát triển mô hình khu công nghệ số – đô thị xanh – thông minh, trong đó AI, bán dẫn, dữ liệu và an toàn mạng cần được xác định là lõi thu hút đầu tư. Một hệ sinh thái mở, gồm doanh nghiệp, startup và cơ quan quản lý, cùng môi trường thử nghiệm (sandbox) cho AI và đô thị thông minh sẽ giúp doanh nghiệp tăng tốc đổi mới sáng tạo và rút ngắn vòng đời thương mại hóa sản phẩm.

Để đạt được mục tiêu này, chính quyền địa phương cần chú trọng xây dựng các chính sách vượt trội, dịch vụ công minh bạch và quy trình một cửa số hóa nhằm tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp. Hạ tầng số mạnh kết hợp chính sách mở sẽ là yếu tố quyết định để khu công nghệ số trở thành trung tâm thúc đẩy năng lực cạnh tranh số của quốc gia.

Chính sách ưu đãi và yêu cầu hạ tầng cho các dự án công nghệ số

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang khiến nhu cầu về dữ liệu và năng lực tính toán tăng nhanh hơn bao giờ hết, kéo theo yêu cầu về hạ tầng trung tâm dữ liệu (IDC). Ông Nguyễn Đình Tuấn, Trưởng phòng Kỹ thuật nghiệp vụ của Công ty TNHH Viettel IDC cho rằng, IDC cần được xem là hạ tầng thiết yếu trong hệ sinh thái công nghệ số quốc gia, tương đương các khu logistics – năng lượng trọng điểm. “Một IDC công suất 30MW tiêu thụ lượng điện tương đương 100.000 hộ gia đình, cho thấy việc bảo đảm nguồn điện ổn định cho IDC quy mô lớn là thách thức không nhỏ trong bối cảnh nhu cầu AI ngày càng lớn”, ông Tuấn dẫn chứng.

Theo ông Nguyễn Đình Tuấn, để bảo đảm năng lực vận hành và đáp ứng nhu cầu tăng trưởng của doanh nghiệp công nghệ, cần ưu tiên quy hoạch đất và điện năng riêng cho IDC, đồng thời áp dụng cơ chế ưu đãi đặc thù cho nhà đầu tư và đơn vị vận hành. Điều này không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn là yếu tố then chốt trong việc thu hút các tập đoàn lớn trong lĩnh vực bán dẫn, HPC hoặc điện toán đám mây.

Bên cạnh đó, các dự án công nghệ thường đòi hỏi thủ tục nhanh chóng, trong khi thực tế vẫn còn nhiều khó khăn trong khâu cấp phép hoặc triển khai xây dựng hạ tầng. Để khắc phục, các địa phương và ban quản lý khu công nghệ cần sớm hoàn thiện mô hình “một cửa tại chỗ”, bảo đảm xử lý hồ sơ nhanh, minh bạch và rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.

Song song với việc cải thiện hạ tầng và thủ tục, Nhà nước đã ban hành một khung chính sách ưu đãi được đánh giá là chưa từng có. Theo Cục trưởng Cục Công nghiệp công nghệ thông tin Nguyễn Khắc Lịch, các dự án trong khu công nghệ số được hưởng thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 15 năm, miễn thuế 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo. Với các dự án siêu lớn từ 6.000 tỷ đồng thuộc lĩnh vực bán dẫn, HPC và công nghệ trọng điểm, thời hạn ưu đãi còn được kéo dài thêm 1,5 lần và được khấu trừ 200% chi phí nghiên cứu phát triển.

Về đất đai, nhà đầu tư xây dựng hạ tầng khu công nghệ số được miễn toàn bộ tiền thuê đất trong suốt thời gian dự án. Đặc biệt, để thu hút nhân lực chất lượng cao, chính sách mới cho phép miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm đối với người lao động làm việc trong ngành công nghệ số.

Những ưu đãi này không chỉ tạo động lực mạnh mẽ cho doanh nghiệp mà còn thể hiện quyết tâm của Nhà nước trong việc đưa khu công nghệ số trở thành trọng tâm phát triển trong kỷ nguyên số. Khi được kết hợp với hạ tầng hiện đại và môi trường pháp lý thông thoáng, khu công nghệ số được kỳ vọng sẽ trở thành bệ phóng để Việt Nam nâng tầm năng lực số và tăng cường sức cạnh tranh trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.