Sức bật từ kinh tế số và chuyển đổi xanh

Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu chuyển dần từ mô hình tăng trưởng phụ thuộc nhiều vào vốn, lao động, tài nguyên sang mô hình dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và năng suất các nhân tố tổng hợp.

Bước chuyển từ chuyển đổi số

Thực tế, những động lực mới bắt đầu hiện diện rõ hơn trong nền kinh tế Thủ đô. Cùng với thu hút các dự án công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghiệp xanh, Hà Nội đang thúc đẩy hạ tầng số 5G, internet vạn vật (IoT), hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuyển đổi các khu công nghiệp theo hướng sinh thái, công nghệ cao, thông minh.

Tuy nhiên, sức bật của kinh tế số không chỉ được tạo nên bởi sự xuất hiện thêm nhiều doanh nghiệp công nghệ. Không gian lớn hơn nằm ở khả năng đưa công nghệ vào những ngành kinh tế hiện hữu, từ sản xuất công nghiệp, thương mại đến logistics, tài chính, du lịch và dịch vụ.

Tại FPT, chiến lược phát triển giai đoạn mới được định hướng theo mô hình AI-First, tiến tới đưa AI trở thành một nền tảng trong hoạt động của doanh nghiệp. Trong lĩnh vực sản xuất, FPT cũng đã hợp tác với các đối tác công nghệ để nghiên cứu những mô hình nhà máy ứng dụng AI, dữ liệu thời gian thực và mô phỏng nhằm dự báo gián đoạn, tối ưu vận hành và rút ngắn quá trình ra quyết định.

Công ty cổ phần bóng đèn phích nước Rạng Đông cũng là ví dụ đáng chú ý. Từ một doanh nghiệp sản xuất truyền thống, Rạng Đông đã trải qua nhiều vòng chuyển đổi số, từng bước ứng dụng tự động hóa, robot, dữ liệu và công nghệ số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong định hướng phát triển của doanh nghiệp, chuyển đổi số hiện được đặt song hành với chuyển đổi xanh, sử dụng năng lượng tái tạo, kinh tế tri thức và phát triển bền vững.

Tại Vicostone, chuyển đổi xanh đang được triển khai theo hướng tích hợp sâu hơn vào quản trị và sản xuất. Từ năm 2025, Vicostone và các đơn vị liên quan duy trì kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064-1 và truy vết dấu chân carbon sản phẩm theo ISO 14067. Doanh nghiệp đồng thời tích hợp số hóa, kiểm soát phát thải và tối ưu tài nguyên trong vòng đời sản phẩm, từ nguyên liệu, sản xuất, phân phối tới tái chế và tái sử dụng. Năm 2026, Vicostone đã đưa ra thị trường 36 sản phẩm thuộc dòng Eco tại Australia và California để đáp ứng các yêu cầu mới về hàm lượng tinh thể thạch anh. Doanh nghiệp tiếp tục định hướng phát triển sản xuất thông minh, tuần hoàn, giảm phát thải và các dòng vật liệu tiên tiến, sinh thái.

Rõ ràng, khi các thị trường và chuỗi cung ứng đặt ra yêu cầu cao hơn về nguồn gốc nguyên liệu, hiệu quả sử dụng năng lượng, dấu chân carbon và trách nhiệm môi trường, doanh nghiệp không chỉ cần sản xuất được sản phẩm tốt mà còn phải có khả năng đo lường và chứng minh quá trình tạo ra sản phẩm đó.

Phát huy động lực tăng trưởng mới

Ở quy mô rộng hơn, xu hướng “xanh - thông minh” cũng đang xuất hiện trong định hướng phát triển các khu công nghiệp của Hà Nội. Thành phố đang thúc đẩy hạ tầng số, IoT, công nghiệp xanh và chuyển đổi các khu công nghiệp sang mô hình sinh thái, công nghệ cao, thông minh. Điều này mở ra khả năng "chuyển đổi kép" không chỉ diễn ra bên trong từng nhà máy mà từng bước hình thành ở cấp độ chuỗi cung ứng và hệ sinh thái sản xuất.

Một dấu mốc đáng chú ý là ngày 8-9-2026, Bộ Tài chính ban hành Khung đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh dành cho doanh nghiệp, trọng tâm là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khung gồm 3 trụ cột, 9 cấu phần, 36 khía cạnh và 62 tiêu chí, với 5 mức độ trưởng thành từ cơ bản tới tiên tiến và dẫn đầu. Việc hai quá trình được đưa vào cùng một khung đánh giá cho thấy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không còn được nhìn nhận như những chương trình riêng biệt.

Tuy nhiên, khoảng cách từ những mô hình tiên phong tới mặt bằng chung của cộng đồng doanh nghiệp vẫn còn lớn. Các tập đoàn và doanh nghiệp lớn thường có lợi thế về nguồn vốn, nhân lực, dữ liệu và khả năng đầu tư dài hạn. Riêng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, vấn đề đặt ra là yêu cầu chuyển từ những mô hình đơn lẻ sang tạo lập hệ sinh thái có khả năng lan tỏa công nghệ. Trong đó, doanh nghiệp công nghệ cung cấp nền tảng và giải pháp; doanh nghiệp đầu chuỗi tạo tiêu chuẩn và thị trường; các khu công nghiệp cung cấp hạ tầng số, năng lượng và dịch vụ dùng chung; trường đại học, viện nghiên cứu cung cấp nhân lực và tri thức. Doanh nghiệp nhỏ và vừa khi đó có điều kiện tiếp cận công nghệ với chi phí và rủi ro thấp hơn. Đây cũng là lý do chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn mới cần vượt khỏi cách tiếp cận đơn thuần là hỗ trợ mua phần mềm. Với sản xuất thông minh, doanh nghiệp cần hạ tầng kết nối, dữ liệu, nhân lực có kỹ năng và khả năng tiếp cận các công nghệ như AI, robot, IoT. Với chuyển đổi xanh, doanh nghiệp cần công cụ đo lường, dữ liệu phát thải, tiêu chuẩn kỹ thuật và nguồn vốn phù hợp.