Kiến trúc bền vững và phong thủy: vì không gian sống lành mạnh

Nhìn từ ánh sáng và gió

Trong đời sống đô thị, nhiều gia đình vẫn cân nhắc yếu tố phong thủy khi xây dựng hoặc cải tạo nhà ở, từ hướng cửa, bố cục phòng ốc đến cách lấy sáng, đón gió. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nếu tách khỏi lớp vỏ tâm linh, phong thủy truyền thống thực chất phản ánh những kinh nghiệm thích nghi lâu dài của con người với điều kiện tự nhiên.

KTS Ngô Tâm - Công ty CP tư vấn xây dựng COVIC cho rằng, nhiều nguyên tắc phong thủy quen thuộc hoàn toàn có thể lý giải bằng khoa học kiến trúc. Trong thiết kế nhà ở bền vững, ánh sáng tự nhiên được coi là yếu tố then chốt nhằm giảm tiêu thụ điện năng và cải thiện chất lượng không gian sống.

Cửa sổ, ban công, giếng trời được bố trí hợp lý không chỉ giúp tiết kiệm năng lượng mà còn tạo cảm giác thoải mái về thị giác. Dưới góc nhìn phong thủy, những không gian sáng sủa, thoáng đãng cũng được xem là nơi “sinh khí” lưu thông tốt.

“Yêu cầu nhà ở phải thông thoáng, đủ ánh sáng, tránh ẩm thấp là những tiêu chí cơ bản để đảm bảo sức khỏe người sử dụng. Đây cũng chính là nền tảng của kiến trúc bền vững hiện đại” - ông Ngô Tâm nhận định.

Thông gió tự nhiên là điểm giao thoa rõ rệt khác giữa hai khái niệm. Theo phong thủy, khí cần được lưu chuyển liên tục để tránh tù đọng; còn trong kiến trúc, luồng gió tự nhiên giúp giảm phụ thuộc vào điều hòa, hạn chế ẩm mốc và cải thiện chất lượng không khí trong nhà. Nhiều công trình cải tạo hiện nay không cần thay đổi kết cấu lớn, chỉ cần điều chỉnh bố cục, giảm vách ngăn, mở rộng không gian đón gió đã mang lại hiệu quả rõ rệt.

Thực tế cho thấy, khi các yếu tố ánh sáng và gió được cải thiện, chất lượng sống của cư dân cũng được nâng lên, bất kể họ có đặt nặng yếu tố phong thủy hay không. Đây chính là điểm gặp giữa kinh nghiệm dân gian và tư duy thiết kế hiện đại.

Chị Nguyễn Hải Anh (phường Yên Hòa), chủ một căn hộ chung cư cho biết khi cải tạo nhà, gia đình chị không thay đổi kết cấu mà tập trung mở rộng khu vực đón sáng, thay rèm mỏng hơn và bố trí lại đồ đạc. “Nhà sáng hơn, thoáng hơn, cảm giác rất khác. Tôi không nghĩ nhiều đến phong thủy, nhưng sau khi sửa, mọi người đều thấy dễ chịu hơn” - chị Hải Anh chia sẻ.

Điểm tựa chung cho phát triển bền vững

Bên cạnh ánh sáng và thông gió, vật liệu xây dựng đang trở thành mối quan tâm chung của cả phong thủy và kiến trúc bền vững. Trong phong thủy truyền thống, các vật liệu tự nhiên như gỗ, đá, đất nung thường được ưu tiên vì được cho là tạo cảm giác hài hòa, dễ chịu cho con người. Dưới góc nhìn hiện đại, đây cũng là nhóm vật liệu có mức độ phát thải thấp và ít ảnh hưởng đến sức khỏe.

Theo ông Trần Đức Thắng - chủ một đại lý kinh doanh vật liệu hoàn thiện, xu hướng lựa chọn vật liệu thân thiện môi trường đang ngày càng rõ nét. Các dòng sơn ít mùi, vật liệu hoàn thiện phát thải thấp, gạch không nung hay vật liệu tái chế đang dần được sử dụng nhiều hơn trong các công trình nhà ở, đặc biệt là nhà cải tạo. Việc lựa chọn vật liệu bền, an toàn giúp giảm tác động đến môi trường, đồng thời hạn chế rủi ro sức khỏe cho người sử dụng trong quá trình sinh hoạt lâu dài.

“Người tiêu dùng hiện nay không chỉ hỏi giá mà còn quan tâm đến độ an toàn, mùi sơn, khả năng tái chế và tuổi thọ sản phẩm. Những yếu tố này phù hợp với cả yêu cầu sống xanh lẫn quan niệm phong thủy về môi trường sống lành mạnh” - ông Thắng cho biết.

Tuy vậy, các chuyên gia cũng khuyến nghị cần tỉnh táo khi vận dụng phong thủy trong xây dựng và sửa chữa nhà ở. Giám đốc Công ty CP Module9 Đỗ Văn Hải cho biết, phong thủy chỉ nên đóng vai trò tham khảo, hỗ trợ bố cục không gian và lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện tự nhiên. “Nếu quá sa đà vào các yếu tố mang tính kiêng kỵ, can thiệp sâu vào kết cấu công trình mà thiếu cơ sở khoa học, không chỉ tốn kém mà còn tiềm ẩn rủi ro về kỹ thuật” - ông Hải cảnh báo.

Xét ở mục tiêu cuối cùng, phong thủy và kiến trúc bền vững đều hướng tới việc tạo ra không gian sống hài hòa, an toàn và tốt cho sức khỏe con người. Khi được tiếp cận đúng cách, hai khái niệm này không đối lập mà bổ trợ cho nhau, góp phần định hình lối sống tiết kiệm, thân thiện môi trường và phù hợp với điều kiện đô thị hiện đại.