Làn sóng trộm cắp đe dọa các bảo tàng châu Âu

Vụ trộm tại Bảo tàng Louvre ở Paris năm 2025, cùng hàng loạt vụ mất cắp tác phẩm nghệ thuật tại Pháp, Italy và Tây Ban Nha, đang làm gia tăng lo ngại về an ninh tại các bảo tàng nhỏ ở châu Âu, nơi thường thiếu kinh phí và nhân lực để bảo vệ những bộ sưu tập giá trị.

Tháng 3/2026, hai tên trộm đột nhập qua cửa sổ Bảo tàng Fondazione Magnani Rocca gần TP Parma, Italy. Chỉ trong khoảng ba phút, chúng lấy đi ba bức tranh của các danh họa Pháp Paul Cézanne, Pierre/Auguste Renoir và Henri Matisse, với tổng trị giá khoảng 9 triệu euro, tương đương 10 triệu USD. Trong lúc chuông báo động vang lên, một đồng phạm sử dụng bình chữa cháy gây hỗn loạn tại cổng chính, tạo điều kiện cho nhóm trộm tẩu thoát.

“Mọi điều có thể xảy ra sai sót đều đã xảy ra”, Reuters dẫn lời Stefano Roffi, Giám đốc quỹ tư nhân quản lý bảo tàng.

Đây là một trong hàng loạt vụ trộm tại các bảo tàng châu Âu kể từ sau vụ đột nhập Louvre năm 2025. Tại Italy, bốn tác phẩm của họa sĩ Antonello da Messina bị lấy khỏi một bảo tàng ở Sicily hồi tháng 8. Một tháng sau, hai tranh Renoir bị đánh cắp tại Cagnes/sur/Mer, miền Nam nước Pháp.

Ở Tây Ban Nha, hàng trăm đồng tiền vàng cổ bị lấy khỏi các bảo tàng tại Badajoz và Albacete. Một kho báu thời Đồ đồng tại Villena, gần Alicante, cũng trở thành mục tiêu của kẻ trộm.

Số liệu của đơn vị chuyên trách bảo vệ di sản văn hóa thuộc lực lượng Carabinieri Italy cho thấy nước này ghi nhận 17 vụ trộm tại bảo tàng và phòng trưng bày trong năm 2025, tăng so với 14 vụ năm trước. Theo báo cáo của Europol, Cơ quan Hợp tác thực thi pháp luật Liên minh châu Âu, các vụ trộm tại bảo tàng ngày càng táo bạo, trong đó kim loại quý, đá quý và những hiện vật có giá trị cao thường trở thành mục tiêu.

Các vụ việc liên tiếp cũng làm lộ rõ những hạn chế trong công tác bảo vệ di sản. Khảo sát năm 2024 của Bộ Văn hóa Pháp cho thấy chỉ khoảng 1/4 cơ sở văn hóa có kế hoạch ứng phó khẩn cấp và phòng ngừa rủi ro, trong khi gần một nửa chưa được trang bị hệ thống camera giám sát.

Thách thức càng lớn khi các bảo tàng và cơ sở trưng bày phân bố rộng khắp châu Âu. Italy hiện có hơn 4.400 bảo tàng và cơ sở tương tự, Tây Ban Nha khoảng 1.500. Tại Pháp, hơn 1.200 bảo tàng được công nhận danh hiệu “Musées de France”, dành cho những cơ sở lưu giữ các bộ sưu tập có giá trị lịch sử, nghệ thuật hoặc khoa học, chưa kể hàng trăm bộ sưu tập nhỏ khác.

Riêng tại Pháp, khoảng 85% bảo tàng nhỏ do chính quyền địa phương quản lý, với nguồn lực tài chính hạn chế. Trước những lo ngại về an ninh, Chính phủ Pháp hồi tháng 7 công bố kế hoạch gồm 33 biện pháp, dành ngân sách 30 triệu euro trong ba năm để tăng cường bảo vệ các bảo tàng địa phương.

Sau vụ trộm Louvre, một số bảo tàng cũng chủ động siết chặt các biện pháp phòng ngừa. Tại Sansepolcro, vùng Tuscany của Italy, nhà chức trách bổ sung camera, kéo dài thời gian lưu trữ hình ảnh và tăng cường kiểm tra túi xách, trang phục cồng kềnh của khách tham quan.

Tuy nhiên, theo Antonella Pinna, Chủ tịch Ủy ban Italy thuộc Hội đồng Bảo tàng Quốc tế, công nghệ chỉ là một phần của giải pháp. Bà nhấn mạnh rằng khi chuông báo động vang lên, điều quan trọng là phải có người kiểm tra và xử lý kịp thời.

Việc tăng cường an ninh cũng đặt ra yêu cầu cân bằng giữa bảo vệ hiện vật và duy trì trải nghiệm thuận tiện cho khách tham quan. “Bảo tàng vẫn phải là nơi mọi người có thể dễ dàng tiếp cận”, Reuters dẫn lời Florence Imbert, chuyên gia tư vấn an ninh cho các cơ sở văn hóa tại Paris.

Đối với vụ trộm gần Parma, ba bức tranh của Cézanne, Renoir và Matisse đã được lực lượng Carabinieri Italy tìm thấy hồi tháng 8 trong một thùng carton giấu tại căn hộ. Năm công dân Moldova bị bắt liên quan đến vụ việc.

Sau khi được thu hồi, các tác phẩm đã trở lại bảo tàng Fondazione Magnani Rocca. Cơ sở này cũng bố trí lực lượng bảo vệ thường trực 24 giờ mỗi ngày nhằm hạn chế nguy cơ tái diễn những vụ trộm tương tự.