Lập hồ sơ đề nghị UNESCO ghi danh di sản văn hóa phi vật thể “Phở” và “Múa rối nước”

Văn phòng Chính phủ có văn bản số 36/VPCP-KGVX gửi Bộ trưởng Bộ VHTT&DL; Chủ tịch UBND các tỉnh, TP: Hà Nội, Hưng Yên, Ninh Bình, Hải Phòng truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Mai Văn Chính về việc lập hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể “Phở” và “Múa rối nước” đề nghị ghi danh vào các danh sách của UNESCO.

Theo đó, về di sản văn hóa phi vật thể "Phở", Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính có ý kiến chỉ đạo như sau: đồng ý chủ trương lập hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể đề nghị ghi danh vào danh sách của UNESCO; giao UBND TP Hà Nội chủ trì, phối hợp với Bộ VHTT&DL, UBND tỉnh Ninh Bình và các địa phương có cộng đồng thực hành di sản lập hồ sơ khoa học và thực hiện các nhiệm vụ, công việc, quy trình, thủ tục có liên quan, bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định của pháp luật.

Về di sản văn hóa phi vật thể "Múa rối nước", Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính có ý kiến chỉ đạo đồng ý chủ trương lập hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể đề nghị ghi danh vào danh sách của UNESCO; giao UBND TP Hà Nội chủ trì, phối hợp với Bộ VHTT&DL, UBND TP Hải Phòng, UBND tỉnh Hưng Yên và các địa phương có cộng đồng thực hành di sản lập hồ sơ khoa học và thực hiện các nhiệm vụ, công việc, quy trình, thủ tục có liên quan, bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định của pháp luật.

Bộ VHTT&DL theo chức năng, nhiệm vụ được giao phối hợp, hướng dẫn UBND TP Hà Nội và các cơ quan, địa phương liên quan trong việc lập hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể đề nghị ghi danh vào danh sách của UNESCO theo đúng quy định của pháp luật về di sản văn hóa và pháp luật khác có liên quan; bảo đảm chất lượng, đáp ứng yêu cầu, tiêu chí và các quy định liên quan của UNESCO; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền những vấn đề vượt thẩm quyền.

Trước đó, Bộ VHTT&DL đã có Tờ trình số 591/TTr-BVHTTDL ngày 18/12/2025 về việc xin phép lập hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể "Phở" và "Múa rối nước" đề nghị ghi danh vào các danh sách của UNESCO. Các tỉnh, TP cũng đã có ý kiến đồng thuận, cụ thể: tỉnh Ninh Bình (Công văn số 199/UBND-VP6 ngày 1/10/2025), tỉnh Hưng Yên (Công văn số 1896/UBND-KGVX ngày 1/10/2025) và TP Hải Phòng (Công văn số 2596/UBND-VX ngày 11/10/2025).

Hiện nay, phở đã là món ăn nổi tiếng thế giới, được khách du lịch trong nước, quốc tế đánh giá cao. Tháng 8/2024, Bộ VHTT&DL đã có Quyết định số 2326/QĐ-BVHTTDL đưa “Phở Nam Định” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia thuộc loại hình tri thức dân gian; Quyết định số 2328/QĐ-BVHTTDL đưa “Phở Hà Nội” vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Theo quyết định, “Phở Hà Nội” và “Phở Nam Định” được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia nhờ đáp ứng đầy đủ các tiêu chí: có tính đại diện, thể hiện bản sắc cộng đồng, địa phương; phản ánh sự đa dạng văn hóa và sự sáng tạo của con người, được kế tục qua nhiều thế hệ; có khả năng phục hồi và tồn tại lâu dài; được cộng đồng đồng thuận, tự nguyện đề cử và cam kết bảo vệ.

Đây được xem là cơ sở bước đầu để Chính phủ đệ trình UNESCO xem xét, ghi danh phở vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Múa rối nước được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2012. Đây là loại hình nghệ thuật độc đáo duy nhất chỉ có ở Việt Nam, là sản phẩm độc đáo của nền văn minh lúa nước gắn liền với những điều kiện tự nhiên, sản xuất và sinh hoạt của cư dân nông nghiệp.

Tính đến nay, cả nước đã có 37 di sản được UNESCO ghi vào các danh sách của UNESCO (gồm 9 di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, 17 di sản văn hóa phi vật thể và 11 di sản tư liệu). Gần đây nhất, ngày 9/12/2025, tại Kỳ họp lần thứ 20 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO, Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003 đã thông qua quyết định ghi danh di sản nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.