"May đo" chính sách để công nghiệp hỗ trợ phát triển

Quy mô nhỏ, thiếu vốn đầu tư

Thông tin từ Hiệp hội Doanh nghiệp ngành Công nghiệp hỗ trợ TP Hà Nội (HANSIBA) cho thấy, hiện cả nước có khoảng 2.000 doanh nghiệp CNHT, riêng Hà Nội có hơn 900 doanh nghiệp. Khảo sát của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) cho thấy, hiện CNHT của Việt Nam mới chỉ đáp ứng khoảng 10% nhu cầu linh kiện, phụ tùng cho sản xuất trong nước.

Điều này khiến tỷ lệ nội địa hóa trong nhiều lĩnh vực đứng ở mức thấp như dệt may-da giày đạt khoảng 45-50%, cơ khí-chế tạo 15-20%, lắp ráp ô-tô từ 5-20%. Việc hạn chế nội địa hóa các sản phẩm CNHT dẫn tới khối lượng linh phụ kiện nhập khẩu hàng năm về Việt Nam để lắp ráp, chế tạo, sản xuất lên đến hàng chục tỷ USD (riêng sản phẩm linh kiện nhập khẩu thuộc ngành điện tử và ô tô vào khoảng 35-50 tỷ USD). 

Lý giải nguyên nhân khiến ngành CNHT Việt Nam chậm lớn, Trưởng ban Kết nối giao thương, Liên minh Hỗ trợ Công nghiệp Việt Nam (VISA) Trần Thanh Hòa cho biết, hơn 90% doanh nghiệp CNHT Việt Nam quy mô nhỏ và vừa, trong khi đầu tư cho CNHT đòi hỏi lượng vốn lớn những việc tiếp cận không hề dễ dàng.

Đồng tình với phản ánh này,Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) Trương Thị Chí Bình nêu rõ, hiện hầu hết nguyên liệu CNHT phải nhập khẩu, doanh nghiệp phải vay vốn thế chấp với lãi suất đến 8,5%/năm, trong khi nhiều nước trên thế giới chỉ 1%, cao lắm khoảng 4-5%/năm. Việc vay vốn lãi suất cao dẫn đến giá thành sản xuất cao hơn ít nhất 20% so với giá hàng ngoại nhập nên khó kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Là doanh nghiệp FDI có nhu cầu lớn về vật tư, linh kiện Tổng giám đốc Công ty TNHH Canon Việt Nam Katsuyoshi Soma cho biết, hiện Canon có 59 nhóm linh kiện cần nội địa hóa nhưng nhà cung cấp Việt Nam mới chỉ có khả năng cung cấp một số sản phẩm nhựa, bao bì đóng gói, linh kiện in ấn…. “Để sản xuất ra 1 chiếc máy in, Canon cần tới gần 400 linh kiện với nhiều chủng loại khác nhau nên doanh nghiệp luôn tìm kiếm thêm các nhà cung cấp mới tại Việt Nam”-ông Katsuyoshi Soma chia sẻ.

Tương tự, đại diện Samsung Việt Nam cho biết, Samsung sản xuất 180 triệu điện thoại/năm nên đòi hỏi nguồn linh kiện rất lớn, chất lượng đảm bảo và sẵn sàng thay đổi theo các chiến lược mới. Trong khi đó, để đáp ứng yêu cầu này đối với các DN CNHT Việt Nam là vô cùng khó khăn do nguồn vốn đầu tư còn hạn chế, khó tiếp cận được công nghệ mới nên sản phẩm CNHT rất khó cung ứng được cho các DN lớn trong chuỗi sản xuất công nghiệp ngay cả tại thị trường Việt Nam.

Khó khăn trong đầu tư khiến các doanh nghiệp CNHT “chậm lớn”, khó tiếp cận được công nghệ mới nên sản phẩm CNHT hiện vẫn rất khó kết nối, cung ứng cho doanh nghiệp lớn trong chuỗi sản xuất công nghiệp thế gới và ngay cả tại thị trường Việt Nam.

Tiếp sức cho doanh nghiệp

Theo các chuyên gia kinh tế, để ngành CNHT phát triển đòi hỏi phải có "trợ lực" của Nhà nước thông qua hệ thống chính sách đồng bộ, ổn định giúp doanh nghiệp phát triển bền vững.

Chủ tịch HANSIBA Nguyễn Hoàng kiến nghị, để CNHT phát triển đòi hỏi Chính phủ sớm ban hành Luật về CNHT. Đặc biệt cần khuyến khích công ty đa quốc gia, công ty FDI thực hiện nội địa hóa thông qua những chính sách khuyến khích về thuế, lao động, nghiên cứu phát triển... Các bộ, ngành tạo đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ, liên kết giữa doanh nghiệp CNHT Việt Nam với công ty nước ngoài để tiếp cận công nghệ mới cũng như tiêu thụ sản phẩm...

" Chính phủ cần sớm ban hành luật về CNHT cũng như cụ thể hóa các Nghị định để cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp cận các ưu đãi về đất đai, tài chính, công nghệ, kết nối đầu ra giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp quốc tế"-ông Hoàng nêu rõ.

Tương tự, Chủ tịch danh dự Liên minh Hỗ trợ Công nghiệp Việt Nam (VISA) Nguyễn Trí Dũng nêu rõ, muốn CNHT phát triển đòi hỏi Chính phủ và doanh nghiệp cùng song hành... Nhưng để được điều này, cần cho phép các doanh nghiệp CNHT được tiếp cận vay vốn ODA đầu tư mua sắm thiết bị, máy móc, công nghệ cao. “Đề nghị Chính phủ tiếp tục hỗ trợ, khuyến khích, bảo hộ các DN Việt Nam sản xuất, kinh doanh không vi phạm các quy định của Việt Nam cũng như các Hiệp định kinh tế quốc tế đã và sẽ ký với quốc tế. Việc áp dụng và xây dựng, phát triển ngành CNHT Việt Nam có sự điều tiết của Nhà nước là điều vô cùng cấp thiết”, ông Dũng “hiến kế”.

Thông tin về những chính sách hỗ trợ doanh nghiệp CNHT phát triển, Phó Trưởng phòng Nghiên cứu Công nghiệp, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, Nguyễn Mạnh Linh cho biết, nhằm hỗ trợ ngành CNHT phát triển, Chính phủ đã ban hành Nghị định 111/2015 về phát triển CNHT, từ đó tạo hành lang pháp lý và ưu đãi cho doanh nghiệp trong việc chuyển giao công nghệ, thử nghiệm, chứng nhận chất lượng, phát triển hạ tầng, đặc biệt là các trung tâm hỗ trợ công nghiệp tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh

Thông tin những giải pháp hỗ trợ DN CNHT Hà Nội phát triển, tiếp cận chuỗi cung ứng toàn cầu, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền cho biết, TP Hà Nội ban hành Kế hoạch số 301/KH-UBND về Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ TP Hà Nội năm 2025. Theo đó, TP Hà Nội đẩy mạnh thu hút đầu tư từ mọi thành phần kinh tế vào lĩnh vực CNHT nhằm gia tăng số lượng và chất lượng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực CNHT; Tăng cường thu hút các doanh nghiệp CNHT vào khu công nghiệp hỗ trợ Nam Hà Nội và các khu công nghiệp, khu công nghệ cao, cụm công nghiệp đã được đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật. Đồng thời tăng cường kết nối, hỗ trợ doanh nghiệp CNHT trở thành nhà cung ứng sản phẩm cho khách hàng trong và ngoài nước: Tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp CNHT.

Bên cạnh đó, TP Hà Nội còn hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản lý đáp ứng yêu cầu của các chuỗi sản xuất toàn cầu trong quản trị doanh nghiệp, quản trị sản xuất; Đánh giá khả năng và nhu cầu áp dụng các tiêu chuẩn, hệ thống quản lý trong sản xuất tại các doanh nghiệp; Hỗ trợ đánh giá, công nhận hệ thống quản trị doanh nghiệp và quản trị sản xuất. Hỗ trợ nghiên cứu phát triển, ứng dụng chuyển giao và đổi mới công nghệ trong sản xuất thử nghiệm linh kiện, phụ tùng, nguyên liệu và vật liệu.