Nga tập trận chung với Iran và Trung Quốc

Theo Trợ lý Tổng thống Nga, ông Nikolay Patrushev, Nga, Trung Quốc và Iran sẽ tiến hành các cuộc tập trận hải quân chung trong khuôn khổ tăng cường hợp tác quân sự, hướng tới việc định hình lại cán cân quyền lực toàn cầu trên biển.

Chiến hạm của 3 quốc gia đã được điều động tới khu vực ngoài khơi Iran để tham gia diễn tập, ông Patrushev nói với báo Nga Argumenty i Fakty ngày 17-2. Theo ông Patrushev, hoạt động này là một phần trong nỗ lực chung nhằm xây dựng “trật tự thế giới đa cực trên đại dương”, để đáp trả điều mà ông gọi là sự thống trị lâu dài của phương Tây trên biển.

Cuộc tập trận mang tên “Vành đai An ninh Hàng hải” dự kiến diễn ra trong tháng này tại Vịnh Oman và khu vực phía Bắc Ấn Độ Dương, với sự tham gia của tàu chiến và máy bay từ cả 3 nước. Ban đầu do Iran khởi xướng, cuộc tập trận này được tổ chức thường niên theo hình thức ba bên kể từ năm 2019, ngoại trừ năm 2021 khi Trung Quốc không tham gia.

Quan chức Nga lưu ý rằng các đại dương đang một lần nữa trở thành nền tảng cho “hành động gây hấn quân sự” và sự trở lại của “ngoại giao pháo hạm”, viện dẫn những căng thẳng gần đây xung quanh Venezuela và Iran. “Phương Tây đã thống trị các vùng biển trong thời gian dài, cho đến đầu thế kỷ này, nhưng hiện nay vị thế bá quyền đó gần như đã lùi vào quá khứ,” ông ông Patrushev nhấn mạnh.

Trong một diến biến liên quan, truyền thông Iran dẫn lời Tư lệnh Hải quân Hassan Maghsoodloo cho biết Moscow và Tehran cũng sẽ tiến hành các cuộc diễn tập hải quân phối hợp trong tuần này.

Các cuộc diễn tập quân sự diễn ra trong bối cảnh vòng đàm phán gián tiếp thứ hai giữa Mỹ và Iran do Oman làm trung gian vừa diễn ra tại Geneva (Thụy Sĩ) hôm 17/2, xoay quanh chương trình hạt nhân của Tehran.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi thông báo hai bên đã đạt được "bộ nguyên tắc định hướng" để đàm phán và soạn thảo thỏa thuận với Mỹ, song thừa nhận việc xây dựng một thỏa thuận chính thức sẽ “rất khó khăn”.

Phát biểu với kênh Nox News, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance nhận định các cuộc đối thoại giữa Washington và Tehran là một bước đi tích cực, nhưng nhấn mạnh rằng “rõ ràng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt ra những lằn ranh đỏ mà phía Iran hiện chưa sẵn sàng thừa nhận và cùng xử lý”.

Trong nhiệm kỳ đầu, Tổng thống Donald Trump đã đơn phương rút Mỹ khỏi Thỏa thuận hạt nhân năm 2015, và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt mạnh tay đối với Iran. Chính quyền Tổng thống Trump hiện đang tìm cách gây sức ép buộc Iran chấp nhận một thỏa thuận hạt nhân mới.

Về phần mình, chính quyền Tehran khẳng định chương trình hạt nhân của nước này hoàn toàn vì mục đích hòa bình và nhiều lần tuyên bố sẽ không chấp nhận yêu cầu của Washington về việc đưa hoạt động làm giàu uranium về mức 0.

Căng thẳng tiếp tục leo thang kể từ khi Israel và Mỹ tiến hành các cuộc không kích phối hợp nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran vào tháng 6 năm ngoái – chiến dịch mà Tehran lên án là hành động vi phạm chủ quyền vô cớ. Kể từ đó, Washington đã tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực, triển khai thêm lực lượng hải quân và không quân.

Trong những tuần gần đây, Mỹ đã điều động hai nhóm tác chiến tàu sân bay tới Trung Đông, trong bối cảnh Tổng thống Trump úp mở khả năng tấn công Iran. Đáp lại, nước Cộng hòa Hồi giáo Iran cũng tiến hành các cuộc diễn tập bắn đạn thật khẩn cấp và cảnh báo sẽ nhắm mục tiêu vào các căn cứ của Mỹ trong khu vực nếu bị tấn công. Đại giáo chủ Khamenei mới đây cũng cảnh báo Tổng thống Trump rằng “ngay cả đội quân mạnh nhất thế giới đôi khi cũng có thể bị giáng đòn đến mức không thể đứng dậy”, theo truyền thông Iran.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran hôm thứ Ba cũng tổ chức tập trận tại eo biển Hormuz – điểm nghẽn chiến lược đối với các tuyến vận chuyển dầu mỏ toàn cầu, đồng thời cảnh báo có thể phong tỏa tuyến đường biển này nếu bị tấn công. Ước tính mỗi ngày có khoảng 100 tàu thương mại đi qua eo biển, do đó bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể gây tác động đáng kể tới thị trường năng lượng thế giới.