Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc tế Đồng Tâm: gần một nửa phần mộ chưa biết tên

Nằm lặng lẽ giữa thung lũng thuộc khu phố Đồng Tâm, xã Thiết Ống, tỉnh Thanh Hóa, Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc tế Đồng Tâm là nơi yên nghỉ của hơn 2.100 liệt sĩ đến từ nhiều tỉnh, thành trong cả nước, trong đó có 16 phần mộ liệt sĩ nước bạn Lào. Phần lớn trong số họ là quân tình nguyện Việt Nam đã anh dũng hy sinh trên đất bạn Lào và Campuchia. Đáng tiếc, đến nay vẫn còn hơn 1.000 phần mộ chưa xác định được danh tính.

Trải qua nhiều lần đổi tên, từ Nghĩa trang Đồng Tâm, Nghĩa trang Liệt sĩ Bá Thước, đến năm 2017, theo Nghị quyết số 50/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Thanh Hóa khóa XVII, nghĩa trang chính thức mang tên Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc tế Đồng Tâm. Tên gọi mới thể hiện quy mô, tầm vóc và ý nghĩa thiêng liêng của tình đoàn kết giữa các dân tộc.

Những năm gần đây, công tác tìm kiếm, cất bốc, quy tập hài cốt liệt sĩ giữa hai tỉnh Thanh Hóa và Hủa Phăn (Lào), giữa hai nước Việt Nam và Lào tiếp tục được đẩy mạnh. Nhiều hài cốt liệt sĩ là quân tình nguyện Việt Nam hy sinh tại Lào, cũng như cán bộ, bộ đội, lưu học sinh Lào hy sinh tại Việt Nam đã được đưa về an táng tại đây.

Ông Phạm Văn Nguyễn, người trông nom nghĩa trang suốt gần 30 năm, chia sẻ: “Mỗi ngày đối diện với hơn 2.100 phần mộ, tôi càng thấm thía nỗi đau chiến tranh. Không chỉ là sự mất mát về thân thể và tuổi xuân, mà còn là day dứt khi có những người hy sinh mà đến giờ vẫn chưa biết họ là ai.”

Cứ mỗi dịp 27/7, nhiều gia đình từ khắp mọi miền đất nước lại trở về nơi này để thắp hương tri ân. Như gia đình liệt sĩ Phạm Đức Nhật (tỉnh Thái Nguyên), năm nào cũng xuất phát từ 4 giờ sáng để kịp thắp nhang cho người thân. “Trước kia, gia đình để ông nằm lại đây cùng đồng đội. Nhưng năm nay, chúng tôi đã quyết định đưa ông về quê để tiện chăm sóc mộ phần”- người cháu cho biết.

Gia đình liệt sĩ Quách Văn Thẩm ở xã Ngọc Liên, tỉnh Thanh Hóa chia sẻ về hành trình tìm mộ người thân kéo dài nhiều năm với biết bao nỗi niềm trăn trở. Cách đây 3 năm, trong một lần đến Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc tế Đồng Tâm, họ mang theo hy vọng mong manh tìm dấu tích người thân. Phép màu đã xuất hiện, gia đình họ tìm thấy phần mộ của liệt sĩ giữa hơn 2.100 ngôi mộ tại nghĩa trang này. Kể từ đó, mỗi dịp 27/7, họ đều trở về đây, thắp nén hương tri ân và tưởng nhớ, như một cách kết nối hiện tại với quá khứ, để sự hy sinh cao cả của người liệt sĩ mãi được ghi nhớ.

Trong không gian yên bình ấy, mỗi phần mộ là một câu chuyện còn dang dở. Hơn một nửa số liệt sĩ vẫn chưa xác định được danh tính, lặng lẽ chờ ngày được gọi tên. Đó là món nợ thiêng liêng của thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Thanh Hóa là một trong những địa phương có số lượng liệt sĩ hy sinh nhiều nhất cả nước với 55.932 người, trong đó có 37.720 liệt sĩ chưa rõ thông tin; 529 bà mẹ liệt sĩ, trong đó có 55 Mẹ Việt Nam Anh hùng và hơn 36.000 thân nhân liệt sĩ.

Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, tỉnh Thanh Hóa đã ban hành kế hoạch khảo sát thông tin mộ liệt sĩ và thu nhận mẫu ADN từ thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính. Việc tích hợp dữ liệu ADN với cơ sở dữ liệu căn cước công dân cũng đang được triển khai nhằm đẩy nhanh quá trình xác minh, từng bước làm sáng tỏ danh tính những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.