Ngôi vương trong làng xe điện thế giới bất ngờ đổi chủ

Năm 2025 đánh dấu sự đảo chiều lịch sử trong ngành công nghiệp xe điện toàn cầu, khi gã khổng lồ Tesla chính thức bị đối thủ BYD đến từ Trung Quốc vượt mặt để trở thành nhà sản xuất xe điện thuần túy (BEV) lớn nhất thế giới. Với 2,26 triệu xe điện thuần bán ra, BYD bỏ xa con số 1,64 triệu chiếc của Tesla, chấm dứt giai đoạn thống trị nhiều năm của hãng xe điện đến từ Mỹ.

Sự kiện này không hoàn toàn bất ngờ với giới quan sát. Suốt năm qua, BYD liên tục thu hẹp khoảng cách, thậm chí vượt Tesla tại nhiều thị trường châu Âu dù chịu thuế nhập khẩu cao và chưa thể bán xe tại Mỹ. Trong khi Tesla ghi nhận năm thứ hai liên tiếp doanh số sụt giảm 8,6%, BYD đạt tăng trưởng gần 28% ở mảng xe điện thuần.

Nếu tính cả xe hybrid sạc điện, tổng doanh số BYD đã vượt mốc 4,6 triệu chiếc, củng cố vị thế áp đảo tại Trung Quốc, thị trường ô tô lớn nhất hành tinh.

BYD bứt tốc, Tesla tục dốc

Sự trỗi dậy của BYD bắt nguồn từ chiến lược tập trung vào phân khúc giá rẻ và khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng. Các mẫu xe như Seagull với giá dưới 10.000 USD tại Trung Quốc đã giúp hãng tiếp cận đông đảo người tiêu dùng ở các thị trường mới nổi.

Việc tích hợp dọc từ sản xuất pin đến lắp ráp xe hoàn chỉnh giúp BYD giảm chi phí đáng kể, đặc biệt với công nghệ pin Blade nổi tiếng về độ an toàn và hiệu quả. Trong năm qua, xuất khẩu của BYD tăng vọt 145-151%, với các thị trường châu Âu và khu vực Mỹ-Latin trở thành điểm sáng.

Riêng tại Anh, doanh số của BYD tăng gần 900%, dù xuất phát từ nền tảng thấp. Bên cạnh đó, hãng còn mở rộng sản xuất tại Thái Lan, Brazil, Hungary để né thuế quan và đẩy mạnh sự hiện diện trên toàn cầu.

Ngược lại, Tesla phải đối diện với hàng loạt khó khăn chồng chất. Việc chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump chấm dứt tín dụng thuế liên bang 7.500 USD từ cuối tháng 9/2025 đã giáng đòn nặng vào nhu cầu xe điện tại Mỹ, thị trường chiếm gần nửa doanh thu của hãng. Tính riêng trong quý 4/2025, Tesla chỉ giao 418.227 xe, giảm 16% so với cùng kỳ và thấp hơn dự báo phân tích.

Dòng sản phẩm cũ kỹ, Cybertruck bán chậm cùng các phiên bản làm mới Model Y không đủ sức hút càng khiến tình hình thêm trầm trọng. Một phần nguyên nhân khác còn đến từ hình ảnh thương hiệu bị ảnh hưởng bởi các hoạt động chính trị của tỷ phú Elon Musk - nhà sáng lập và giám đốc điều hành của Tesla, dẫn đến làn sóng biểu tình và tẩy chay tại một số thị trường phương Tây.

Cuộc đua chưa ngã ngũ

Cách đây hơn một thập kỷ, trong một cuộc phỏng vấn năm 2011, Elon Musk từng cười lớn khi được hỏi về BYD: “Bạn đã xem xe của họ chưa?”. Ông cho rằng sản phẩm của BYD không hấp dẫn, công nghệ yếu và hãng chỉ nên lo “sống sót” tại Trung Quốc.

Tuy nhiên, đến năm 2023, người giàu nhất thế giới đã phải thừa nhận trên mạng xã hội X rằng xe BYD giờ đây “rất cạnh tranh”. Sự thay đổi thái độ này phản ánh thực tế khắc nghiệt mà Tesla đang đối mặt: nếu không có rào cản thương mại, các hãng xe Trung Quốc có thể “phá hủy” phần lớn đối thủ toàn cầu.

Dù vậy, cuộc đua trong ngành xe điện vẫn được dự báo là còn rất dài và chưa có dấu hiệu chậm lại. Dù mất ngôi đầu về doanh số, Tesla vẫn được định giá cao hơn nhờ kỳ vọng vào công nghệ tự lái và robot. Các nhà đầu tư tiếp tục đặt cược vào robotaxi Cybercab và robot hình người Optimus, những dự án mà Elon Musk cho là sẽ định hình tương lai của hãng.

Yếu tố địa chính trị cũng làm cuộc đua thêm phần kịch tính. Khả năng áp thuế cao hơn đối với xe điện Trung Quốc tại Mỹ và châu Âu có thể làm chậm đà tiến của BYD, trong khi Tesla lại được hưởng lợi từ sản xuất nội địa. 

Giữa bối cảnh thị trường xe điện toàn cầu dự báo tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, ngôi vương được dự báo có thể dễ dàng đổi chủ chỉ sau một năm nữa.