Ngưỡng doanh thu chịu thuế 200 triệu đồng/năm: chưa áp dụng đã lỗi thời

Không phù hợp với mặt bằng chi phí và thu nhập

Dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) lần này được Chính phủ trình với phạm vi điều chỉnh lớn, thay thế toàn bộ 35 điều của Luật hiện hành. Đáng chú ý, dự thảo xác định doanh thu 200 triệu đồng/năm là ngưỡng mà hộ kinh doanh cá thể sẽ phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Đây cũng là mức doanh thu được miễn thuế VAT và thuế thu nhập cá nhân khi cơ chế thu khoán kết thúc, chuyển sang phương thức tự kê khai, nộp thuế từ ngày 1/1/2026.

Tuy nhiên, mức doanh thu 200 triệu đồng/năm lập tức nhận nhiều băn khoăn từ đại biểu Quốc hội và dư luận. Nhiều ý kiến cho rằng, đây là con số quá thấp trong bối cảnh các chi phí đầu vào như nguyên liệu, mặt bằng, lao động, vận chuyển đều tăng cao. Một hộ kinh doanh có thể đạt doanh thu hơn 200 triệu đồng nhưng thu nhập ròng lại rất thấp do biên lợi nhuận ngày càng mỏng.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP Hồ Chí Minh) chỉ ra rằng, mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế hiện đã lên tới 15,5 triệu đồng/tháng, tương đương 186 triệu đồng/năm. “Nếu doanh thu chỉ 200 triệu đồng/năm, sau khi trừ chi phí tối thiểu, phần thu nhập còn lại rất thấp. Lấy ngưỡng doanh thu này để áp thuế là chưa hợp lý và không tương thích với nguyên tắc đánh thuế trên thu nhập sau giảm trừ” – đại biểu Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh.

Thực tế, doanh thu 200 triệu đồng tương đương chưa tới 17 triệu đồng/tháng, mức khó đủ bù chi phí vận hành của hầu hết hộ kinh doanh hiện nay. Chị Phạm Thị Hương, chủ quán bún ở phường Hà Đông cho biết, chỉ để hòa vốn đã cần doanh thu khoảng 1 triệu đồng/ngày. Nếu doanh thu hơn 540.000 đồng/ngày đã phải nộp thuế, thì ngưỡng 200 triệu đồng/năm là hoàn toàn không thực tế.

Trường hợp các cửa hàng tạp hóa cũng tương tự. Chị Nguyễn Thị Phượng – chủ cửa hàng tạp hóa ở quận Cầu Giấy cho biết: “Hàng tạp hóa có doanh thu cao, nhưng lợi nhuận chỉ vài trăm đến một nghìn đồng mỗi sản phẩm; nếu áp thêm thuế, buộc chúng tôi phải tăng giá bán, điều này đồng nghĩa sẽ giảm sức cạnh tranh”.

Nêu quan điểm về vấn đề này, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam Nguyễn Thị Cúc đề xuất nâng ngưỡng miễn thuế lên tối thiểu 500 triệu đồng/năm, thậm chí 1 tỷ đồng để tương xứng mặt bằng thu nhập hiện nay. Theo bà Cúc, ngưỡng 200 triệu đồng đã không còn phù hợp và có thể làm gia tăng áp lực đối với nhóm kinh doanh nhỏ, vốn chịu ảnh hưởng lớn từ biến động kinh tế.

Cần mô hình quản lý thuế linh hoạt và minh bạch

Theo cơ quan thuế, việc tính toán lại ngưỡng doanh thu miễn thuế là cần thiết trong bối cảnh mới. Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết, với ngưỡng 200 triệu đồng, hiện có khoảng 44,4% số hộ kinh doanh sẽ được miễn thuế.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cũng cho rằng, việc tính toán ngưỡng là cần thiết. Trong dự thảo Luật thuế Thu nhập cá nhân sửa đổi, quy định giao Chính phủ xác định ngưỡng doanh thu mà cá nhân, hộ kinh doanh không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Việc này tạo ra sự linh hoạt theo sự phát triển kinh tế - xã hội.

Theo lãnh đạo Cục Thuế, khi các hộ kinh doanh đi vào ổn định trong quá trình chuyển đổi, cơ quan thuế sẽ đánh giá, tính toán kỹ lưỡng, tiếp tục theo dõi để có báo cáo, đề xuất phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội và phản ánh của người dân trong việc xác định doanh thu. “Với mức độ thuế khoán này, số liệu cho thấy đã có lượng lớn hộ kinh doanh được hưởng ưu đãi thuế” – ông Mai Sơn cho hay.

Nói về khả năng điều chỉnh ngưỡng doanh thu, ông Mai Sơn cho biết, nếu mức ngưỡng được nâng lên, chắc chắn sẽ có sự dịch chuyển trong cơ cấu các nhóm đối tượng chịu thuế. Tuy nhiên, sự điều chỉnh này không làm thay đổi phương thức quản lý hay cách thức thực hiện nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh.

Ông Mai Sơn cho hay, ngưỡng doanh thu hiện nay được đề xuất ổn định trong khoảng ba năm. Khi có yêu cầu thay đổi, cơ quan thuế sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan để điều chỉnh một cách đồng bộ, bảo đảm phù hợp với tình hình kinh tế, xã hội. Những điều chỉnh này, theo ông Mai Sơn nhằm phản ánh sát thực tiễn, đồng thời không gây xáo trộn hoặc gia tăng nghĩa vụ đối với hộ kinh doanh.

Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, cải cách thuế phải đi đôi với chuyển đổi số để giảm chi phí tuân thủ và minh bạch hóa doanh thu. Việc áp dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền cho mọi giao dịch sẽ giúp giảm gian lận, tạo dữ liệu tin cậy để xác định ngưỡng doanh thu hợp lý hơn.

Giám đốc Công ty Kế toán Thuế Keytas Lê Văn Tuấn cho rằng, mức ngưỡng 1 tỷ đồng/năm sẽ phù hợp hơn, vừa đảm bảo người kinh doanh có thu nhập ròng đủ cao trước khi chịu thuế, vừa tránh tăng chi phí quản lý cho Nhà nước.

Bên cạnh đó, nhiều chính sách hỗ trợ như Nghị quyết 68 và Nghị quyết 198 sẽ tiếp tục được triển khai để khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi số, hiện đại hóa quản lý, tiến tới phát triển thành doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Thủ tục hành chính thuế cũng đang được đơn giản hóa, với mục tiêu giảm ít nhất 30% và hướng tới 45% khối lượng hồ sơ, biểu mẫu; dữ liệu được kết nối, hỗ trợ người nộp thuế kê khai nhanh chóng và chính xác hơn.

Cơ quan thẩm tra của Quốc hội - Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng chung quan điểm rằng, ngưỡng 200 triệu đồng/năm không còn phù hợp. Báo cáo thẩm tra nêu rõ ngưỡng này chưa bảo đảm công bằng khi so sánh với chính sách thuế áp dụng với người làm công ăn lương, vốn đang được nâng mức giảm trừ gia cảnh. Ủy ban đề nghị nghiên cứu điều chỉnh tăng ngưỡng và đồng thời xem xét trong cả Luật Thuế giá trị gia tăng để bảo đảm hệ thống thuế thống nhất, minh bạch.

Việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu chịu thuế, theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, không chỉ giúp giảm áp lực tuân thủ cho hàng triệu hộ kinh doanh mà còn góp phần nuôi dưỡng nguồn thu, hỗ trợ phục hồi sản xuất, kinh doanh trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn.