Những khó khăn trong quản lý, bảo vệ rừng đặc dụng Hương Sơn 

Cần thêm chính sách đầu tư và chế độ đãi ngộ

Rừng đặc dụng Hương Sơn giáp ranh với tỉnh Ninh Bình và Phú Thọ và vùng đệm có diện tích khoảng 4.705ha gắn với quần thể di tích danh thắng Hương Sơn. Hàng năm, lễ hội chùa Hương kéo dài 3 tháng đầu Xuân, lượng khách về trẩy hội đông kéo theo nhiều dịch vụ ăn uống, ngủ nghỉ, đặc biệt là thắp hương, đốt vàng mã, tiềm ẩn nhiều nguy cơ xâm hại đến rừng.

Theo đánh giá của Hạt kiểm lâm số 9 (Chi cục Kiểm lâm Hà Nội) những năm gần đây, ý thức bảo vệ rừng của người dân và du khách khi đến lễ hội đã được nâng lên rất nhiều. Tuy nhiên, do biến đổi khí hậu, thời tiết ngày càng cực đoan, nguy cơ cháy rừng vẫn luôn tiềm ẩn, không thể chủ quan. Hạt trưởng Hạt kiểm lâm số 9 Vũ Tuấn Dương cho hay: “Ngay từ đầu năm và sau ngày 1/7 bước vào vận hành chính quyền 2 cấp, Hạt đã phối hợp với Trung tâm Cứu hộ động vật hoang dã, Ban quản lý Khu di tích thắng cảnh Hương Sơn và chính quyền 4 xã có rừng là Mỹ Đức, Hồng Sơn, Phúc Sơn, Hương Sơn, xây dựng phương án chi tiết và phân công nhiệm vụ cụ thể đến từng cán bộ, công chức, người lao động nhằm tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát, canh gác, PCCCR 24/24 giờ, nhất là trong những ngày nắng nóng, hanh khô.”

Nói về công tác quản lý, bảo vệ rừng tại địa phương, Trưởng phòng Kinh tế xã Hương Sơn Trần Mạnh Cường cho biết, hiện tại về cơ sở vật chất, trang thiết bị PCCCR cũng như về con người xã đều thiếu. Khi có đám cháy xảy ra vẫn chủ yếu là dựa vào người dân, bởi những phương tiện PCCCR tại chỗ đã xuống cấp và còn thiếu không đảm bảo để dập tắt đám cháy.

Xã kiến nghị với thành phố quan tâm bố trí về lực lượng, phương tiện PCCCR, đặc biệt là quan tâm chính sách đãi ngộ cho cán bộ, nhân lực quản lý, bảo vệ rừng. Đồng quan điểm, Phó Trạm trưởng Trạm bảo vệ rừng Mỹ Đức Nguyễn Anh Khoa đề xuất, thành phố cần có chính sách đãi ngộ đối với lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách, cũng như cơ chế chi trả cho người tham gia chữa cháy mỗi khi có đám cháy xảy ra, để thuận lợi cho việc huy động người dân tham gia bảo vệ rừng.

Khẩn trương xác định ranh giới đất rừng và đất ở

Tháng 3/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã tổ chức lại Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã trên cơ sở sáp nhập Ban quản lý rừng đặc dụng và phòng hộ Hà Nội và Trung tâm Cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội để giữ rừng. Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội tiếp tục ký kết sử dụng hiệu quả “tai mắt” của các hộ dân sống ven rừng bằng phương thức giao khoán bảo vệ. Năm 2025, trung tâm đã giao khoán gần 3.400ha rừng cho 144 cá nhân, hộ gia đình là người địa phương của các xã có rừng.

Tuy nhiên, theo Phó Giám đốc Trung tâm Cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội Tạ Duy Long, rừng đặc dụng Hương Sơn vẫn còn tồn tại bất cập. Đó là vướng mắc quy hoạch rừng vẫn còn có cả đất thổ cư, ruộng vườn, nương rẫy xen kẽ trong rừng đặc dụng.

Người dân ở đây từ những năm 1970 sau đó trồng rừng. Khu dân cư có trước, rừng có sau, dân ở xen kẽ ven rừng, trong rừng, ranh giới chưa được xác định rõ ràng. Việc chưa có ranh giới giữa đất ở nông thôn với đất quy hoạch rừng; chưa có chính sách hướng dẫn đối với các cây trồng bằng vốn của các hộ dân trước khi được quy hoạch vào rừng dẫn đến khó khăn trong công tác quản lý, bảo vệ rừng, quản lý đất đai, trật tự xây dựng. Để giải quyết vấn đề này không thể “một sớm một chiều” và cần có các giải pháp đồng bộ, hiệu quả.

“Kế hoạch số 57 của UBND TP Hà Nội về việc thực hiện chiến lược phát triển lâm nghiệp trên địa bàn TP giai đoạn 2022 – 2025 đang được các địa phương triển khai, song đến thời điểm này chưa có kết quả. Do đó, để đảm bảo công tác quản lý, bảo vệ, PCCCR, trung tâm kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND TP chỉ đạo quyết liệt các xã làm khẩn trương, xác định cụ thể diện tích, ranh giới 3 loại rừng (rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, rừng sản xuất). Đây là căn cứ quan trọng để xã, cũng như trung tâm tổ chức quản lý về lâm nghiệp hiệu quả.” – ông Tạ Duy Long nói.