Ông Trump bất ngờ “xuống thang” với Iran, Washington đưa ra tối hậu thư ngoại giao

Ngày 16/1, Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Steve Witkoff, cho biết, Iran phải cắt giảm mạnh các chương trình tên lửa và hạt nhân của mình để đạt được một thỏa thuận ngoại giao với Mỹ. “Tôi hy vọng sẽ có một giải pháp ngoại giao. Tôi thực sự hy vọng điều này”, ông Witkoff nói.

Đặc phái viên Mỹ đã nêu ra các yêu cầu của Washington đối với Tehran, cụ thể là Iran phải thu hẹp các chương trình hạt nhân và tên lửa.

Theo ông Witkoff, Iran phải “cắt giảm kho dự trữ” cả vật liệu phân hạch lẫn tên lửa, đồng thời giảm sự ủng hộ đối với các lực lượng ủy nhiệm ở nước ngoài. Tuy nhiên, ông không giải thích chi tiết các yêu cầu.

“Nếu họ muốn quay trở lại cộng đồng các quốc gia, chúng ta có thể giải quyết 4 vấn đề đó bằng con đường ngoại giao, và khi đó sẽ là một kết cục rất tốt đẹp. Phương án thay thế sẽ rất xấu”, ông Witkoff nêu rõ.

Về phần mình, Iran trước đó nhiều lần chỉ trích kế hoạch hành động của Mỹ nhằm vào Tehran, đồng thời cảnh báo sẵn sàng đáp trả quyết liệt nếu Washington “động binh”.

Tehran cũng khẳng định chương trình hạt nhân của mình chỉ phục vụ mục đích dân sự. Đầu tuần này, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố, nước này sẵn sàng đưa ra các bảo đảm chính thức về bản chất của các hoạt động nghiên cứu.

“Chúng tôi có thể bảo đảm bản chất hòa bình của chương trình hạt nhân của mình, rằng nó sẽ luôn mang tính hòa bình. Đổi lại, chúng tôi mong các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ”, ông Araghchi nhấn mạnh. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran cũng phát tín hiệu rằng chương trình tên lửa của Tehran là không thể đàm phán, vì được coi là cần thiết cho mục đích phòng thủ và răn đe.

Gần đây, Tổng thống Mỹ Trump liên tục cảnh báo hành động quân sự với Iran nếu chính quyền Tehran mạnh tay với những người biểu tình.

Trong tuần này, quốc gia Hồi giáo đã đóng cửa không phận khoảng 5 giờ đồng hồ, trong khi hàng loạt hãng hàng không thông báo tránh không phận Iran, Iraq do lo ngại Mỹ sắp tấn công quân sự Iran.

Tuy nhiên, theo các nguồn tin ngoại giao, các nước Ả rập, trong đó có Qatar, đã nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng, thuyết phục Mỹ không hành động quân sự với Iran. Nỗ lực này được cho là đã thuyết phục chính quyền Tổng thống Trump gác lại kế hoạch.

Các quan chức cấp cao của Ai Cập, Oman, Ả Rập Saudi và Qatar bày tỏ lo ngại với ông Trump, rằng việc Mỹ can thiệp quân sự sẽ làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu và khiến bất ổn leo thang trong khu vực.

Trong những ngày qua, các đồng minh của Iran và Mỹ cũng nỗ lực tìm cách xoa dịu căng thẳng. Theo người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã điện đàm với cả Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Thủ tướng Israel Netanyahu vào ngày 16/1.

Trong khi đó, Tổng thống Trump hôm thứ Sáu đã có động thái hòa giải khi ông cảm ơn các nhà lãnh đạo Iran vì không "hành quyết" hàng trăm người biểu tình bị giam giữ.

“Iran đã hủy bỏ việc hành quyết hơn 800 người biểu tình. Tôi rất tôn trọng việc họ đã hủy bỏ”, ông Trump nói với các phóng viên ở Washington ngày 16/1.

Làn sóng biểu tình đã bùng phát ở Iran vào cuối tháng 12/2025. Ban đầu, các cuộc biểu tình nổ ra do người dân bất bình vì lạm phát tăng cao, đồng nội tệ mất giá nhanh chóng, nhưng sau đó đã nhanh chóng leo thang thành bạo lực và mang tính chính trị, khiến hàng trăm người thiệt mạng trên khắp đất nước. Chính quyền Tehran đổ lỗi cho "những kẻ khủng bố" trà trộn vào các cuộc biểu tình cũng như sự can thiệp của Mỹ và Israel.

Đến nay, hoạt động mua sắm và đường phố tại Iran đã trở lại bình thường, mặc dù tình trạng mất tín hiệu internet vẫn tiếp diễn. Giới chức Tehran chưa báo cáo bất kỳ tình trạng bất ổn nào ở những nơi khác trong nước.