Ông Trump lại khiến thế giới dậy sóng: Mỹ chính thức rút khỏi UNESCO

Quyết định trên được Bộ Ngoại giao Mỹ công bố trong ngày 22/7, và dự kiến có hiệu lực từ ngày 31/12/2026.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tammy Bruce cáo buộc UNESCO thúc đẩy “những mục tiêu xã hội và văn hóa gây chia rẽ” và tập trung quá mức vào các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc, mà bà cho là một “chương trình nghị sự toàn cầu hóa, mang tính ý thức hệ, đi ngược lại chính sách Nước Mỹ trên hết”. 

Ngoài ra, quyết định công nhận Palestine là thành viên chính thức của UNESCO vào năm 2011 cũng bị Washington chỉ trích là “vấn đề nghiêm trọng”, làm gia tăng “lời lẽ chống Israel” trong tổ chức. Đây là những lý do chính khiến chính quyền Tổng thống Trump quyết định rút Mỹ khỏi UNESCO.

Động thái trên đã nhận được những phản ứng trái chiều. Tổng giám đốc UNESCO Audrey Azoulay bày tỏ tiếc nuối trước quyết định của Mỹ, dù tình hình chính trị tại UNESCO đã thay đổi, với những nỗ lực rõ rệt trong giáo dục về nạn diệt chủng Holocaust và chống bài Do Thái.

Song theo người đứng đầu UNESCO, tác động của việc Mỹ rút lui lần này không quá nghiêm trọng. Tổ chức đã đa dạng hóa nguồn tài trợ trong những năm gần đây, với sự đóng góp của Mỹ hiện chỉ chiếm khoảng 8% ngân sách, giảm đáng kể so với mức gần 20% vào thời điểm nước này rút lui lần đầu tiên dưới thời Tổng thống Trump vào năm 2017. 

Bà Azoulay cũng cam kết UNESCO sẽ duy trì các sứ mệnh của mình, bao gồm chương trình Di sản Thế giới cùng các sáng kiến về bình đẳng giới hay đạo đức AI, dù phải đối mặt với nguồn lực tài chính bị thu hẹp. Bên cạnh đó, giám đốc UNESCO vẫn để ngỏ khả năng "chào đón Mỹ trở lại", đồng thời cam kết tiếp tục hợp tác với các đối tác từ Mỹ trong lĩnh vực tư nhân và học thuật.

ĐỌC NGAY: Giá đắt ông Trump phải trả nếu sa thải Chủ tịch Fed

Trong khi đó, Israel lại hoan nghênh động thái rút lui khỏi UNESCO của Mỹ. Ngoại trưởng Israel Gideon Sa’ar gọi đây là “bước đi cần thiết” để đảm bảo công lý và đối xử công bằng với Israel trong hệ thống Liên Hợp Quốc, đồng thời cáo buộc UNESCO và các cơ quan chuyên môn khác của Liên Hợp Quốc thường xuyên phân biệt đối xử với nước này. 

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thì bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với UNESCO, và nhấn mạnh vai trò của tổ chức này như một “người bảo vệ toàn cầu” cho khoa học, đại dương, giáo dục, văn hóa và di sản thế giới. Ông Macron khẳng định quyết định của Mỹ sẽ không làm suy yếu cam kết của Pháp và các quốc gia khác trong việc hỗ trợ tổ chức.

UNESCO, có trụ sở tại Paris, được thành lập sau Thế chiến II với sứ mệnh thúc đẩy hòa bình thông qua hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực giáo dục, khoa học và văn hóa. Tổ chức này nổi tiếng với chương trình Di sản Thế giới, với việc công nhận hàng nghìn di sản từ thiên nhiên đến văn hóa, từ vật thể đến phi vật thể ở nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam.

Quyết định rút khỏi UNESCO mới đây của Mỹ không phải là lần đầu tiên. Nước này từng rời UNESCO năm 1984 dưới thời cố Tổng thống Ronald Reagan với cáo buộc tổ chức này quản lý tài chính yếu kém và "có thành kiến chống Mỹ", trước khi tái gia nhập vào năm 2003 dưới thời Tổng thống George W. Bush, người khi đó cho rằng UNESCO đã thực hiện các cải cách cần thiết.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, Tổng thống Trump từng rút Mỹ khỏi UNESCO vào năm 2017. Tuy nhiên, cựu Tổng thống Joe Biden đã đảo ngược quyết định trên vào năm 2023, với lý do sự vắng mặt của Mỹ đã tạo khoảng trống cho các cường quốc khác, đặc biệt là Trung Quốc, gia tăng ảnh hưởng trong việc định hình các chính sách của UNESCO, đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và giáo dục công nghệ.