Ông Trump tuyên bố áp thuế 8 nước châu Âu, căng thẳng Greenland leo thang

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Bảy tuyên bố sẽ áp dụng một loạt mức thuế quan ngày càng tăng đối với các đồng minh châu Âu, cho đến khi Greenland được phép bán cho quốc gia này. Động thái này lập tức làm leo thang tranh chấp liên quan đến tương lai của hòn đảo rộng lớn ở Bắc Cực, hiện là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết Mỹ sẽ áp thêm thuế nhập khẩu 10%, có hiệu lực từ ngày 1/2, đối với hàng hóa từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan, Phần Lan và Anh. Đây đều là những quốc gia đã và đang chịu các mức thuế do chính quyền ông Trump áp đặt trong thời gian qua, trong khuôn khổ chiến lược thương mại cứng rắn của Nhà Trắng.

Theo ông Trump, Greenland có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với an ninh quốc gia Mỹ, nhờ vị trí chiến lược ở Bắc Cực và trữ lượng khoáng sản lớn. Tổng thống Mỹ nhiều lần khẳng định Washington không thể chấp nhận bất kỳ giải pháp nào khác ngoài việc sở hữu hòn đảo này, đồng thời không loại trừ khả năng sử dụng sức mạnh để đạt được mục tiêu. Phát biểu này đã làm dấy lên lo ngại sâu sắc tại châu Âu, nhất là khi Greenland nằm trong không gian an ninh của NATO.

Trong thông điệp đăng tải hôm thứ Bảy, ông Trump cảnh báo các quốc gia liên quan đang bước vào “một trò chơi vô cùng nguy hiểm”, làm gia tăng những rủi ro mà theo ông là không thể chấp nhận hoặc duy trì lâu dài. Tuy vậy, Tổng thống Mỹ vẫn để ngỏ khả năng đối thoại, khẳng định Washington sẵn sàng tham gia đàm phán với Đan Mạch và các nước liên quan, đồng thời nhắc lại rằng Mỹ đã bảo đảm an ninh cho họ ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ qua.

Ngay sau tuyên bố này, các cuộc biểu tình đã nổ ra tại Đan Mạch và Greenland. Người dân xuống đường phản đối các yêu cầu của ông Trump và kêu gọi tôn trọng quyền tự quyết của Greenland. Lãnh đạo Greenland nhiều lần nhấn mạnh hòn đảo này không phải để bán, đồng thời bác bỏ mọi khả năng trở thành một phần của Mỹ.

Các quốc gia châu Âu được ông Trump nêu tên đã nhanh chóng bày tỏ sự ủng hộ đối với Đan Mạch. Nhiều quan chức cảnh báo việc Mỹ đe dọa sử dụng quân đội hoặc áp đặt sức ép kinh tế đối với một vùng lãnh thổ trong NATO có thể gây tổn hại nghiêm trọng tới nền tảng của liên minh quân sự do Washington dẫn dắt.

Ngoại trưởng Na Uy Espen Barth Eide cho rằng thuế quan không nên được sử dụng như một công cụ trong các cuộc thảo luận về Greenland, đồng thời nhấn mạnh rằng NATO đã có sự đồng thuận rộng rãi về việc tăng cường an ninh tại Bắc Cực.

Đọc thêm: Căng thẳng Trung Đông dâng cao, Mỹ rút bớt nhân sự khỏi các căn cứ quân sự

Căng thẳng hiện nay cũng đặt ra rủi ro lớn đối với các thỏa thuận thương mại mà ông Trump đã đạt được trước đó với Liên minh châu Âu và Anh. Những thỏa thuận này bao gồm mức thuế cơ bản 15% đối với hàng hóa châu Âu và 10% đối với phần lớn hàng hóa của Anh, vốn được xem là nỗ lực nhằm ổn định quan hệ thương mại xuyên Đại Tây Dương sau nhiều năm sóng gió.

Thuế quan từ lâu đã trở thành công cụ gây sức ép chủ đạo trong chính sách đối ngoại và kinh tế của ông Trump. Tuần này, ông còn tuyên bố sẽ áp thuế 25% đối với bất kỳ quốc gia nào giao dịch với Iran, trong bối cảnh Tehran đối mặt với làn sóng biểu tình trong nước. Tuy nhiên, cho đến nay Nhà Trắng vẫn chưa công bố văn bản pháp lý chính thức nào làm cơ sở cho các biện pháp này.

Trong khi đó, Tòa án Tối cao Mỹ đang xem xét các lập luận liên quan đến tính hợp pháp của những mức thuế quan diện rộng mà ông Trump áp đặt. Bất kỳ phán quyết nào từ cơ quan tư pháp cao nhất của Mỹ đều có thể tác động sâu rộng tới kinh tế toàn cầu và giới hạn quyền lực của tổng thống trong lĩnh vực thương mại.

Hiện nay, Mỹ đã có sự hiện diện quân sự lâu dài tại Greenland thông qua Căn cứ Không gian Pituffik, với khoảng 200 binh sĩ, theo thỏa thuận ký từ năm 1951. Washington cũng có quyền triển khai thêm lực lượng khi cần thiết.

Giữa lúc căng thẳng gia tăng, Đan Mạch và Greenland tiếp tục khẳng định lập trường nhất quán rằng hòn đảo Bắc Cực này không phải là đối tượng để mặc cả, và tương lai của Greenland phải do chính người dân trên đảo tự quyết.