Phát triển logistics Ninh Bình: đòn bẩy công nghiệp, thương mại và đầu tư

Lợi thế vị trí chiến lược và hạ tầng đồng bộ mở đường cho logistics bứt phá

Sau sáp nhập đơn vị hành chính, Ninh Bình sở hữu diện tích gần 4.000 km², dân số hơn 4,4 triệu người và 129 đơn vị hành chính cấp xã. Đây là thị trường tiềm năng cùng nguồn lao động dồi dào, là yếu tố quan trọng để phát triển ngành logistics. Nằm ở cửa ngõ cực Nam đồng bằng Bắc Bộ, Ninh Bình giữ vị trí giao thoa giữa 3 vùng kinh tế - địa lý trọng điểm: Tây Bắc, châu thổ sông Hồng và Bắc Trung Bộ. Lợi thế này giúp tỉnh trở thành đầu mối giao thương thuận tiện với Hà Nội, các trung tâm kinh tế phía Bắc, đồng thời mở rộng liên kết với Thanh Hóa, Nghệ An và khu vực duyên hải miền Trung.

Về hạ tầng, Ninh Bình hiện có mạng lưới giao thông đa dạng và kết nối thuận lợi. Các tuyến quốc lộ huyết mạch như 1A, 10, 12B, 21A, 21B, 21C, 37B, 37C chạy qua địa bàn cùng 5 tuyến cao tốc chiến lược: Cầu Giẽ - Ninh Bình, Mai Sơn - Quốc lộ 45, Ninh Bình - Hải Phòng, vành đai 5 vùng Thủ đô và Phủ Lý - Nam Định. Hệ thống cao tốc này giúp rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa, tiết kiệm chi phí, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương trong nước và quốc tế.

Song song với đường bộ, tuyến đường sắt Bắc - Nam dài 94 km chạy qua Ninh Bình với 13 nhà ga, cùng nhiều tuyến đường sắt chuyên dụng phục vụ các nhà máy, cảng nội địa. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển vận tải đa phương thức, giảm áp lực cho đường bộ và nâng cao hiệu quả logistics.

Đặc biệt, Ninh Bình sở hữu lợi thế đường thủy nội địa với 34 cảng và hơn 100 bến tập trung dọc sông Đáy. Các cảng lớn như Ninh Phúc, Long Sơn, Khánh An, Vissai, Hoàng Long đóng vai trò trung chuyển hàng hóa chủ lực. Kênh nối Đáy - Ninh Cơ vừa đi vào hoạt động mở ra tuyến vận tải thủy Bắc - Nam thông suốt, rút ngắn hành trình từ Hải Phòng, Quảng Ninh đến Ninh Bình. Tuyến vận tải này không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn góp phần phát triển logistics xanh, giảm khí thải và bảo vệ môi trường. Đại lộ Hoa Lư vừa hoàn thành cũng trở thành “trục động lực” kết nối các khu công nghiệp và hình thành chuỗi dịch vụ hậu cần ven đô, tạo điều kiện phát triển logistics hiện đại.

Đưa logistics trở thành động lực tăng trưởng xuất khẩu và thu hút đầu tư

Nhận diện tiềm năng, UBND tỉnh Ninh Bình đã tích hợp phát triển logistics vào Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050. Theo đó, tỉnh xác định xây dựng 1 trung tâm logistics cấp vùng, 3 trung tâm cấp tỉnh, hệ thống cảng cạn (ICD) và các khu dịch vụ logistics tại các địa bàn trọng điểm, gắn liền với khu công nghiệp và khu kinh tế.

Hiện Ninh Bình có 32 khu công nghiệp với tổng diện tích gần 7.800 ha, trong đó 20 khu đã đi vào hoạt động, nhiều khu đạt tỷ lệ lấp đầy trên 90% như Khánh Phú, Gián Khẩu, Tam Điệp I. Khu kinh tế Ninh Cơ với quy mô gần 14.000 ha vừa được Chính phủ phê duyệt, được kỳ vọng trở thành “cực tăng trưởng” mới của khu vực Bắc Trung Bộ, tạo nguồn hàng dồi dào cho dịch vụ logistics.

Hoạt động xuất nhập khẩu của tỉnh cũng tăng trưởng mạnh mẽ với khoảng 1.100 doanh nghiệp tham gia. Các mặt hàng chủ lực gồm dệt may, giày dép, linh kiện điện tử, ô tô và phụ tùng, xi măng, hạt nhựa... Đây là những nhóm hàng có nhu cầu logistics lớn, đòi hỏi hệ thống vận tải, kho bãi và dịch vụ logistics hiện đại, chuyên nghiệp.

Các dự án logistics quy mô lớn cũng đang triển khai như Cảng Thái Hà với diện tích 23 ha, có khả năng tiếp nhận tàu tải trọng đến 3.500 tấn cùng hệ thống cẩu, xe nâng container hiện đại. Giai đoạn II hoàn thành sẽ nâng công suất cảng lên khoảng 2 triệu tấn/năm. Bên cạnh đó, Cảng cá Ninh Cơ là đầu mối hậu cần nghề cá lớn của Nam đồng bằng sông Hồng, trung bình mỗi ngày đón 50-70 lượt tàu cá, sản lượng thủy sản trên 25 nghìn tấn/năm, đồng thời cung cấp dịch vụ kho bãi, cấp đông và vật tư cho ngư dân.

Song song với cảng biển, Ninh Bình cũng đang trình Chính phủ xem xét dự án Cảng hàng không quốc tế với diện tích 720 ha, công suất phục vụ 10 triệu lượt khách/năm, được kỳ vọng sẽ thúc đẩy xuất khẩu, logistics hàng không và du lịch, tạo “cú hích chiến lược” cho phát triển kinh tế. Trong tương lai, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và tuyến ven biển Hải Phòng - Quảng Ninh - Ninh Bình sẽ mở ra không gian phát triển mới, nâng tầm kết nối liên vùng hiệu quả.

Theo kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam 2025-2035, tầm nhìn 2050, tỉnh Ninh Bình đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ trọng đóng góp của logistics vào GRDP đạt 7%-9%, tốc độ tăng trưởng 10%-15%, tỷ lệ doanh nghiệp thuê ngoài dịch vụ logistics đạt 50%-60%, 70% lao động được đào tạo trình độ chuyên môn kỹ thuật. Đến năm 2050, tỷ trọng đóng góp đạt 10%-12%, tỷ lệ doanh nghiệp thuê ngoài 70%-80%, 90% lao động được đào tạo chuyên môn, trong đó 50% có trình độ đại học trở lên, và xây dựng ít nhất một trung tâm logistics hiện đại ngang tầm quốc tế.

Nhìn tổng thể, Ninh Bình đang từng bước kiến tạo nền tảng trở thành trung tâm logistics cấp vùng, nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm chi phí vận tải, thúc đẩy xuất khẩu và thu hút đầu tư bền vững. Với quyết tâm chính trị mạnh mẽ, hạ tầng đồng bộ và vị trí địa lý đặc biệt, Ninh Bình hứa hẹn sẽ trở thành trung tâm logistics đa phương thức của miền Bắc, mở ra không gian phát triển mới, góp phần đưa kinh tế tỉnh tiến lên tầm cao mới.