Quảng Ngãi: làng chài nô nức mở biển đầu Xuân

Sáng mùng 2 Tết (18/2), tại lăng thờ thần Nam Hải bên cửa biển Mỹ Á (phường Trà Câu, tỉnh Quảng Ngãi), vạn chài Hải Tân tổ chức lễ cầu ngư – hay còn gọi là khai chánh – mở đầu mùa biển mới.

Trong không gian trang nghiêm, lãnh đạo địa phương cùng đông đảo ngư dân thành kính dâng lễ vật, thắp hương tại các ban thờ thần Nam Hải, Thủy Long thần nữ, ông Thiên Cang và các bậc tiền nhân khai khẩn xóm làng.

Ông Nguyễn Thành Lin (68 tuổi, Trưởng Ban tế tự) chia sẻ: “Lễ cầu ngư đã được duy trì từ bao đời. Cứ vào sáng mùng 2 Tết, chúng tôi tổ chức lễ cầu cho làm ăn thuận lợi, nhà nhà yên vui… Với cư dân ven biển Mỹ Á, đây là ngày trọng đại, đánh dấu khởi đầu cho hành trình mưu sinh giữa trùng khơi”.

Không chỉ có lễ khai chánh, vạn chài Hải Tân còn duy trì nhiều nghi lễ trong năm: lễ cầu mùa vào 21/2 âm lịch; lễ cúng sau vụ Xuân vào mùng 6/5 âm lịch; và lễ tổng kết mùa biển vào rằm tháng 9.

“Trước đây, mỗi dịp tế lễ còn có hát sắc bùa, hò bả trạo, đua thuyền… thu hút đông đảo người dân. Gần đây, ngư dân đã đóng góp hơn 550 triệu đồng xây mới lăng thờ, thể hiện sự gắn bó với tín ngưỡng biển” – lão ngư Nguyễn Xết (71 tuổi, Trưởng vạn chài Hải Tân) cho biết.

Sau 3 hồi trống lệnh, những con tàu bắt đầu rẽ sóng, hướng ra cửa biển Mỹ Á trong ánh mắt dõi theo đầy hy vọng của người dân.

Ngư dân Nguyễn Đức Thạnh cùng 10 thuyền viên trên tàu QNg 94713TS (410 CV) chuẩn bị cho chuyến biển mới với niềm tin được thần Nam Hải và tổ tiên phù hộ.

“Năm qua tàu đánh bắt khá, thu khoảng 500 triệu đồng; bạn thuyền được chia 250 triệu đồng. Năm mới, điều tôi cầu mong nhất vẫn là bình an và làm ăn khấm khá” – anh Thạnh bày tỏ.

Phường Trà Câu hiện có 490 tàu cá với gần 3.300 lao động tham gia đánh bắt trên biển. Năm 2025, sản lượng đạt hơn 31.200 tấn hải sản; nhiều tàu hoạt động xa bờ cho thu nhập hàng tỷ đồng.

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Trà Câu Nguyễn Thế Vĩnh, địa phương sẽ phát triển hài hòa giữa khai thác và nuôi trồng thủy sản, đầu tư dịch vụ hậu cần nghề cá gắn với cảng cá Mỹ Á và hình thành khu chế biến, nuôi trồng công nghệ cao.

Trong nắng Xuân mùng 3 Tết Bính Ngọ, cửa biển Sa Huỳnh rộn ràng tiếng trống hội khi chính quyền địa phương tổ chức Lễ hội ra quân nghề cá năm 2026. Từ sáng sớm, nghi thức cúng thần Nam Hải được cử hành trang trọng tại Lăng Ông; lễ vật tiếp tục được dâng tại miếu thờ Thiên Y A Na, gửi gắm ước vọng bình an cho mỗi chuyến biển.

Phần hội diễn ra sôi nổi với múa lân, hát sắc bùa, hò bả trạo và các hoạt cảnh tái hiện đời sống lao động trên biển. Những động tác chèo thuyền, buông lưới, kéo lưới khỏe khoắn như nhịp thở của làng chài, nhắc nhở ngư dân đoàn kết, tương trợ nhau giữa trùng khơi.

Lão ngư Lê Ơi xúc động: “Lễ hội đã có từ hàng trăm năm trước; ngoài nghi lễ chung, mỗi gia đình còn sửa soạn mâm cỗ dâng cúng, cầu mong sóng yên biển lặng, đánh bắt thuận lợi”.

Sa Huỳnh hiện có 1.237 tàu cá với hơn 11.000 lao động tham gia khai thác hải sản. Năm 2025, sản lượng đạt hơn 62.000 tấn; nhiều tàu công suất lớn bám biển dài ngày, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương. Năm 2026, phường đặt mục tiêu đạt trên 65.000 tấn hải sản, đồng thời thành lập các tổ, đội tự quản trên biển để hỗ trợ nhau khi gặp thiên tai.

Nhân Lễ hội ra quân nghề cá đầu năm mới, Chủ tịch UBND phường Sa Huỳnh Nguyễn Viết Thanh kêu gọi ngư dân đoàn kết, khai thác hợp lý, tuân thủ quy định về khai thác hải sản hợp pháp, ứng dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao thu nhập và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Đúng 10 giờ 15 phút, hồi trống lệnh vang lên, hàng chục chiếc tàu nối đuôi nhau rẽ sóng tiến ra khơi trong tiếng reo hò cổ vũ của người dân trên bờ. Cờ Tổ quốc tung bay trong nắng hanh vàng đầu năm, mang theo niềm tin vào một mùa biển bội thu.

Lễ mở biển đầu Xuân không chỉ là nghi thức tâm linh mà còn là ngày hội văn hóa của cư dân miền biển. Trong nhịp sống hiện đại, tiếng trống hội và lời hò bả trạo vẫn vang lên như sợi dây nối kết quá khứ với hiện tại, hun đúc khát vọng vươn khơi, bám biển và dựng xây cuộc sống ấm no trên dải đất ven biển Quảng Ngãi.