Rõ quy tắc xuất xứ để doanh nghiệp xuất khẩu tận dụng ưu đãi của EVFTA

Bối cảnh mới hiện nay đang đặt ra rất nhiều thách thức cho doanh nghiệp, hàng hóa Việt Nam, đó là chính sách thương mại mới của nhiều nước, trong đó đáng kể nhất là chính sách thuế đối ứng của Mỹ. Điều này đặt ra yêu cầu đối với việc gia tăng tỷ lệ tận dụng ưu đãi của EVFTA, trong đó có việc đáp ứng quy tắc xuất xứ tốt hơn, khai thác tối đa thị trường EU để giảm những tác động từ chính sách thuế đối ứng của Mỹ...

Sau 5 năm thực thi Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA), thương mại song phương ghi nhận tăng trưởng ổn định và mạnh mẽ. Theo số liệu ước tính, kể từ khi Hiệp định có hiệu lực, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và EU tăng từ 55,4 tỷ USD năm 2020 lên 68,3 tỷ USD năm 2024.

Ở góc độ của Việt Nam, EVFTA mang lại lợi ích rất tích cực cho hoạt động xuất nhập khẩu, tạo đòn bẩy cho nhiều nhóm hàng chủ lực của chúng ta khai thác thị trường này. Đáng chú ý, tỷ lệ doanh nghiệp, ngành hàng tận dụng quy tắc xuất xứ trong EVFTA khá tích cực, trong đó nhiều ngành hàng như nông sản, thủy sản, da giày... đã, đang tận dụng tốt.

Bà Trịnh Thị Thu Hiền - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã thông tin về tình hình xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang EU nói chung và thực tiễn tận dụng quy tắc xuất xứ theo Hiệp định EVFTA nói riêng trong thời gian qua. Việc sử dụng giấy chứng nhận xuất xứ hoặc chứng từ chứng nhận xuất xứ trong khuôn khổ EVFTA tăng dần. Các mặt hàng khác nhau có tỷ lệ cấp giấy chứng nhận xuất xứ hoặc chứng từ chứng nhận xuất xứ khác nhau

Từ 1/8/2020 khi bắt đầu EVFTA có hiệu lực thì kim ngạch xuất khẩu của hàng hóa Việt Nam sang EU đạt 17,9 tỷ USD và đến hết năm 2024 tăng lên 51,72 tỷ USD. Tương tự như vậy, kim ngạch được cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) tăng từ 2,66 tỷ USD lên mức 18,13 tỷ USD và với con số này thì tương ứng với tỷ lệ cấp giấy chứng nhận xuất xứ, hoặc chứng từ chứng nhận xuất xứ vào khoảng 14,8% và tăng lên thành 35,1%.

"Tỷ lệ cấp C/O hay tỷ lệ sử dụng chứng từ chứng nhận xuất xứ phụ thuộc vào tùy từng thị trường và tùy từng mặt hàng khác nhau. Những thị trường nhập khẩu có cảng biển tại châu Âu có tỷ lệ cấp giấy chứng nhận xuất xứ hoặc chứng từ chứng nhận xuất xứ cao hơn các thị trường nằm sâu trong nội địa EU do thuận lợi hơn" - bà Trịnh Thị Thu Hiền nói.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, dù tín hiệu tích cực nhưng thực tế việc thực thi EVFTA vẫn đối mặt với không ít thách thức; tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan của EVFTA thời gian qua chưa đạt được như kỳ vọng, do còn có các mặt hàng chưa đáp ứng được các quy tắc xuất xứ của Hiệp định.

Hiện nay kinh tế thế giới diễn biến rất phức tạp, nhiều nước ban hành các chính sách thương mại mới. Trong đó có chính sách thuế đối ứng của Mỹ dự báo sẽ tác động tới dòng chảy xuất nhập khẩu. EVFTA cũng đang đẩy nhanh tiến trình đàm phán, ký kết FTA với nhiều đối tác khác, có thể làm tăng áp lực cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam.

Do đó, bà Trịnh Thị Thu Hiền thông tin, Bộ Công Thương hiện triển khai một loạt các giải pháp đồng bộ để hỗ trợ doanh nghiệp khai thác các thị trường có FTA, nâng cao tỷ lệ sử dụng chứng từ chứng nhận xuất xứ ưu đãi; xây dựng cơ chế, chính sách để tạo hành lang minh bạch về xuất xứ hàng hóa, chú trọng quy định liên quan đến biện pháp phòng, chống gian lận xuất xứ; hướng dẫn các địa phương cấp giấy chứng nhận xuất xứ cho đúng, đảm bảo hàng hóa có xuất xứ, xuất khẩu đi các thị trường FTA; phối hợp với cơ quan hải quan của nước nhập khẩu để đảm bảo đúng hàng hóa có xuất xứ được hưởng ưu đãi thuế quan...

Đối với doanh nghiệp cần lưu ý về thị trường khác nhau, mặt hàng khác nhau thì quy tắc xất xứ khác nhau; doanh nghiệp chủ động tìm hiểu các quy định liên quan đến xuất nhập khẩu và xuất xứ hàng hóa thông qua các kênh thông tin chính thống; doanh nghiệp cần chú trọng về vấn đề bảo quản, lưu trữ hồ sơ.