Sai sót trong cấp phép khai khoáng phục vụ cao tốc Mai Sơn-Quốc lộ 45

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo kết luận thanh tra 1314/TB-TTCP về việc cấp phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường tại các tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa cung cấp cho dự án đầu tư xây dựng đoạn Mai Sơn-Quốc lộ 45.

Cho phép mỏ nâng công suất khi chưa hoàn thiện thủ tục

Theo thông báo kết luận, tại thời điểm thanh tra, công tác điều tra, khảo sát, đánh giá trữ lượng, chất lượng của các mỏ vật liệu phục vụ dự án chưa chưa đáp ứng yêu cầu thực tế xây dựng. Tỷ lệ sai số lớn, số mỏ theo khảo sát là 37 nhưng thực tế thi công chỉ 17 mỏ cung cấp được vật liệu cho dự án (tỷ lệ 46%), còn 20 mỏ không cung cấp được vật liệu (nguyên nhân do không đáp ứng được tiêu chuẩn kỹ thuật, không còn trữ lượng, chưa được cấp phép, vướng mắc trong giải phóng mặt bằng...).

Một số điểm mỏ tại tỉnh Thanh Hóa có công suất khai thác thấp, không đáp ứng nguồn cung lớn trong thời gian ngắn. Do đó, BQL dự án Thăng Long, đơn vị tư vấn và các nhà thầu thi công phải bổ sung thêm 45 mỏ, trong đó tại Ninh Bình bổ sung 2 mỏ, tại Thanh Hóa bổ sung 43 mỏ, bãi tập kết. Kết quả khảo sát, lấy mẫu thử nghiệm và lựa chọn các điểm mỏ của đơn vị tư vấn là chưa phù hợp thực tế. Đây là nguyên nhân dẫn đến nhà thầu bị động trong việc tìm kiếm nguồn cung VLXD, ảnh hưởng lớn tiến độ dự án.

Bên cạnh đó, nhà thầu thi công phụ thuộc việc cung cấp VLXD từ các đơn vị vận tải nên tại một số thời điểm, khi giá xăng dầu tăng cao, đơn vị cung cấp vật liệu cũng như đơn vị thi công cầm chừng, nhưng chủ đầu tư chưa kịp thời có phương án tháo gỡ, xử lý phù hợp.

Cũng tại thời điểm thanh tra, UBND Ninh Bình nâng công suất 1 điểm mỏ đất, đá hỗn hợp núi Voi Trong tại TP Tam Điệp; UBND Thanh Hóa cấp 1 giấy phép khai thác mới cho mỏ đất san lấp Đồi Ao, huyện Hà Trung thực hiện theo Nghị quyết 60/NQ-CP, 133/NQ-CP của Chính phủ.

Tuy nhiên, ngày 29/10/2021, UBND tỉnh Thanh Hóa có Văn bản 9507/STNMT-TNKS cho phép các mỏ đất khác trên địa bàn tỉnh được nâng công suất theo nhu cầu của dự án đường cao tốc; nhưng thiếu yêu cầu các mỏ hoàn thiện thủ tục để được nâng công suất theo hướng dẫn tại Nghị quyết 60/NQ-CP, 133/NQ-CP

Đối chiếu khối lượng khoáng sản làm VLXD cung cấp cho dự án đường cao tốc (đoạn Mai Sơn-Quốc lộ 45), có sự khác biệt giữa báo cáo của chủ đầu tư dự án khai thác khoáng sản với báo cáo của BQL dự án Thăng Long.

Ngoài ra, qua xem xét 19 hồ sơ cấp phép các dự án khai thác khoáng sản làm VLXD cung cấp cho dự án do Sở TN&MT hai tỉnh Ninh Bình và Thanh Hóa cung cấp, Thanh tra Chính phủ nhận thấy, còn một số thiếu sót, vi phạm nhưng đây là nội dung không thanh, kiểm tra trực tiếp.

Tăng cường thanh, kiểm tra việc cấp phép, khai thác khoáng sản

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ báo cáo, kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ GTVT chấn chỉnh, nâng cao chất lượng công tác điều tra, khảo sát các mỏ VLXD thông thường, ban hành quy định cụ thể áp dụng cho công tác khảo sát mỏ VLXD thông thường cho ngành GTVT nhằm bảo đảm chính xác về trữ lượng theo thời gian, tiến độ, tiêu chuẩn kỹ thuật trước khi phê duyệt dự án; phải có các phương án dự phòng để bảo đảm tính khả thi theo yêu cầu của dự án.

Xử lý nghiêm các BQL dự án, đơn vị tư vấn chưa làm hết trách nhiệm, có vi phạm trong công tác điều tra, khảo sát nguồn cung VLXD cho các dự án giao thông trọng điểm quốc gia.

Bộ GTVT phối hợp Bộ TN&MT làm rõ về một số bất cập trong công tác điều tra, khảo sát mỏ VLXD thông thường và quy trình cấp phép mỏ sử dụng cho công trình giao thông trọng điểm quốc gia; tham mưu, báo cáo cấp thẩm quyền quyết định, làm cơ sở triển khai thực hiện.

Xử lý theo quy định pháp luật đối với nhà thầu thi công cầm chừng, không tuân thủ hợp đồng đã ký, không đảm bảo tiến độ được phê duyệt của các dự án giao thông trọng điểm quốc gia.

Thanh tra, kiểm tra việc thanh, quyết toán khối lượng vật liệu xây dựng thông thường cung cấp tại Dự án thành phần đầu tư xây dựng đoạn Mai Sơn-Quốc lộ 45; trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan điều tra xử lý theo quy định pháp luật.

UBND các tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa kiểm tra, rà soát các điểm mỏ nâng công suất theo các Nghị quyết 60/NQ-CP, 133/NQ-CP, xác định khối lượng thực tế đã khai thác để yêu cầu thực hiện nghĩa vụ tài chính liên quan theo đúng pháp luật, không để thất thoát ngân sách nhà nước; kiểm tra việc kinh doanh tại các mỏ được nâng công suất và mỏ đất Đồi Ao. Trường hợp vi phạm bán VLXD ra thị trường mà không cung cấp cho dự án đường cao tốc thì xử lý nghiêm.